გისურვებთ ჯანმრთელობას და სულიერ სიმშვიდეს!

სიახლეები

10.05.2016
ყოველ სამშაბათს, ოთხშაბათს და პარასკევს 25%–მდე ფასდაკლება მედიკამენტებზე...

  1. სამედიცინო თემები >
  2. მშობელთა სკოლა ბავშვთა მოვლა და ფიზიკური განვითარება


ბავშვი და ძილი

მართალია, ძველი წარმოდგენები ყოველთვის არ ემთხვევა თანამედროვეს, მაგრამ ზოგიერთ ხალხურ სიბრძნეს დღეს მეცნიერული ახსნაც აქვს. ალბათ გაგიგონიათ, ბავშვი ძილში იზრდებაო. ჰოდა, აღმოჩნდა, რომ ზრდის ჰორმონი სწორედ ძილის დროს გამომუშავდება. ასე რომ, მოარული წარმოდგენების ხელაღებით უგულებელყოფა არ ეგების. რაც შეეხება თავად ძილს, მის მნიშვნელობაზე (და არამხოლოდ ზრდისთვის) აღარავინ დავობს. საკითხავი ის არის, მართებულად ვუდგებით თუ არა მშობლები ბავშვების ძილს, ვუყალიბებთ თუ არა მათ ძილის სწორ ჩვევას. ამის შესახებ რამდენიმე კითხვით “ავერსის კლინიკის” ბავშვთა ნევროლოგს ლია ლომიას მივმართეთ:

 

– ზრდასრული ადამიანი ცხოვრების თითქმის მესამედს ძილში ატარებს. დანამდვილებით ვერავინ იტყვის, რაში გვჭირდება ამდენი ძილი, მაგრამ ცხოვრებისეული გამოცდილება მოწმობს, რომ ის ჩვენთვის სასიცოცხლოდ აუცილებელია.

ძილი არ არის ერთგვაროვანი მდგომარეობა, ძილის დროს ცენტრალური ნერვული სისტემის აქტივობის დონე რამდენიმეჯერ იცვლება. ძილ-ღვიძილის მთელი ციკლი მოიცავს ღვიძილს – აქტიურ მდგომარეობას, თვლემას – პასიურ მდგომარეობას, ზედაპირულ ნელ (ფხიზელ) ძილს, ღრმა ნელ ძილსა და პარადოქსულ (სწრაფ) ძილს. თვლემისა და ნელი ძილის დროს ემოციური დაძაბულობის დონე დაბალია, ღვიძილისა და პარადოქსული ძილის დროს კი – მაღალი.

რა ხდება თითოეულ ფაზაში?

– თვლემა ღვიძილსა და ძილს შორის გარდამავალი ფაზაა, რომლის დროსაც თვალების ნელი მოძრაობები შეინიშნება. ზედაპირული ნელი ძილის ფაზაში ადამიანს სძინავს, მაგრამ თუ გავაღვიძებთ, შესაძლოა უარყოს, რომ ეძინა. ღრმა ნელი ძილის ფაზა მართლაც ყველაზე ღრმაა და ადამიანის გაღვიძება მხოლოდ ძლიერ გამაღიზიანებლს შეუძლია. ასეთ დროს გამოღვიძებული ადამიანი დაბნეულია და გონების მოკრება უჭირს.

ღრმა ნელი ძილის ფაზას სწრაფი ძილის ფაზა მოსდევს. მძინარე ადამიანს სახეზე ემოციები გამოეხატება, დახუჭულ თვალებს სწრაფად ამოძრავებს. ამ დროს ის სიზმარს ხედავს და თუ გააღვიძებთ, მისი დაწვრილებით მოყოლაც შეუძლია. არსებობს მოსაზრება, რომ ამ ფაზაში ტვინი მთელი დღის განმავლობაში მიღებულ ინფორმაციას ამუშავებს. სწორედ აქედან იღებს სათავეს ანდაზა, დილა საღამოზე ბრძენიაო – წინა დღეს წარმოშობილ პრობლემას ადამიანი ხშირად მეორე დილით, დასვენებული გონებით, უფრო ადვილად წყვეტს.

სწრაფი და ნელი ძილი ღამის განმავლობაში რამდენჯერმე ენაცვლება ერთმანეთს.

ძილის როგორი ხანგრძლივობა მიიჩნევა ნორმალურად ბავშვისთვის?

– სხვადასხვა ასაკის ბავშვებისთვის ძილის ნორმა სხვადასხვაა, თუმცა მკაცრად გაწერილი რიცხვები არ არსებობს. მონაცემები, რომლებსაც სხვადასახვა ჩამონათვალში წააწყდებით, ამა თუ იმ ასაკის ბავშვთა დიდ ჯგუფში დაანგარიშებულ ძილის საშუალო ხანგრძლივობას გულისხმობს. რეალურად ყველას ერთნაირი მაჩვენებელი არ ექნება.

ჩვილს 16-20 საათი სძინავს. 6-12 თვის ბავშვს საშუალოდ 14-საათიანი ძილი სჭირდება. ეს დრო ორ-სამ დღის ძილსაც მოიცავს, რომელთაგან თითოეულის ხანგრძლივობა 0.5-2 საათია. 1-დან 3 წლამდე ასაკის ბავშვების უმეტესობა დღე-ღამეში 12-14 საათს ატარებს ძილში, სკოლამდელი ასაკისა – 11-12 საათს, სასკოლო ასაკისა (6-დან 12 წლამდე) – 10-11 საათს. უფრო მოზრდილი ბავშვებისთვის ძილის სასურველი ხანგრძლივობა 9 საათია.

როგორ ნაწილდება დღისა და ღამის ძილი ასაკის მიხედვით, როდემდე იღვიძებს ბავშვი ღამით და როდემდეა საჭირო მისი დღისით დაძინება?

– ბავშვის ფიზიოლოგიიდან გამომდინარე, ადრეულ ასაკში დღის ძილი აუცილებელია. ჩვილებს ძილ-ღვიძილის დღეღამური ციკლი ჩამოუყალიბებელი აქვთ და თუ თვითონ არ მოითხოვეს, პირველი რამდენიმე კვირის განმავლობაში კვებისთვის 3-4 საათში ერთხელ უნდა შევაღვიძოთ, ვიდრე ასაკის შესაბამის წონას არ მიაღწევენ, მერე კი შეიძლება, უფრო მეტხანსაც, თუნდაც 4-5 საათს, იძინონ გადაბმულად.

სამი თვისთვის, როცა მშობლებს ღამით გამოძინება უკვე აუხდენელ ოცნებად ეჩვენებათ, ბავშვს დღეღამური ციკლი (ცირკადული რიტმი) უყალიბდება და მთელი ღამე გადაბმულად იწყებს ძილს. ამ პერიოდში მას დღე-ღამეში დაახლოებით 14 საათი სძინავს, აქედან 8-9 საათი – ღამის ძილით, რომელსაც ერთხელ ან ორჯერ წყვეტს საკვების მისაღებად. ბუნებრივ კვებაზე მყოფი ბავშვები ძილის დროს უფრო ხანმოკლე შუალედს აკეთებენ. 6 თვიდან ერთ წლამდე პატარების უმეტესობა ღამით კვებისთვის აღარ იღვიძებს, ერთი წლის ბავშვების უმეტეს ნაწილს კი დღისით ერთხელ დაძინებაც ჰყოფნის.

3 წლიდან, თუ ბავშვს ღამით 11 საათი სძინავს და დღის განმავლობაში სათანადოდ აქტიურობს, რეჟიმიდან დღის ძილის ამოგდება შეიძლება, მაგრამ თუ დღისით მოდუნებულია და თვითონვე ითხოვს დაძინებას, დღის ძილი შეიძლება 6 წლამდეც გაგრძელდეს. თუმცა 5 წლის ბავშვები, წესისამებრ, დღისით აღარ იძინებენ.

