როგორ არ გადავცეთ ნეგატივი ბავშვს

მოდი, თვალი გავუსწოროთ სიმართლეს – ზოგჯერ ყველა მშობელს გვგონია, რომ ჩვენი შვილი, გაუთავებელი წუწუნით, პროტესტით და მოთხოვნებით, ნამდვილ გამოცდას უწყობს ჩვენს მოთმინებას. გრძნობთ, რომ ცოტაც და აფეთქდებით. მაგრამ წუთით შეჩერდით და დაფიქრდით: იქნებ ბავშვი კი არ იქცევა განსაკუთრებით ცუდად, არამედ თქვენ თვითონ ხართ დასტრესილი და ამიტომ მისი ქცევაც სხვა დღეებზე ასჯერ უფრო აუტანელი გეჩვენებათ?

შესაძლოა, გადაიღალეთ ან პირად ურთიერთობაში გაქვთ პრობლემები, ან ავად ხართ, ან ფინანსურ სირთულეებს ვერ ერევით, ბავშვი კი ამ დროს ისტერიკას მართავს, რადგან ბანანი მთლიანად კი არ მიეცით, დაუჭერით და თქვენც უცებ ფეთქდებით, ყვირით, ტირით, მერე კი აცნობიერებთ, რომ თქვენი ნეგატიური განწყობა ბავშვზე გადაიტანეთ, სინდისი გქენჯნით და კიდევ უფრო უარესად გრძნობთ თავს.

მიუხედავად ყველაფრისა, გახსოვდეთ: თქვენ არ ხართ ცუდი მშობელი; უბრალოდ, ადამიანი ხართ, რომელსაც, როგორც ყველას, აქვს სისუსტეები და მოსდის შეცდომები. მთავარია, ამ შეცდომების გამოსწორებაზე იმუშაოთ.

როგორ მივხვდეთ, როდის არის პრობლემის წყარო ჩვენი განწყობა და არა ბავშვის ქცევა? როგორ გადავლახოთ რთული პერიოდი ისე, რომ ნეგატივი ბავშვზე არ გადავიტანოთ?

1. დაიწყეთ საკუთარი თავის ემოციური შემოწმებით

როცა ხვდებით, რომ ბავშვის ქცევა განსაკუთრებით გაღიზიანებთ, გამოიყენეთ HALT (hungry, angry, lonely, tired) მეთოდი, ანუ გაეცით პასუხი შემდეგ კითხვებს: გშიათ? გაბრაზებული ხართ? თავს მარტოსულად გრძნობთ? დაღლილი ხართ? ეს ოთხი მდგომარეობა ხშირად არაპროპორციულ რეაქციას იწვევს.

თუ ხშირად ხართ ასეთ სიტუაციაში, აწარმოეთ დღიური – ემოციები ქაღალდზე გადაიტანეთ. ეს ემოციური წონასწორობის შენარჩუნებაში დაგეხმარებათ.

2. გააცალკევეთ სტრესი და შვილი

გახსოვდეთ: ბავშვი არ ცდილობს თქვენს ნერვებზე თამაშს, ის უბრალოდ პატარაა, აქვს ძლიერი ემოციები, სუსტი თვითკონტროლი და მცირე გამოცდილება, ამიტომ ვერ ხვდება, რომ თავს ცუდად გრძნობთ. თქვენ კი მასზე გაბრაზებით საკუთარ ემოციურ მდგომარეობას კიდევ უფრო დაამძიმებთ.

რამდენჯერმე გაუმეორეთ საკუთარ თავს, რომ თქვენი ცუდად ყოფნა ბავშვის ბრალი არ არის. ეს მარტივი ფრაზა რეაქციის კონტროლში დაგეხმარებათ.

3. მოიწყვეთ სიმშვიდის კუთხე

თუ საშუალება გაქვთ, მოიწყვეთ სახლში პატარა კუთხე კომფორტული სავარძლით, პლედით, სანთლებით, წიგნებით და სხვა ნივთებით, რომლებიც გამშვიდებთ. ასეთ სივრცეში ხუთი-ათი წუთის გატარებაც საკმარისია ემოციური განტვირთვისთვის.

ასწავლეთ შვილს, რომ "დედიკოს ცოტა ხანს დასვენება სჭირდება", გადროვოთ და ამ ხნის განმავლობაში დამოუკიდებლად გაერთოს.

4. იყავით გულწრფელი, უთხარით სიმართლე

დიალოგი ნებისმიერ ასაკში ჯანსაღი ურთიერთობის საწინდარია, ამიტომ როცა იგრძნობთ, რომ ემოციები გძლევთ, ესაუბრეთ ბავშვს თქვენს გრძნობებზე მისი ასაკისა და განვითარების შესაბამისად. აუხსენით, რომ დღეს ცოტა უგუნებოდ ხართ, ამიტომ ხმაურიან თამაშებს გირჩევნიათ, წიგნი წაუკითხოთ. უთხარით, რომ ასეთ დღეებში მისი ჩახუტება ასჯერ მეტად გჭირდებათ, რომ, რა ცუდ გუნებაზეც უნდა იყოთ, ის მაინც ყველაზე მეტად გიყვართ.

