ვარდისფერი სივრცე – ბრძოლა ძუძუს კიბოს დასამარცხებლად

ანა მაზანიშვილი საზოგადოება “ევროპა დონა საქართველოს” პრეზიდენტი და ონკოსაზოგადოება “ჰოუფის” დამფუძნებელია. ორივე ორგანიზაცია ძუძუს კიბოს მქონე ქალთა ადვოკატირებისა და ფსიქოსოციალური მხარდაჭერისთვის შეიქმნა. ანამ თავად გაიარა გზა კიბოს დიაგნოზიდან განკურნებამდე და იცის, რა სირთულეებია გადასალახავი ამ გზაზე. თავის გამოცდილებას ის სხვა ონკოპაციენტებსაც უზიარებს, მხარში უდგას მათ, იბრძვის თითოეული მათგანის ცხოვრების ხარისხის ასამაღლებლად და იმის დასამტკიცებლად, რომ "კიბო განაჩენი არ არის".

"მე უნდა ვიცოცხლო!"

დიაგნოზამდე ისე ცხოვრობდა, როგორც ქართველი დიასახლისების უმრავლესობა: შვილებს ზრდიდა, ოჯახს უვლიდა, ყოფით პრობლემებს უმკლავდებოდა:

– დიაგნოზმა გამომაფხიზლა. გავიღვიძე და ვთქვი: "მე უნდა ვიცოცხლო!" მახსოვს, საოპერაციოდ რომ ვემზადებოდი, ჩემი შვილი ეროვნულ გამოცდაზე გადიოდა. იმწუთას ვერ გავაცნობიერე, რა ტვირთით გავუშვი... საბედნიეროდ, გამოცდამაც და ოპერაციამაც კარგად ჩაიარა. ამის შემდეგ დაიწყო მკურნალობის მეორე, რთული და ხანგრძლივი  ეტაპი: გადახვევები, თერაპიები... ოჯახი მხარში მედგა, განსაკუთრებული მხარდაჭერა მქონდა მეუღლისგან. უმცროსი გოგონა მაშინ 11 წლის იყო და მისთვისაც უნდა მეცოცხლა.

ოპერაციიდან მეათე დღეს მაღალქუსლიანი ფეხსაცმლით, გამოპრანჭული წავედი კონსულტაციაზე. ექიმის კაბინეტიდან გოგო გამოვიდა, იქვე, კართან ჩაიკეცა და ხმამაღლა ატირდა. კიბო მაქვს, ძუძუ უნდა მომკვეთონო, მითხრა. მე კი ჩემს ამბავს მოვუყევი და ვაჩვენე, მკერდი რომ მქონდა გადახვეული. განცვიფრებულმა ამომხედა: "და ასე გამოიყურები?!" – ადგა, ცრემლები მოიწმინდა და წავიდა. გაიაზრა, რომ სიცოცხლე ამით არ მთავრდება. ამ შემთხვევამ მეც მომცა მოტივაცია, სხვა ონკოპაციენტებსაც დავხმარებოდი რთული გზის გავლაში.

ვარდისფერი სივრცე

– იმ დროს, როცა კიბოს დიაგნოზი დამისვეს, ონკოპაციენტებისთვის არ არსებობდა არანაირი ფსიქოსოციალური დახმარების სამსახური; დიაგნოსტირებისა და მკურნალობის ხარჯებიც თავად უნდა დაგვეფარა, საზოგადოების დამოკიდებულებაც გაცილებით არაჯანსაღი იყო – ახლობლები მირჩევდნენ, ნუ ამბობ, რომ კიბო გაქვსო. ტელეეთერში ჩემს დიაგნოზზე პირველად რომ დავიწყე საუბარი, კეთროვანივით მიყურებდნენ.

გადავწყვიტე, გავწევრებულიყავი “ევროპა დონა საქართველოში” – ძუძუს კიბოს პაციენტთა  ორგანიზაციაში  – და ამ პრობლემების მოგვარებაში მეც შემეტანა ჩემი წვლილი, 2019-ში კი ონკოპაციენტების უფლებების დასაცავად დავაფუძნე ონკოსაზოგადოება “ჰოუფი”.

ასე შეიქმნა "ვარდისფერი სივრცე", რომლის მეშვეობითაც ბევრი კარგი პროექტი განხორციელდა და სახელმწიფოში მნიშვნელოვანად შეიცვალა ონკოპოლიტიკა. 2020 წლის სექტემბრიდან, ჩვენი პეტიციის საფუძველზე, ჯანდაცვის სამინისტრო სრულად აფინანსებს ქიმიოთერაპიას, რადიოთერაპიას და ჰორმონოთერაპიას. ბევრი ვიბრძოლეთ მედიკამენტური მკურნალობის სრული დაფინანსებისთვისაც და გვეამაყება, რომ 2024 წლიდან ეს პროგრამაც ამოქმედდა. სულ რამდენიმე დასახელების მედიკამენტია დარჩენილი, რომლებსაც სახელმწიფო არა რეფერალური პროგრამით, არამედ ინდივიდუალურად აფინანსებს და ეს პრეპარატებიც პროგრამის ფარგლებში სრულად უნდა მოვიცვათ.

ცოტა ხნის წინ მოვამზადეთ ახალი პეტიცია, რომელიც სახელმწიფოს მხრიდან სადიაგნოსტიკო კვლევების დაფინანსებას ითხოვს. ბევრისთვის არ არის ხელმისაწვდომი რამდენიმე ათასი ლარის ღირებულების სამედიცინო სერვისები, ამიტომ ვცდილობთ, შუალედური კვლევების დაფინანსებაც დავაყენოთ დღის წესრიგში, რაც სახელმწიფოსთვის ბევრად უფრო ხარჯეფექტური იქნება – ადრეულ ეტაპზე პრობლემის აღმოფხვრა უფრო იაფია, ვიდრე შორს წასული პროცესის მკურნალობა. ჯანდაცვის სამინისტროს ონკოსაბჭოსა და აღმასრულებელ საბჭოში პაციენტთა ხმას წარმოვადგნთ, გვაქვს აქტიური კომუნიკაცია სახელმწიფო სტრუქტურებთან, გადაიდგა ერთობლივი ნაბიჯები.