როგორ დავეხმაროთ ბავშვსს წორი ძილის ჩამოყალიბებაში?

– ამაზე მისი დაბადებიდანვე უნდა ვიზრუნოთ. უწინარეს ყოვლისა, აუცილებელია ბავშვის ქცევაზე სათანადო რეაქცია. მაგალითად ექვს თვემდე მსუბუქი ძილის დროს პატარა შეიძლება ტიროდეს ან სხვა ხმებს გამოსცემდეს, რამდენიმე წუთით გამოიღვიძოს, მაგრამ მალე თავისით ჩაიძინოს. თუ ღამით ექვს თვეს გადაცილებული ბავშვი ტირის, უყურადღებობა უკვე აღარ შეიძლება – მისი ტირილი სიგნალია: პატარას შია, ჩასველებულია, სცივა ან ავად არის.

 

6 თვემდე

როდესაც ბავშვი ღამით გამოსაცვლელად ან საჭმელად იღვიძებს, ეს ყველაფერი შეძლებისდაგვარად უხმაუროდ და სწრაფად უნდა გააკეთოთ. არ არის საჭირო საუბარი, თამაში, სინათლის ანთება ან ბავშვის ჩაძინებამდე თავის შექცევა ტელეფონით, რომლის ეკრანიც ანათებს. თავადაც გახსოვდეთ და ბავშვიც შეაჩვიეთ, რომ ღამე ძილისთვისაა განკუთვნილი. თუ თქვენ არ შეაჩვიეთ ამ აზრს, თავად ბავშვს არ ადარდებს, მისი მოთხოვნილებების დასაკმაყოფილებლად მშობელი რამდენი დროს დახარჯავს.

ეცადეთ, ჩვილი ასაკიდანვე ბავშვი საკუთარ საწოლში მანამდე ჩააწვინოთ, ვიდრე ჩაეძინება. შეაჩვიეთ დაძინების განსაზღვრულ რიტუალს, რათა ძილის რუტინა ჩამოუყალიბდეს. შეგიძლიათ, ამ რიტუალში ჩართოთ ბანაობა, ნაკლებაქტიური თამაში, კითხვა, სიმღერა, მუსიკის მოსმენა. თუ ამას რეგულარულად გააკეთებთ, ბავშვს ძილთან დაკავშირებული ასოციაციები ჩამოუყალიბდება, რომლებიც დააამშვიდებს და დაძინებას გაუადვილებს.

ამ დროს ჩვენი მიზანია, ბავშვმა ისწავლოს დამოუკიდებლად ჩაძინება, არ დასჭირდეს ხელში აყვანა, რწევა, ხოლო თუ გამოეღვიძა, თვითონვე შეძლოს თავის დამშვიდება და ძილის შებრუნება.

 

6-დან 12 თვემდე

ამ ასაკში ზოგი ბავშვი, განსაკუთრებით – თუ ძუძუზეა, ღამღამობით ჯერ კიდევ იღვიძებს, მაგრამ ბავშვების უმეტესობას ღამის კვება აღარ სჭირდება.

თუ ბავშვს ღამით გამოეღვიძა, მაგრამ დარწმუნებული ბრძანდებით, რომ არ შია, აცადეთ რამდენიმე წუთი – შესაძლოა, თავისთავად დაწყნარდეს. თუ არ გაჩერდა, შეეცადეთ, ისე დაამშვიდოთ, რომ ხელში არ აიყვანოთ (დაუყვავეთ, მსუბუქად დაუზილეთ ზურგი), მერე ცოტა ხანს კვლავ გაერიდეთ. გამონაკლისია ავადმყოფობა – ამ დროს ბავშვს ხელში აყვანა და ტარება სჭირდება. თუ პატარას არც შია, არც ავადაა, მაგრამ მაინც აგრძელებს ტირილს, ცოტა ხნის შემდეგ კიდევ ერთხელ მიაკითხეთ.

ამ ასაკში ბავშვებს ეწყებათ განშორების შიში, რაც მათი ნორმალური განვითარების ნაწილია, მაგრამ ამის გამო ღამის წესები არ უნდა შეცვალოთ. ეცადეთ, პატარა ღამით ხელში არ აიყვანოთ, არ აუნთოთ სინათლე, არ უმღეროთ, არ ესაუბროთ, არ ეთამაშოთ, არ აჭამოთ. წინააღმდეგ შემთხვევაში ის თავისით ჩაძინებას ვერ ისწავლის.

 

1-დან 3 წლამდე

ამ ასაკის ბავშვებს ხშირად მშობლებთან დაწოლის სურვილი სიფხიზლეს აიძულებს. თქვენ განუხრელად უნდა მისდიოთ შემუშავებულ სტრატეგიას: ბავშვი ღამით თუ დღისით ერთსა და იმავე დროს დააძინოთ. მშობლებს ხშირად ჰგონიათ, რომ თუ ბავშვმა დღისით არ დაიძინა, ღამით უფრო იოლად ჩაიძინებს, მაგრამ დღის განმავლობაში ზედმეტად გადაღლილ ბავშვებს დაძინება, წესისამებრ, უფრო მეტად უჭირთ. კიდევ ერთი: მართალია, პატარების უმეტესობა დღისითაც იძინებს, მაგრამ თქვენ დაძინება არ უნდა აიძულოთ. საკმარისია, წყნარი საათი მოუწყოთ. არჩევანი, დაიძინებს თუ არა, თავად მას მიანდეთ.

დაძინების რიტუალი, მაქსიმუმ, 30 წუთს უნდა გაგრძელდეს. კარგი იქნება, ბავშვსაც მისცეთ არჩევანის საშუალება: აარჩევნოთ პიჟამა, რბილი სათამაშო ლოგინში ჩასაწვენად, მუსიკა.

რაც არ უნდა იოლი მოსავლელი იყოს ბავშვი, ზოგჯერ მაინც გაუჭირდება – კბილების ამოსვლა არ დააძინებს ან სიზმარი შეაშფოთებს. ღამის კოშმარები განსაკუთრებით იმ ბავშვებს აშინებთ, რომლებიც სიზმარსა და სინადვილეს ჯერ ვერ ასხვავებენ ერთმანეთისგან, ამიტომ მშობლებმა სიფრთხილით უნდა შეარჩიონ სატელევიზიო პროგრამებიც.

თუ ბავშვი სიზმარმა გააღვიძა, მოაყოლეთ, დაუყვავეთ და სანამ არ დაწყნარდება, მასთან დარჩით.

 

3-დან 6 წლამდე

თუ ბავშვს ღამით კარგად სძინავს, დღის ძილი მისთვის აუცილებელი აღარ არის, თუმცა დღის მეორე ნახევარში წყნარი საათის მოწყობა მაინც სასურველია. შეგიძლიათ, შესთავაზოთ ხალიჩაზე ან დივანზე კოტრიალი და მშვიდი გართობა (მაგალითად, გაფერადება). თუ ბავში დღისით აღარ იძინებს, აჯობებს, ღამით ცოტა ადრე დააძინოთ.

 

6-დან 12 წლამდე

სასკოლო ასაკში საკმაოდ ხშირია არასრულფასოვანი ძილი და მასთან დაკავშირებული პრობლემები, რასაც სხვადასხვა რამ განაპირობებს, მათ შორის – გადატვირთული დღის რეჟიმი, ძილის წინ ელექტრონულ მოწყობილობებთან დიდხანს ჯდომა, გვიან დაძინება.

