სამყარო 10 თვის ბავშვის თვალით

არის რაღაც განსაკუთრებული იმაში, როცა ათი თვის ბავშვი სამყაროს აღმოჩენას იწყებს. ის უკვე აღარ არის ახალშობილი, რომელიც მხოლოდ ჭამს და სძინავს. ის ხდება პატარა მკვლევარი, ცნობისმოყვარე აღმომჩენი, რომელიც ყველაფერს ეხება, ყველაფერს აკვირდება და საერთოდ არ აინტერესებს პირადი სივრცის ცნება. ხან ისეთი სერიოზულობით სწავლობს ძაღლის კუდს, თითქოს ის სამყაროს საიდუმლოებათა გასაღები იყოს, ხანაც ელვის სისწრაფით მიცოცავს სწორედ იმ ნივთისკენ, რომლის აღებაც ეკრძალება.

დიდებისთვის ყოველდღიურობა ხშირად ერთფეროვნდება, მაგრამ 10 თვის ბავშვისთვის ყველაფერი პირველად ხდება: პირველად ესმის კოვზის დაცემის ხმა, პირველად გრძნობს ბალახს ფეხქვეშ, პირველად აკვირდება, როგორ მოძრაობს მზის სხივი კედელზე. მისი სამყარო უზარმაზარი, საინტერესო, ზოგჯერ დამაბნეველი და მუდამ გასაოცარია.

თუ მშობლებს ეცოდინებათ, როგორ აღიქვამს ბავშვი ამ ასაკში გარემოს, მათი კავშირიც უფრო გაღრმავდება და ყოველდღიური რუტინაც უფრო სასიამოვნო გახდება.

სამყარო ერთი დიდი თავგადასავალია

10 თვის ასაკში ბავშვს ცნობისმოყვარეობა მართავს. მისი ტვინი სწრაფად ვითარდება და სწავლობს ყველაფერს, რასაც ეხება, ხედავს, აგემოვნებს, ისმენს. სწორედ ამიტომ ეპოტინება ყველაფერს, ანჯღრევს, ისვრის, პირში იდებს და ზოგჯერ ამტვრევს. ეს უსაქციელობა არ არის, ეს კვლევაა. ბავშვი ცდილობს გაიგოს: რა მოხდება, თუ ეს ნივთი ძირს დავაგდე? რატომ გამოსცემს ასეთ ხმას? რატომ ეღიმება დედას, როცა ტაშს ვუკრავ? რა არის კარადის შიგნით? რატომ დარბის ძაღლი ჩემზე სწრაფად?

მშობლები ამჩნევენ, რომ ბავშვი საოცრად მიზანდასახული გახდა. თუ რამე მოუნდა, ოთახის მეორე ბოლომდეც კი მიცოცდება მის ასაღებად. ეს დამოუკიდებლობის სურვილი მათთვის ერთსა და იმავე დროს ამაღელვებელიც არის და დამღლელიც. სურთ თავისუფლება, მაგრამ მშობლის სიახლოვე და უსაფრთხოების განცდაც ძალიან სჭირდებათ, ამიტომ არის, რომ ამწუთას თუ მშობელზე არიან მიწებებულნი, მეორე წუთს დამოუკიდებლად ცდილობენ სამყაროს დაპყრობას.

სახეები სათამაშოებზე საინტერესოა

ბავშვებს მოსწონთ ფერადი სათამაშოები, მაგრამ მათთვის ყველაზე საინტერესო ობიექტები მაინც ადამიანები არიან, განსაკუთრებით ― ნაცნობი სახეები.

ათი თვის ასაკში ბავშვები ყურადღებით აკვირდებიან მიმიკებს, ინტონაციებს და ემოციურ რეაქციებს. ისინი თითქოს მშობლის ემოციებით ამოწმებენ გარემოს. თუ დედა იცინის, ესე იგი სიტუაცია უსაფრთხოა. თუ მამა შეშფოთებული ჩანს, ბავშვიც ფრთხილობს. ეს სოციალური ორიენტაციის ძალიან მნიშვნელოვანი ეტაპია.

10 თვის ბავშვი იწყებს მარტივი სიტყვების გაგებასაც. შესაძლოა, თავად ჯერ ვერ ლაპარაკობდეს, მაგრამ უკვე ესმის საკუთარი სახელი, "არა", "მოდი", "ნახვამდის".

ბევრი ბავშვი ამ ასაკში უკვე ჟესტებსაც იყენებს: ტაშს უკრავს, რაღაცაზე მიუთითებს ან ხელებს იწვდის, რომ აიყვანონ.

ამ პერიოდში მშობლები რაც შეიძლება ბევრს უნდა ელაპარაკონ ბავშვს: "ახლა ხელებს დავიბანთ", "ნახე, ჩიტია ფანჯარასთან", "დედა ბანანს ჭრის".

ეს პატარ-პატარა დიალოგები ბავშვის მეტყველების განვითარებაზე გაცილებით დიდ გავლენას ახდენს, ვიდრე უფროსებს წარმოუდგენიათ.

რატომ არის ჩვეულებრივი ნივთები ასეთი საოცარი

იმ ბავშვებსაც კი, რომლებსაც ოთახი ძვირად ღირებული სათამაშოებით აქვთ სავსე, კოლოფები, ტელევიზორის პულტი, ხის კოვზი და ასეთი რამეები უფრო აინტერესებთ.