სკრინინგის პროგრამასთანაც აქტიურად ვთანამშრომლობთ – ვცდილობთ, საზოგადოებას ავუხსნათ სიმსივნის ადრეულ, უსიმპტომო სტადიაზე აღმოჩენის მნიშვნელობა. რეგიონებში დავდივართ, გვინდა, ყველა კუთხეს მივწვდეთ და სასოწარკვეთილი ადამიანები, რომლებიც ხშირად ახლობლებსაც კი არ ეუბნებიან, რომ კიბო აქვთ, დავარწმუნოთ, რომ ეს დიაგნოზი სასიკვდილო განაჩენი არ არის. ამის თვალსაჩინო მაგალითები ვართ ჩვენ – ონკოპაციენტები მოღიმარი სახებით, აქტიური ცხოვრების წესით.

“ვარდისფერი სივრცის” მიზანია, საკუთარ მაგალითზე ვაჩვენოთ ახლად დიაგნოზირებულ პაციენტებს, რომ ცხოვრება გრძელდება. ბევრს ვსწავლობ, ყველა სიახლეს ვეცნობი, რომ ნებისმიერ კითხვაზე, რომლითაც ონკოპაციენტები მომმართავენ, პასუხი მქონდეს.

დეფილე ონკოლოგიის ეგიდით

– უამრავი ახალგაზრდა ქალი ძუძუს გარეშე აგრძელებს ცხოვრებას, რაც ძალიან დამთრგუნველია. არაერთი პროექტი წამოვიწყეთ მათი ცხოვრების ხარისხის ასამაღლებლად. მიმაჩნია, რომ თავად მეც დღეს გაცილებით აქტიური და მრავალფეროვანი ცხოვრება მაქვს, ვიდრე კიბომდე მქონდა.

კიბოს შესახებ საზოგადოების ცნობიერების ასამაღლებლად პირველი გაბედული ნაბიჯი 2014 წელს გადავდგით: ონკოპაციენტებმა პოდიუმზე გავიტანეთ ქართველი დიზაინერების ზენკა და მარის კოლექცია. პირველ ჩვენებაზე გოგონები პარიკებით გამოვიდნენ. მომდევნო დეფილეზე უფრო თავდაჯერებულები ვიყავით და ხელოვნურ თმაზეც უარი ვთქვით. ფოტოსესიაც მოვაწყვეთ მამუკა კიკალიშვილის სტუდიაში და ქალაქში გამოჩნდა ბილბორდები, რომლებზეც უთმო ქალები იყვნენ აღბეჭდილი.

ერთმა ონკოპაციენტმა მითხრა, ქიმიოთერაპიის კურსი ისე გავიარე, არ მიგრძნია, რადგან ფანჯრიდან ყოველდღე ამ ბილბორდს ვხედავდი და ძალა მემატებოდაო.

წელს ონკოპაციენტი ქალების დეფილე მილანის ფეშენ ვიქზე შედგა. მათ ქართველი დიზაინერის თინათინ მაღალაშვილის კოლექცია წარადგინეს:

– ვერ წარმოიდგენთ, რა საოცრება ხდებოდა კულისებში! ყველა გვეფერებოდა, კეთილგანწყობას გამოხატავდა. რვა ონკოპაციენტი გამოვიდა პოდიუმზე, ერთი მათგანი მეოთხე სტადიის კიბოს ებრძოდა. იყვნენ ისეთებიც, რომლებიც ქიმიოთერაპიის კურსს გადიოდნენ. ჩვენების დასასრულს სტუმრებსა და მაყურებლებს დავურიგეთ მარი კუჭუაშვილის დიზაინით შექმნილი ლენტები – ძუძუს კიბოსთან ბრძოლის სიმბოლო.

ორგანიზაცია “ევროპა დონა”, რომელსაც საქართველოში ანა მაზანიშვილი წარმოადგენს, 1994 წელს იტალიაში დაფუძნდა. მისი სათავო ოფისი მილანშია, ხოლო წარმომადგენლობა – 47 სხვადასხვა ქვეყანაში, თუმცა, როგორც ანამ გვითხრა, ყველაზე მეტად საქართველო აქტიურობს, რადგან აქ ჯერ კიდევ ბევრი რამ არის გასაკეთებელი:

– ჩვენს ქვეყანაში ონკოლოგიური პათოლოგია წელიწადში თერთმეტი ათასზე მეტ ადამიანს უდასტურდება. აქედან ორი ათასამდე შემთხვევა ძუძუს კიბოს წილად მოდის. საქართველოში ბევრი არაჩვეულებრივი სპეციალისტი გვყავს, კლინიკების უმრავლესობა თანამედროვე აპარატურით არის აღჭურვილი, ასე რომ, ძუძუს კიბოს დასამარცხებლად ყოველგვარი რესურსი გვაქვს.

“ვარდისფერ სივრცეს” მეგობრები და მხარდამჭერები სჭირდება, ახალ პეტიციას კი – ხელმოწერები. ქვეყნის სიყვარული, უპირველ ყოვლისა, ამ ქვეყნის მოქალაქეებზე ზრუნვაა, ჩვენს საზოგადოებას კი გულგრილობა არ სჩვევია.

თამარ ციბალაშვილი