ძილთან დაკავშირებული პრობლემები ამ ასაკში გამოვლინდება ჩაძინების გაძნელებით, სომნამბულიზმით (ძილში სიარულით), ბრუქსიზმით (კბილების კრაჭუნით), ღამის შიშებით, ღამის კოშმარებით, ღამის ენურეზით (შარდის შეუკავებლობით), ხვრინვითა და ხმაურიანი სუნთქვით. არასრულფასოვანმა ძილმა კი შესაძლოა გამოიწვიოს აგზნებადობა, ჭირვეულობა, სიჯიუტე, აგრესიულობა, ჰიპერაქტიურობა, ყურადღების დეფიციტი, დამახსოვრებისა და ორგანიზებულობის სირთულეები, დღისით ჩაძინება, როცა ამ ასაკის ბავშვებს დღის ძილი არ სჭირდებათ, ჭარბი წონა. უამრავი კვლევა მოწმობს ჭარბ წონასა და არასრულფასოვან ძილს შორის კავშირს – ბავშვებს, რომლებსაც ცოტა სძინავთ, მადა გაძლიერებული აქვთ და უფრო მეტს ჭამენ. ამასთან, ჭარბი წონა ძილის აპნოეს სერიოზული რისკფაქტორია.

სწორი ძილის ჩამოსაყალიბებლად ამ ასაკშიც აუცილებელია ძილის განრიგის დაცვა, ძილისწინა რუტინა და ხელსაყრელი გარემო საწოლ ოთახში.

 

12 წლიდან

ამ ასაკის ბავშვები, წესისამებრ, დატვირთულები არიან და ძილისთვის განკუთვნილ ცხრა საათს უმეტესად ვერ იძინებენ, ხოლო ყოველდღე თითო საათით გამოუძინებლობა კვირის განმავლობაში ერთი ღამით ნაკლებ ძილს ნიშნავს. ძილის უკმარისობა იწვევს ყურადღების დეფიციტს, ურითიერთგამომრიცხავ ქცევას, მეხსიერების ხანმოკლე დაქვეითებას, რეაქცების შენელებას, ყოველივე ამან კი შესაძლოა აგზნებადობამდე, სწავლის სირთულეებამდე, გამოფხიზლების მიზნით სტიმულატორების, კოფეინის ან სხვა ენერგეტიკული სასმელების გამოყენებამდე მიგვიყვანოს.

ამ ასაკის ბავშვებთან სერიოზული პრობლემაა არარეგულარული ძილი. თუ შუა კვირაში ბავშვები ადრე მაინც დგებიან, შაბათ-კვირას თავს უფლებას აძლევენ, გვიან დაწვნენ და გვიანვე ადგნენ, ასეთი რეჟიმი კი მათ ნორმალურ ძილს არღვევს.

იდეალურ შემთხვევაში ბავშვი ერთსა და იმავე დროს უნდა დაწვეს და ერთსა და იმავე დროს ადგეს, ჯამში კი, როგორც აღვნიშნეთ, ცხრა საათი მაინც ეძინოს.

როდისაა აუცილებელი მკურნალობაში მედიკამენტების ჩართვა და რამდენად უსაფრთხოა ეს?

– საძილე საშუალებების გამოყენებით ძილის მოწესრიგება არ არის სასურველი, ვინაიდან ხშირად მედიკამენტი, პირიქით, აღაგზნებს პატარას და ქცევას ურღვევს. ამასთან, ასეთი წამლების უმრავლესობა იწვევს მოხსნის სინდრომს (შეწყვეტის შემდეგ დაავადების გამწვავებას), ამიტომ უმჯობესია, სწორი ძილის ჩამოყალიბება ადრეული ასაკიდანვე რეჟიმის მოწესრიგებით დავიწყოთ.

დაძინებამდე რამდენი ხნით ადრე უნდა ჭამოს ბავშვმა? როგორი საკვები ჯობია?

– ბავშვი არასოდეს დააწვინოთ მშიერი, დაძინებამდე 1-2 საათით ადრე მაინც ავახშმეთ. ეცადეთ, ვახშამი მსუბუქი იყოს და არა ნოყიერი. რაციონიდან ამოიღეთ კოფეინის შემცველი სასმელები(კოკა-კოლა, ცივი ჩაი) და შოკოლადი.

მისაღებია თუ არა ჩვილის ძილი დედის საწოლში?

– სანამ ბავშვი ძუძუს წოვს, ხშირად დედა მას თავის საწოლში იწვენს, რადგან მისთვის ასე უფრო მოხერხებულია, მაგრამ უმჯობესია, ამის შესახებ პედიატრს გაესაუბროთ. მშობლის საწოლში ბავშვის დაძინება არამც და არამც არ შეიძლება, თუ მშობელი იღებს ანტიდეპრესანტებს, ნასვამია ან ეწევა. სხვა შემთხვევაში, თუ ჩვილს დედის გვერდით უფრო მშვიდად სძინავს და იშვიათად ეღვიძება, ორ წლამდე შეიძლება, მის საწოლში იწვეს.

როგორ გადავაჩვიოთ ბავშვი ღამით მშობლების საწოლში გადმოსვლას?

– მშობლებთან ერთად წოლას ბავშვი 2-3 წლიდან უნდა გადააჩვიოთ, თორემ მერე უფრო გაგიჭირდებათ. ამ ასაკში ბავშვი დამოუკიდებლობისკენ მიისწრაფვის და ხშირად ამბობს: “მე თვითონ“. ეს იმას ნიშნავს, რომ მას მშობლის გარეშე დაძინება უკვე შეუძლია. მშობელს მოთმინება მართებს, რადგან გადაჩვევის პროცესი შესაძლოა რამდენიმე თვეც გაგრძელდეს.

უმჯობესია, ცალკე ძილისთვის ბავშვი ნელ-ნელა მოამზადოთ. მაგალითად, დღისით თავის საწოლში დააძინეთ, ღამით შუაში დიდი რბილი სათამაშო ჩაიწვინეთ – ამით პატარა თქვენ შორის ფიზიკურ ბარიერს მიეჩვევა. ბავშვის საწოლი თქვენი საწოლის გვერდით დადგით და პატარა თანდათან მისკენ გაწიეთ. ასეთი თანმიმდევრული სტრატეგიით ბოლოს საკუთარ საწოლში დაძინებასაც მიეჩვევა.

 

 


როგორ გავხდეთ საუკეთესო მამა

ორ წელიწადზე მეტია, გენდერულ ამბებზე ვმუშაობ. ამ სიტყვამ არ შეგაშინოთ – მე და ჩემი კოლეგები ყველაფერს ვაკეთებთ იმისთვის, რომ საქართველოში მამებმა მეტი ინფორმაცია მიიღონ შვილების აღზრდის შესახებ, მეტად ჩაერთონ აღზრდაში და მათ საუკეთესო მეგობრებად იქცნენ.

ამ ორი წლის განმავლობაში საკმაო ინფორმაცია დამიგროვდა, ვფიქრობ, საინტერესოც, და მინდა, ჩვენს მკითხველსაც გავუზიარო. რუბრიკით “მამები და შვილები” ყოველთვიურად გაგაცნობთ ბავშვის აღზრდის მსოფლიოში დაგროვილ გამოცდილებას.

ამერიკის შეერთებულ შტატებში, ნიუ-იორკში, მამებს ყოველნაირად ეხმარებიან, რათა უკეთ გაართვან თავი მამობას. ხუთი წელია, მათ დედებთან ერთად დეკრეტულ შვებულებაში გასვლის უფლება აქვთ, ახლახან კი მათთვის სპეციალური სახელმძღვანელო გამოიცა: “როგორ გავხდეთ საუკეთესო ახალბედა მამა”. სახელმძღვანელოებს მამებს თავად პედიატრები გადასცემენ და ხანმოკლე ტრენინგსაც უტარებენ იმის შესახებ, როგორ დაეხმარონ დედებს ახალშობილის მოვლაში.