რატომ?

იმიტომ, რომ ნამდვილი საყოფაცხოვრებო ნივთები გაცილებით მრავალფეროვანი შეგრძნებების წყაროა. ნაირ-ნაირი ტექსტურა, ხმა და ფორმა ბავშვის ცნობიერებას ახალ-ახალი გამოცდილებით ამდიდრებს.

10 თვის ასაკში სენსორული გამოცდილება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია. ბავშვი სამყაროს შეხებით, მოსმენით, დაკვირვებით სწავლობს, ამიტომ მისთვის შეიძლება ძალიან საინტერესო იყოს:

• წყალში ჭყუმპალაობა;
• ბალახის შეხება;
• ჩიტების მოსმენა;
• სამზარეულოს ნივთებით თამაში;
• სარეცხი მანქანის მბრუნავი დოლურას ყურება.

მშობლებს სრულიადაც არ სჭირდებათ რთული აქტივობების გამოგონება. ხშირად ბავშვისთვის ყოველდღიური ცხოვრებაც საკმარისად ჯადოსნურია.

დიდი ემოციები პატარა სხეულში

10 თვის ბავშვი ემოციებს ძალიან მძაფრად განიცდის, მაგრამ მათი მართვა ჯერ არ შეუძლია.

სიხარული შეიძლება კივილსა და სიცილში გადაიზარდოს, იმედგაცრუება ― ტირილში, დაღლილობამ კი მშვიდი და დინჯი ბავშვიც კი დრამის დედოფლად აქციოს.

ამ ასაკში ბევრ ბავშვს უჩნდება განშორების შფოთვაც. შეიძლება, მხოლოდ იმიტომ ატირდეს, რომ მშობელი ოთახიდან გავიდა. ბავშვი უკვე ხვდება, რომ დედა ან მამა შეიძლება წავიდნენ, მაგრამ ჯერ კარგად არ ესმის, რომ აუცილებლად დაბრუნდებიან.

ეს პერიოდი, რა დამღლელიც უნდა იყოს, ჯანსაღი განვითარების ნიშანია და ძლიერ ემოციურ კავშირს მიუთითებს.

მშობლებს შეუძლიათ, დაეხმარონ ბავშვს:

* მშვიდი დამშვიდობებით;

* სტაბილური რუტინის ჩაამოყალიბებით;

* მოთმინებით;

* კომფორტისა და უსაფრთხოების განცდის შექმნით.

მოძრაობა ყველაფერს ცვლის

ამ ასაკში ბევრი ბავშვი უკვე თავისუფლად დაცოცავს, დგება, საყრდენის დახმარებით გადაადგილდება და პირველი ნაბიჯების გადადგმასაც კი ცდილობს.

როგორც კი პატარა ფეხს აიდგამს, სამყარო მისთვის სრულიად იცვლება: სამზარეულო თავგადასავლების ზონად იქცევა, კიბე ― დაუძლეველ ცდუნებად, ყველა ელექტრონული ხელსაწყო ― განძით სავსე სკივრად.

მოძრაობა ბავშვს თავდაჯერებას სძენს, მაგრამ იმედსაც უცრუებს, რადგან გაცილებით მეტი უნდა, ვიდრე ფიზიკურად შეუძლია.

ამ პერიოდში ბავშვები ხშირად უფრო ხმაურიანები და ემოციურებიც ხდებიან. მათ უკვე საკუთარი სურვილები აქვთ და დროდადრო პროტესტიც უჩნდებათ.

მშობლებს შეუძლიათ, ბავშვის განვითარებას ხელი შეუწყონ უსაფრთხო გარემოს შექმნით, სადაც პატარა თავისუფლად იცოცებს და გააკეთებს აღმოჩენებს. როცა სივრცე სწორად არის მოწყობილი, "არას" თქმა ძალიან იშვიათად ხდება საჭირო.

რა სჭირდება ყველაზე მეტად 10 თვის ბავშვს

10 თვის ბავშვს იდეალური მშობელი არ სჭირდება. მას სჭირდება: სიყვარული; სიახლოვე; უსაფრთხოება; აღმოჩენების შესაძლებლობა; თამაში; სიმშვიდე; პროგნოზირებადი და სტაბილური გარემო; ადამიანი, რომელიც დაელაპარაკება, გაუღიმებს, ჩაეხუტება, დაამშვიდებს და მისცემს შესაძლებლობას, საკუთარი ტემპით შეისწავლოს გარე სამყარო.

მაგრამ მთავარი, რაც ბავშვს ამ ასაკში სჭირდება, დროა, რადგან ეს პერიოდი ძალიან სწრაფად გადის. დღეს პატარა თქვენკენ მოცოცავს, ხვალ კი უკვე სკოლის კართან ხელიდან დაგისხლტებათ და გაგექცევათ.

10 თვის ბავშვის თვალით დანახული სამყარო საოცრებებით არის სავსე. მუყაოს ყუთი შეიძლება ციხესიმაგრე იყოს, პატარა გუბე ― მთელი ოკეანე. ხოლო მშობლის მკლავები ― ყველაზე უსაფრთხო ადგილი დედამიწაზე.

ლიკა ქათამაძე