ამობეჭდეთ ან დახატეთ დიდ ფურცელზე ემოციები, კედელზე გააკარით და მასზე აჩვენეთ ხოლმე ბავშვს, როგორ გრძნობთ თავს. თავადაც გაჩვენებთ ხოლმე და, ამგვარად, მასაც უფრო მეტად გაუადვილდება ემოციების გარჩევა და გამოხატვა.

5. შეიმუშავეთ გეგმა რთული დღეებისთვის

წინასწარ შეიმუშავეთ გეგმა ემოციურად გადატვირთული დღეებისთვის და ჩართეთ მასში ის აქტივობები, რომლებიც გამშვიდებთ და გახალისებთ. ერთად უყურეთ ტელევიზორს, შეუკვეთეთ თქვენი და თქვენი შვილის საყვარელი კერძი ან ტკბილეული, სარეცხი და სახლის დალაგება კი სხვა დღისთვის გადადეთ.

ცალკე ყუთში მოათავსეთ საგანგებოდ ამ დღისთვის განკუთვნილი სათამაშოები, წიგნები და ხემსი, რომლებიც ბავშვს დიდი ხნით გაიტაცებს, თქვენ კი მეტი დრო დაგრჩებათ საკუთარი თავისთვის.

6. ითხოვეთ დახმარება

მშობლობა ყველა სირთულესთან დამოუკიდებლად შეჭიდებას არ ნიშნავს. თუ ატყობთ, რომ თქვენი ემოციური მდგომარეობა ბავშვთან ჯანსაღ ურთიერთობაში ხელს გიშლით, ცოტა ხნით პატარაზე ზრუნვა სხვას გადააბარეთ – მეუღლეს, ბებიას, მეგობარს... ნუ დაელოდებით, როდის გადაიწვებით ბოლომდე.

7. აღადგინეთ ბავშვთან ემოციური კავშირი

სტრესი ემოციურად გვაშორებს ერთმანეთს, ემოციური კავშირი კი სწორედ ის არის, რაც სტრესთან საბრძოლველად გვჭირდება.

გადადეთ ტელეფონი და, განურჩევლად იმისა, გაქვთ თუ არა საამისო განწყობა, ითამაშეთ, იმღერეთ ბავშვთან ერთად, ჩაეხუტეთ და მოეფერეთ პატარას.

ჩახუტება, ხელის მოკიდება, მოფერება ორივე თქვენგანის ორგანიზმში გამოყოფს ოქსიტოცინს, რომელიც დაგამშვიდებთ და განწყობას გამოგიკეთებთ.

8. ესაუბრეთ მათ, ვისაც თქვენი ესმის

ხანდახან უბრალოდ გვჭირდება, რომ ვიღაცამ მოგვისმინოს – მეგობარმა, ფსიქოლოგმა, მეუღლემ... იმაზე ლაპარაკი, რაც გულს გვიმძიმებს, ამცირებს სტრესს.

თუ გყავთ ასეთი ადამიანი, მაგრამ მოცემულ მომენტში მასთან საუბარი შეუძლებელია, ჩაუწერეთ ხმოვანი შეტყობინება – მოუყევით საკუთარ გრძნობებზე, რომ ემოციებისგან დაიცალოთ.

9. იზრუნეთ საკუთარ თავზე

საკუთარ თავზე ზრუნვა არ გულისხმობს აუცილებლად იმას, რომ მთელი დღე სპას და სილამაზის სალონს დაუთმოთ. ზოგჯერ წყლის დალევა, პირის დაბანა, თმის დავარცხნა, საყვარელი კაბის ჩაცმა ან სასაცილო ვიდეოს ნახვაც საკმარისია განწყობის ასამაღლებლად.

დაუკავშირეთ საკუთარ თავზე ზრუნვა ყოველდღიურ რუტინას. მაგალითად, კბილების გახეხვისას შეასრულეთ სუნთქვითი ვარჯიში, სახლის დალაგებისას ჩართეთ საყვარელი მუსიკა.

10. ნუ ეცდებით, იყოთ იდეალური

შეცდომები, ხმის აწევა, აფეთქება რეალური მშობლობის ნაწილია. გახსოვდეთ, რომ ბავშვს იდეალური მშობელი არ სჭირდება. მას სჭირდება ემოციურად ხელმისაწვდომი ადამიანი, რომელიც ხანდახან შეცდება, მაგრამ აუცილებლად ეცდება შეცდომების გამოსწორებას.

თუ ხვდებით, რომ ემოციებმა გძლიათ, ჩაეხუტეთ ბავშვს და უთხარით: "ბოდიში, რომ გავბრაზდი. ძალიან მიყვარხარ და ვცდილობ, უკეთესი მშობელი ვიყო".

ლიკა ქათამაძე