ოთხმოცდათხუთმეტგვერდიანი წიგნიდან შეიტყობთ, რითია სასარგებლო პირველივე დღეებიდან მამის აქტიური მონაწილეობა ბავშვის აღზრდაში, მიიღებთ პრაქტიკულ რჩევებს იმის თაობაზე, როგორ დააძინოთ პატარა, როგორ მოუმზადოთ საკვები, როგორ აჭამოთ, როგორ დაამშვიდოთ, როგორ განუვითაროთ საჭირო უნარები...

ჩვილის დაბანა ახალბედა მშობლისთვის ერთ-ერთი უდიდესი გამოწვევაა, მაგრამ გვერწმუნეთ – სულ რამდენიმე ცდა და ამ სირთულესაც გადალახავთ.

უპირველეს ყოვლისა, ეცადეთ, მოერიოთ შიშს  და კარგად დაიჭიროთ პატარას სველი, სრიალა სხეული. პირქვე გადაიწვინეთ პასიურ ხელზე (თუ მემარჯვენე ბრძანდებით – მარცხენაზე, თუ ცაცია – მარჯვენაზე), მაჯა თქვენკენ მოქცეული მკლავის ქვეშ გაუტარეთ, თითები კი მეორე მკლავში ჩაავლეთ. ასე ბავშვს ტანი წყალში ექნება, თავი კი – წყლის ზემოთ. მეორე ხელით ნაზად გასაპნეთ, მერე კი წყალი გადაავლეთ.

გადმოაბრუნეთ, ახლა ზურგით გადაიწვინეთ ხელზე და კეფა დაუკავეთ. გაუსაპნეთ მკერდი და მუცელი და ფრთხილად, ზომიერი ჭავლით გადაავლეთ წყალი.

რაღა თქმა უნდა, შეგიძლიათ, პირიქითაც მოიქცეთ – ჯერ მკერდი და მუცელი დაბანოთ, მერე კი ზურგი. ასე უფრო მოხერხებულიც კია – თავიც ხომ უნდა ჩამობანოთ, ესე იგი, წყალი კეფაზეც დაასხათ.

წინასწარ საგულდაგულოდ შეამოწმეთ წყლის ტემპერატურა. რაღა თქმა უნდა, სპეციალური თერმომეტრით. ნუ ენდობით საკუთარ შეგრძნებებს – გახსოვდეთ, ჩვილის კანი თქვენსაზე ნაზია.

გამოიყენეთ ახალშობილებისთვის განკუთვნილი საბანი საშუალებები.

რაც მთავარია, ყურადღება მიაქციეთ ჰაერის ტემპერატურას. ახალშობილის დაბანისას ოთახში უნდა თბილოდეს.

თუ ბავშვი დაბანის დროს ატირდა, მთელი თქვენი სიმამაცის მოკრება მოგიწევთ. გეთანხმებით, არ არის იოლი საქმე, მაგრამ გვჯერა, ამასაც მოახერხებთ და საქმეს ისე მიიყვანთ ბოლომდე, რომ ხელი არ აგიკანკალდებათ. საბედნიეროდ, ახალშობილთა უმრავლესობას უყვარს წყალი და აბაზანაში სიამოვნებით ლივლივებს. აი, თვალებსა და ცხვირ-პირში თუ ჩაუვიდათ, მაშინ კი განწირული ხმით ატირდებიან ხოლმე, მაგრამ რას ვიზამთ... ბოლოს და ბოლოს, შეგვიძლია, ეს უსიამოვნო წუთები ბოლოსთვის მოვიტოვოთ.

ახლა მეორე რუბიკონის გადასალახავად მოემზადეთ – პატარას ფრჩხილებიც ხომ უნდა დააჭრათ, რომ სათუთი კანი არ დაიკაწროს.

პირველ თვეებში ფრჩხილები რბილია, ამიტომ მათ დასაჭრელად საბავშვო მაკრატელი გამოიყენეთ. ამ მაკრატელს ბლაგვი წვერები აქვს და უსაფრთხოა.

ფრჩხილის ფირფიტა სწორად გადაჭერით ანუ თითის წვერის ფორმას მიჰყევით, თორემ გვერდები კანში ჩაეზრდება. საქმეს რომ მორჩებით, შეამოწმეთ, სადმე წვეტი ხომ არ დარჩა. თუ ბავშვი ფართხალებს და წინააღმდეგობას გიწევთ, ნუ დააძალებთ, ფრჩხილები ძილის დროს დააჭერით.

მშობლებისთვის ყველაზე მძიმე წუთები მაშინ დგება, როცა პატარა ტირილს იწყებს.

ჩვილები ტირიან, როცა შიათ, სცივათ, გამოსაცვლელი პამპერსი აწუხებთ, რაღაც სტკივათ... დააკვირდით პატარას და სცადეთ, თავად გაარკვიოთ ტირილის მიზეზი, ოღონდ გულგრილი დამკვირვებლის როლს ნუ დასჯერდებით – მიიკარით გულზე, დაამშვიდეთ და მოეფერეთ. თქვენი სწრაფი რეაქცია ბავშვს აგრძნობინებს, რომ მარტო არ არის.

თუ ახალშობილი მაძღარიცაა, პამპერსიც სუფთა აცვია და არც ხელ-ფეხი აქვს გაყინული, მაგრამ მაინც არ ჩუმდება, დაუკავშირდით პირად ექიმს და ჰკითხეთ რჩევა, საჭიროების შემთხვევაში კი ბავშვიც აჩვენეთ.

ბარემ აქვე გეტყვით – სპარტანული აღზრდის მეთოდი კარგა ხანია მოძველდა. ბავშვის ფიზიკური გაკაჟება აუცილებელიც კია, მაგრამ გაცილებით მნიშვნელოვანია მასთან ემოციური კავშირი. პატარებს მაშინაც უნდა ვეფეროთ, როცა მშვიდად არიან და არაფერი აწუხებთ.

 

ამჯერად სულ ეს იყო. ხომ არ გგონიათ, რომ სინამდვილეში ყველაფერი გაცილებით რთულია? გვენდეთ, ყველაფერი გამოგივათ. რაც მთავარია, ენდეთ საკუთარ თავს – სიყვარული საუკეთესო მასწავლებელია, ხშირად ის თვითონვე გიკარნახებთ სწორ გზას.

 

 

 


ოფლიანობა საშიშია?

ახალშობილის ჯანმრთელობა ოჯახის მთავარი საზრუნავია. უფროსები გაფაციცებით აკვირდებიან მის ყოველ მოძრაობას, სუნთქვას, ჭამას... ბუნებრივია, ჩვილი ზოგჯერ ოფლიანდება კიდეც, ხანდახან – ზომაზე მეტადაც. რისი ბრალია ეს? ავადმყოფობის ნიშანია თუ არა? მივმართოთ პედიატრს?

 

ჭარბ ოფლიანობას მედიცინაში ჰიპერჰიდროზი ეწოდება. მისი არსის გასაგებად გავიხსენოთ, როგორ რეგულირდება ოფლის გამოყოფა. უპირველეს ყოვლისა, შევთანხმდეთ, რომ ეს ნორმალური თავდაცვითი რეაქციაა, რომელიც ორგანიზმს გადახურებისგან იცავს. საოფლე ჯირკვლები დაბადებიდან 3-4 კვირის შემდეგ იწყებს ფუნქციობას, ხოლო 4-5 წლისთვის ჩამოყალიბებას ასრულებს. ოფლის გამოყოფას არეგულირებს ვეგეტატიური ნერვული სისტემა, რომელიც ჩვილს ჯერ კიდევ მოუმწიფებელი აქვს. ამიტომაა, პატარები ადვილად რომ ოფლიანდებიან.

 

გარემო

სანამ ავადმყოფობის მიზეზის ძიებას დავიწყებდეთ, ყურადღება მივაქციოთ რამდენიმე ფაქტორს. მაგალითად, ოთახის ტემპერატურასა და ტენიანობას. როცა ტემპერატურა 28 °C-ზე მეტია, ჩვილი ადვილად ოფლიანდება. პირველ ხანებში ოფლი უმთავრესად ხელისგულებსა და ფეხისგულებზე ჩნდება, მოგვიანებით კი – იღლიებში და თავზეც. გახსოვდეთ: ოფლიანობისას ორგანიზმი სითხეს კარგავს, ამიტომ გაძლიერებულმა ოფლიანობამ შესაძლოა გაუწყლოება გამოიწვიოს. თუ პატარა ღამღამობით ოფლიანდება, ყურადღება მიაქციეთ ოთახის ტემპერატურასა და ტენიანობას – პირველი 21 °C-ს არ უნდა აღემატებოდეს, ხოლო მეორე – 50-60%-ს. ძილის წინ ოთახი კარგად გაანიავეთ.

გამოუცდელი მშობლები გაციების შიშით ბავშვს ზოგჯერ ისე ფუთნიან, პატარას მოძრაობაც კი უჭირს. თუ ჩვილს ჭარბი ოფლიანობა შეატყვეთ, დააკვირდით, მეტისმეტად თბილად ხომ არ აცვია. უარი თქვით სინთეტიკაზე და ბავშვს მხოლოდ ბამბის ქსოვილის ტანსაცმელი ჩააცვით – სინთეტიკა სითბოს აკავებს და ოფლიანობას აძლიერებს.

 

სიმსუქნე

რაც უფრო ნაკეცებიანი და ფუმფულაა პატარა, მით უფრო საყვარელია, მაგრამ მშობლებს უწინარესად მის ჯანმრთელობაზე ზრუნვა მართებთ. მსუქანი ბავშვი მოძრაობისას მეტ ენერგიას ხარჯავს, ამიტომ მეტადაც ოფლიანდება.

 

ემოციური სტრესი

სკოლამდელი ასაკის ბავშვებსა და მოზარდებთან გაძლიერებული ოფლიანობა ხშირად ემოციური სტრესითაა გამოწვეული. ემოციური ფონი განსაკუთრებით ძლიერია პუბერტატულ (გარდატეხის) ასაკში. ამ დროს მას ჰორმონული ცვლილებებიც ერთვის. სტრესის დროს უმეტესად ხელისგულები ოფლიანდება.

 

სერიოზული მიზეზები

* ინფექცია. მწვავე ბაქტერიულ თუ ვირუსულ ინფექციას ძლიერი ოფლიანობა ხშირად ახლავს თან – მაღალი ტემპერატურის დროს ორგანიზმი ამგვარად იცავს თავს გადახურებისგან. ძლიერი ოფლიანობა ერთხანს შესაძლოა გამოჯანმრთელების შემდეგაც გაგრძელდეს.

* რაქიტი. ძლიერი ოფლიანობა, განსაკუთრებით – თავისა, ჩვილებთან შესაძლოა რაქიტის პირველი ნიშანი იყოს. ამ დროს ოფლს სპეციფიკური მომჟავო სუნი აქვს, კეფაზე კი საწოლთან მუდმივი შეხების გამო თმა ცვივა. რაქიტისთვის დამახასიათებელია სხვა სიმპტომებიც: ჭირვეულობა, მოუსვენრობა, კრთომა, კუნთოვანი ჰიპოტონია, ბაყაყისებრი მუცელი, დაავადების შორს წასულ სტადიაში – კბილების დაგვიანებით ამოჭრა, ქათმისებრი (ამოზნექილი) ან მეწაღის (ჩაზნექილი) გულმკერდი, თავის ქალას ძვლების დარბილება, კვადრატისებრი თავი, შუბლის ბორცვების სიმკვეთრე, ხერხემლის დეფორმაცია.

ნუ დაელოდებით დაავადების შორს წასულ სტადიას, პირველივე ნიშნებზე მიმართეთ ექიმს, რომელიც პრობლემას იოლად მოაგვარებს.

* ჰიპერთირეოზი. ფარისებრი ჯირკვალი ჰორმონებს გამოყოფს და მეტაბოლურ ცვლილებებზე აგებს პასუხს. ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონების ჭარბ გამოყოფას ჰიპერთირეოზი ეწოდება. მისთვის დამახასიათებელია ძლიერი ოფლიანობა, ჰიპერაქტიურობა, ხელების კანკალი, ტაქიკარდია (გულისცემის გახშირება), არტერიული წნევის მატება, უძილობა, კარგი მადის მიუხედავად, წონის კლება, ადვილად გაღიზიანება, შედარებით იშვიათად – დიარეა. ამ სიმპტომების გამოვლენისას აუცილებლად მიმართეთ ექიმს.

* ჰიპოგლიკემია სისხლში გლუკოზის დონის მკვეთრი დაცემაა. ასეთი რამ ხშირად ემართებათ მცირეწონიან და დღენაკლულ ახალშობილებს. დიაბეტით დაავადებულ დედებსაც მართებთ ყურადღება – თუ ორსულობისას გლუკოზის დონე არ აკონტროლეს და საგანგებო რეჟიმი არ დაიცვეს, ახალშობილს ჰიპოგლიკემიის უფრო მაღალი რისკი ექნებათ. მოზრდილებთან ჰიპოგლიკემიის მთავარი მიზეზი I ტიპის შაქრიანი დიაბეტია. შედარებით იშვიათად გლუკოზის დონის დაქვეითება მეორეული პრობლემაა – მაგალითად, ზოგიერთი მედიკამენტის (ეთანოლის, ასპირინის, პროპრანოლოლის) მიღებისას, ინფექციის (მალარიის), შიმშილობისა და ცუდი კვების ფონზე იჩენს თავს.

როგორ ვითარდება ჰიპოგლიკემია? გლუკოზა თავის ტვინის ძირითადი საკვებია. მისი ნაკლებობა ავტონომიურ ნერვულ სისტემას ააქტიურებს, რაც სწორედ ცივი, წებოვანი ოფლის უეცარი და ძლიერი გამოყოფით გამოვლინდება. ოფლიანობას ერთვის თავბრუხვევა, სისუსტე, კანკალი, ბრადიკარდია (გულისცემის გაიშვიათება), ცნობიერების დაქვეითება. სასწრაფო სამედიცინო ჩარევის გარეშე ეს ყველაფერი შესაძლოა უეცარი სიკვდილით დასრულდეს.

 

უფრო სერიოზული მიზეზები

* ტუბერკულოზი. ტუბერკულოზს ტუბერკულოზის მიკობაქტერია იწვევს. დაავადება უმთავრესად ჰაერწვეთოვანი გზით ვრცელდება. მისი ძირითადი რისკფაქტორებია ცუდი საყოფაცხოვრებო პირობები, ბაქტერიამატარებელთან ხანგრძლივი კონტაქტი, შიმშილი, იმუნოსუპრესია. ბავშვებთან ტუბერკულოზი გამოვლინდება ტუბერკულოზური ინტოქსიკაციით: სუბფებრილიტეტით (ხანგრძლივი დაბალი ტემპერატურით), ადვილად დაღლით, ძილის დარღვევით, მადის დაქვეითებით, სიფერმკრთალით, ლიმფური კვანძების გადიდებთ, წონის კლებით. დაავადების ერთ-ერთი ყურადსაღები სიმპტომია ძლიერი ოფლიანობა, განსაკუთრებით – ღამღამობით.

* სიმსივნე. ზოგიერთ სიმსივნურ დაავადებას, მაგალითად, ჰოჯკინის ლიმფომას, ნეირობლასტომას, ჭარბი ოფლიანობა ახასიათებს. მშობლები ხშირად ჩივიან, რომ პატარები ისე სწრაფად ოფლიანდებიან, მათთვის ტანსაცმლის გამოცვლასაც ვერ ასწრებენ. საყურადღებო ნიშნებია კანის სიფერმკრთალე, წონის კლება, სისუსტე. ამ სიმპტომების შემჩნევისას აუცილებლად მიმართეთ პედიატრს.

* გენეტიკური დაავადებები. არსებობს დაავადებები, რომელთა დიაგნოზი ექიმმა შესაძლოა ოფლის სუნითაც კი დასვას. მეტაბოლური ცვლის დარღვევის გამო ოფლს ამ დროს სპეციფიკური სუნი სდის.

ასეთია, მაგალითად, გენეტიკური დაავადება – ფენილკეტონურია. მისი მიზეზია ფერმენტ ფენილალანინჰიდროქსილიპაზის დეფიციტი, რის გამოც ორგანიზმი ამინმჟავა ფენილანალინს ვეღარ მოიხმარს. ეს ამინმჟავა მრავალი საკვების შემადგენლობაში შედის. დაუშლელი ფენილანალინი ორგანიზმში გროვდება და ოფლისა და შარდის სუნს ცვლის.

ფენილალანინი დიდ როლს ასრულებს პიგმენტ მელანინის სინთეზში, ამიტომ ფენილკეტონურიით დაავადებულ ბავშვებს და-ძმებთან შედარებით ბაცი კანი, თვალები და თმა აქვთ. გარდა ამისა, მათთვის დამახასიათებელია მიკროცეფალია (პატარა თავი), აგზნება, ხელ-ფეხის უნებლიე მოძრობები, მენტალური განვითარებით ჩამორჩენა, ჰიპერაქტიურობა, გამონაყარი, კანკალი და გულყრებიც კი.

დაავადების მკურნალობა სპეციფიკურ დიეტას ითვალისწინებს – საკვები ფენილანალინს არ უნდა შეიცავდეს. ასეთი ბავშვებისთვის მრავალი კომპანია უშვებს სპეციალურ ნარევებს.

ამჟამად განვითარებულ ქვეყნებში და, საბედნიეროდ, საქართველოშიც ყველა ახალშობილს უტარდება სკრინინგი ფენილკეტონურიის გამოსავლენად.

მუკოვისციდოზის დიაგნოზი, რა გასაკვირიც უნდა იყოს, შესაძლოა კოცნითაც დაისვას. მშობლები ხშირად იმიტომ მიმართავენ პედიატრს, რომ პატარას კანზე მარილის გემო აქვს. მუკოვისციდოზი ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული გენეტიკური დაავადებაა. სტატისტიკური მონაცემებით, ყოველი მეოცე ადამიანი მისი გენის მატარებელია. მუკოვისციდოზის დროს ზიანდება სეკრეტის გამომყოფი ყველა ორგანო: ფილტვები, პანკრეასი, ღვიძლი, ნაწლავები, სანერწყვე, საოფლე და სასქესო ჯირკვლები. ვინაიდან წყლისა და ქლორის ტრანსპორტირება დარღვეულია, ამ ორგანოთა გამონაყოფი წებოვანია, რაც მის გამოძევებას აძნელებს. ამის შედეგია დაავადების კლინიკური სურათიც: ფილტვებში გროვდება სქელი ლორწო და ანთებას იწვევს, განავალი უხვია, მყრალი და ცხიმიანი. ამ სიმპტომებს თან ახლავს წონის კლება და ფიზიკური ჩამორჩენაც. კანის სიმლაშე კი იმის ბრალია, რომ ოფლთან ერთად ორგანიზმი კარგავს ნატრიუმს და ქლორს.

 

 


ვარჯიში ჩვილებისთვის

ვარჯიში ჩვენი ცხოვრების განუყოფელ ნაწილად რომ იქცეს, საუკეთესო შემთხვევაში ჩვევა ბავშვობაშივე უნდა შევიძინოთ. ასე რომ, რაც უფრო ადრე დავიწყებთ, მით უკეთესი.
ჩვილის ფიზკულტურა თითქოს სასაცილოა, მაგრამ, აბა, სცადეთ, ბოდი ან მაისური ისე გადააცვათ, ხელი არ გააშლევინოთ. მაშ, რა გვიშლის ხელს, ეს
ვარჯიშად ვაქციოთ? ჯერ ერთი, ორივე გავერთობით, მეორეც, ფიზიკური დატვირთვა, თუნდაც ასეთი ელემენტარული, ჯანმრთელობისთვის სასარგებლოა.
მაია ხვიჩია
“ავერსის კლინიკის” ფიზიოთერაპიისა და რეაბილიტაციის სამსახურის მეთოდისტი
– ახალს, სავარაუდოდ, არაფერს ვიტყვი. თუ შვილისთვის მასაჟის გაკეთებას გადაწყვეტთ, ეს აუცილებლად გამოცდილ პროფესიონალს უნდა მიანდოთ, რომელიც კარგად იცნობს ამ ასაკის ბავშვებთან მუშაობის სპეციფიკას. სასარგებლო და სრულყოფილი ის მასაჟია, რომელიც ბავშვის ინდივიდუალურ თავისებურებებს და, თქვენ წარმოიდგინეთ, ხასიათსაც კი ითვალისწინებს. უარყოფითი რეაქციის მიზეზი შეიძლება იყოს მუცლის ტკივილი, შიმშილი (თუ მასაჟი უშუალოდ კვების წინ ჩატარდა), მეტისმეტად ინტენსიური მოძრაობები, რაც ტკივილსა და დისკომფორტს იწვევს, თქვენ წარმოიდგინეთ, მასაჟისტის ცივი ხელებიც კი. თუ ბავშვი ტირის, მასაჟი სხვა დროისთვის უნდა გადავდოთ.
ბუნებრივია, მასაჟის ტექნიკას ჟურნალის ფურცლებიდან ვერ ავხსნით. სამაგიეროდ შევარჩიეთ მარტივი ვარჯიშები, რომელთა ჩატარება ფაქტობრივად ყველა დედას შეუძლია.
ვარჯიშის დროს ჩვილი ზურგზე წევს, მხოლოდ პამპერსი აცვია და ძალიან კარგ განწყობაზეა. სასურველია, თითოეული ვარჯიში 10-ჯერ მაინც გაიმეოროთ, ოღონდ ერთი პირობით: პატარა სპორტსმენს ეს უნდა სიამოვნებდეს. თუ ბავშვს ვარჯიში არ მოსწონს, შეწყვიტეთ, სხვა დროისთვის გადადეთ. მოძრაობები აუცილებლად ფრთხილი უნდა იყოს. თუ საკუთარ თავში ეჭვი გეპარებათ, სთხოვეთ მასაჟისტს ან პედიატრს, ვარჯიშები პირველად თვითონ შეგასრულებინონ.
1. დაუდექით პატარას თავთან, უკანა მხრიდან. ხელები იდაყვებზე მოჰკიდეთ, ააწევინეთ და დააშვებინეთ.
 2. ხელები წრიულად აბრუნებინეთ მხრის სახსარში ჯერ – საათის ისრის, მერე კი საპირისპირო მიმართულებით.
3. ხელები ერთმანეთზე გადააჯვარედინებინეთ, ისე, რომ მარცხენა იდაყვი ზემოდან აღმოჩნდეს. ხელები გააშლევინეთ და ისევ გადააჯვარედინებინეთ, ოღონდ ამჯერად ზემოთ მარჯვენა აღმოჩნდეს.
 4. ამჯერად პატარას ფეხთით დაუდექით. მარცხენა ხელით მარცხენა წვივი დაუფიქსირეთ – მარჯვენა ხელი კი ტერფში მოჰკიდეთ და კოჭ-წვივის სახსარში წრიულად აბრუნებინეთ ჯერ – საათის ისრის, მერე კი საპირისპირო მიმართულებით. შემდეგ იგივე გააკეთებინეთ მეორე ფეხით.
5. მარცხენა მუხლი ისე დაუფიქსირეთ, რომ ფეხი ვერ მოხაროს, მეორე ხელი კი მარჯვენა წვივში მოჰკიდეთ და ფეხი მუხლში მოახრევინეთ. შემდეგ, პირიქით, მარჯვენა დაუფიქსირეთ და მარცხენა მოახრევინეთ.
6. მოჰკიდეთ ხელები წვივებში ისე, რომ ხელის ზურგები გარეთ აღმოჩნდეს. ორივე ფეხი ერთდროულად მოახრევინეთ და გააშლევინეთ.
7. ცალი ხელით დაუფიქსირეთ მარცხენა მუხლი, მეორე კი მარჯვენა ტერფში მოჰკიდეთ და მენჯ-ბარძაყის სახსარში წრიულად აბრუნებინეთ ჯერ – საათის ისრის, მერე კი საპირისპირო მიმართულებით. შემდეგ გააკეთებინეთ იგივე მარცხენა ფეხით.  

თინათინ ციქურიშვილი
პედიატრი
“ავერსის კლინიკის" რუსთავის ფილიალი
ჩვილისთვის მასაჟი რომ აუცილებელია, ამაში არც ერთ მშობელს ეჭვი არ ეპარება. სამაგიეროდ მედიკოსები დღემდე ვერ შეთანხმებულან, ჯანმრთელ ჩვილს მასაჟი სჭირდება თუ არა.  მათ უმეტესობას მიაჩნია, რომ ჯანმრთელი ბავშვისთვის ზოგადი მასაჟი აუცილებელი არ არის – სავსებით საკმარისია ის რუტინული ვარჯიშები, რომლებსაც დედიკო ყოველდღე აკეთებინებს, ხოლო თუ დედამ მათი გამდიდრება და გამრავალფეროვნება მოისურვა, ამას პედიატრები მხოლოდ და მხოლოდ მივესალმებით. მით უმეტეს, რომ ვარჯიშისა და გაკაჟების მნიშვნელობა საკამათოდ არავის გაუხდია.
მასაჟი აუმჯობესებს კანის ტურგორს, ააქტიურებს ნივთიერებათა ცვლას, კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის ფუნქციას, აძლიერებს ჩონჩხის კუნთოვან სისტემას, ხელს უწყობს მეტეორიზმის დროს აირებისგან ნაწლავების გათავისუფლებას, ჭირვეულ ჩვილებში აუმჯობესებს ძილს და დადებითად მოქმედებს ბავშვის ფსიქოემოციურ სფეროზე. მასაჟი სასურველია ნაკლებად მოძრავი, არააქტიური, დუნე კუნთოვანი სისტემის მქონე ჩვილებისთვის, ასევე – უმადობის შემთხვევაში, დაავადების შემდგომ პერიოდში, ფიზიკური განვითარების მსუბუქი დარღვევისას. მსუბუქი განზიდვები განსაკუთრებით სასარგებლოა მენჯ- ბარძაყის დისპლაზიის დროს.
მინდა, ყველა მშობელმა დაიმახსოვროს: მასაჟიც და ვარჯიშიც მხოლოდ მაშინ არის სასარგებლო, როცა ბავშვს სიამოვნებს და დისკომფორტს არ ჰგვრის.
მასაჟის ჩატარება არ შეიძლება, თუ ბავშვს აქვს:
* მწვავე, ცხელებით მიმდინარე დაავადება და მაღალი ტემპერატურა;
* სისხლდენა ან სისხლდენისადმი მიდრეკილება (მაგალითად, ჰემოფილია);
* კანის ნებისმიერი ლოკალიზაციის ჩირქოვანი პროცესი;
* სისხლის ავთვისებიანი დაავადება;
* გულის თანდაყოლილი მანკი;
* თიაქარი (ჭიპის, ბარძაყის, საზარდულის );
* კანის, ფრჩხილებისა და თმის დაავადება;
* კუჭ-ნაწლავის დაავადება, რომელსაც თან ახლავს ღებინება და ფაღარათი.


პამპერსიანი სპორტსმენები

 
6-9 თვე

ყოველი ახალი დღე პაწაწინას ახალ მოთხოვნას უყენებს, დედიკოსთან თამაშსა თუ ვარჯიშში გატარებული თითოეული წამი დიდი სიხარულით ავსებს. მით უმეტეს, ამ შუალედში ჯდომა და ცოცვა უნდა ვისწავლოთ, სიარულისთვის მოვემზადოთ, ამიტომ ვარჯიშებსაც გამრავალფეროვნება სჭირდება.

მაია ხვიჩია
“ავერსის კლინიკის” ფიზიოთერაპიისა და რეაბილიტაციის სამსახური
– მიუხედავად იმისა, რომ ვცდილობთ, რაც შეიძლება მარტივი ვარჯიშები შევარჩიოთ, ჩვილის ინდივიდუალური სუსტი წერტილების გამოვლენა და 
გამოსწორება მხოლოდ რეაბილიტაციის თანამედროვე სამსახურის დახმარებით არის შესაძლებელი, ჩვენი კლინიკა კი კვალიფიციური კადრებითა და თანამედროვე დიაგნოსტიკური საშუალებებით ჩვილების მომსახურების ყველა პირობას ქმნის.
ვარჯიშთა კომპლექსი, რომელიც წინა ნომერში შემოგთავაზეთ, 6 თვის შემდეგაც უნდა განაგრძოთ, მაგრამ რაკი პატარა სპორტსმენს უკვე მეტი შეუძლია და სურს, დროა, ახალ-ახალი ვარჯიშების ჩართვაზეც ვიფიქროთ.
ასათვისებელ-დასაძლევი უნარები, პირველ რიგში, ბუნებრივია, ჯდომას, მერე კი ცოცვას გულისხმობს. ამ ასაკში ყურადღება ძირითადად ზურგისა და ქვედა კიდურების კუნთებზე უნდა გავამახვილოთ. ასევე დიდი ყურადღება უნდა მივაქციოთ მენჯ-ბარძაყის სახსარსაც, დროულად გამოვავლინოთ მისი დისპლაზია (განუვითარებლობა). ეს, რა თქმა უნდა, პედიატრისა და ბავშვთა ორთოპედის კომპეტენციაა. მსუბუქი დისპლაზიის შემთხვევაში რეკომენდაციები მოვლის თაობაზე, მასაჟი და ვარჯიში სავსებით საკმარისია, რომ სახსარი სრულყოფილად განვითარდეს და მომავალში ბავშვს პრობლემები აღარ შეუქმნას.
აღარ გავიმეორებ იმას, რომ ოთახის ტემპერატურა პატარა სპორტსმენისთვის კომფორტული უნდა იყოს. ტანსაცმელი შეგიძლიათ მთლიანად გახადოთ ან მხოლოდ ბოდე დაუტოვოთ. დრო გულდასმით შეარჩიეთ – არც ახალი ნაჭამი უნდა იყოს, არც უნდა შიოდეს, არც ეძინებოდეს და, რა თქმა უნდა, ვარჯიშის გუნებაზეც უნდა იყოს.
მოძრაობებს ფრთხილად და გაბედულად ვასრულებთ, თან ვითვლით. თვლა ბავშვს სიტყვების დამახსოვრებაშიც ეხმარება და ვარჯიშის საწყის ელემენტებსაც ათავისებინებს.
მიუხედავად იმისა, რომ შეძლებისდაგვარად მარტივი ვარჯიშები შევარჩიეთ, კარგი იქნება, პირველად ისინი პედიატრთან ან მეთოდისტთან ერთად შეასრულოთ, რათა დარწმუნდეთ, რომ ყველაფერს სწორად აკეთებთ.

1. ბავშვი ზურგზე დააწვინეთ, თქვენ კი მარჯვენა მხარეს, ფეხთით დაუდექით. მარცხენა ხელით მუხლები გაუკავეთ, რომ ფეხები ვერ მოხაროს, მარჯვენა  ხელისგულით კი ორივე ტერფის ზურგზე დააწექით და მაგიდისკენ დაახრევინეთ. დაითვალეთ ხუთამდე. შემდეგ მარჯვენა ხელი ფეხისგულებისკენ გადაიტანეთ და ტერფები საპირისპირო მხარეს გააშლევინეთ. მაქსიმალური გაშლის წერტილში ისევ ხუთამდე დაითვალეთ. გაიმეორეთ 5-7-ჯერ.

2. ბავშვი ისევ ზურგზე წევს, თქვენ ფეხთით უდგახართ. ორივე ხელი მუხლებზე მოჰკიდეთ, ისე, რომ მარცხენა ფეხი გაშლილი ჰქონდეს, მარჯვენა კი მუხლში მოხრილი. ნელი და თანაბარი მოძრაობებით შეასრულებინეთ 5 წრიული მოძრაობა საათის ისრის მიმართულებით მენჯ-ბარძაყის სახსარში. ამის შემდეგ მარჯვენა ფეხი გააშლევინეთ, მარცხენა კი მოახრევინეთ და იგივე მოძრაობები მეორე ფეხითაც გააკეთებინეთ.

3. ამ ვარჯიშს “შაჰის პოზასაც” ვუწოდებთ. ბავშვს თქვენი და მისი პოზიციის შეუცვლელად მოახრევინეთ ორივე ფეხი მუხლის სახსარში, ტერფი ტერფზე მიადებინეთ და მოხრილი ფეხები აქეთ-იქით გადაუშალეთ. იდეალურ  შემთხვევაში ისინი მაგიდის ზედაპირს უნდა შეეხოს. შეაჩერეთ ამ მდგომარეობაში ხუთ თვლამდე.

4. საწყისი მდგომარეობა: დააწვინეთ მუცელზე და ფეხთით დაუდექით.
ორივე ხელი წინამხრებში მოჰკიდეთ ისე, რომ ხელისგული იდაყვებს აფიქსირებდეს. თვლაზე “ერთი, ორი” ნელა ააწევინეთ ხელები და გულმკერდი, თვლაზე “სამი, ოთხი” კი დააშვებინეთ. გაიმეორეთ 5-7-ჯერ.

5. საწყისი მდგომარეობა: იგივე
მოჰკიდეთ ორივე ხელი წვივებზე ისე, რომ ხელის ზურგები გარეთა მხარეს მოექცეს. თვლაზე “ერთი, ორი” მოახრევინეთ ორივე ფეხი მუხლის სახსარში, თვლაზე “სამი, ოთხი” – გააშლევინეთ. გაიმეორეთ 5-7-ჯერ.

6. საწყისი მდგომარეობა: იგივე.
ცალი ხელით წელი დაუფიქსირეთ, მეორე კი წვივზე მოჰკიდეთ და მუხლის სახსარში მოახრევინეთ. თვლაზე “ერთი, ორი, სამი” მოხრილი ფეხი ზემოთ ააწევინეთ, თვლაზე “ოთხი” – დააშვებინეთ. გაიმეორეთ 5-5-ჯერ ხან ერთი, ხან მეორე ფეხით.

7. იგივე, ოღონდ ხელი ერთდროულად ორივე წვივზე მოჰკიდეთ და ორივე ფეხი ერთად ააწევინეთ. გაიმეორეთ 5-7-ჯერ.

8. ბოლო ორი ვარჯიშისთვის ტანვარჯიშის ბურთი დაგჭირდებათ.
 პატარა ბურთზე პირქვე დააწვინეთ – ისე, რომ მუცლით ბურთს მიეკროს, ფეხები კი მუხლებში მკვეთრად მოახრევინეთ. ცალი ხელით დუნდულები დაუფიქსირეთ, მეორით – მხარი. გააკეთეთ რამდენიმე მსუბუქი ვიბრაცია.
 
9. ბურთზე ზურგით დააწვინეთ და ხელები ხელებზე მოჰკიდეთ (მიაქციეთ ყურადღება: თქვენი მტევანი მხოლოდ წინამხარსა და მაჯებს კი არა, მხარსა და იდაყვსაც უნდა აფიქსირებდეს). ოდნავ გადააგორეთ ბურთი წინ და უკან. გაიმეორეთ 3-5-ჯერ.

ნებისმიერი შეკითხვით შეგიძლია მიმართოთ “ავერსის კლინიკის” ფიზიოთერაპიისა და რეაბილიტაციის სამსახურს. ტელ: 506 506 (5568)


ზამთარი მშვიდად რომ გავატაროთ

უკვე მეორე თვეა, ჩემი გოგონა ყოველ დილით იმ იმედით იღვიძებს, რომ ფანჯრიდან განსხვავებული ფერის პეიზაჟს დაინახავს, მერე კი გულდაწყვეტილი მოგვიბრუნდება ხოლმე: ხომ დამპირდით, ზამთარში თოვლი მოვა, რატომ მომატყუეთო. მშობლებს, ბუნებრივია, სითბო და ნაკლები ყინვა გვირჩევნია, მაგრამ ნათქვამია, ვიდრე მარტი წინ გიდევსო... ჩვენ კი არამცთუ მარტი, ნახევარი ზამთარიც გასავლელი გვაქვს. ამიტომ მოდი, კიდევ ერთხელ გადავავლოთ თვალი რჩევებს, ამერიკის პედიატრთა აკადემიამ (American Academy of Pediatrics – AAP) საგანგებოდ ამ ზამთრისთვის რომ შეიმუშავა.

რა ჩავაცვათ
. სუფთა ჰაერი, გართობა და მოძრაობა ბავშვებს წელიწადის ნებისმიერ დროს სჭირდებათ, ასე რომ, ზამთარში მათი შინ გამოკეტვა შეუძლებელიც არის და გარკვეული თვალსაზრისით დანაშაულიც, მაგრამ როცა გარეთ სათამაშოდ ვუშვებთ, შესაფერის სამოსზეც უნდა ვიზრუნოთ. ერთ მეტისმეტად თბილსა და ღუნღულა ჯემპერსა თუ პულოვერს თხელი სამოსის რამდენიმე ფენა სჯობს – ასე ტანი უფრო იოლად შეინარჩუნებს სითბოსა და სიმშრალეს. არ 
დაგავიწყდეთ თბილი ჩექმები, ხელთათმანები და ქუდი.
. თქვენს შვილის რა გაათბობს, თქვენზე უკეთ ვის ეცოდინება, თუმცა ექიმებს შედარებით გვიანი ასაკის ჩვილებისა და პატარა ბავშვებისთვის ზოგადი წესი აქვთ შემუშავებული: იმაზე ერთი ფენით მეტი ჩააცვით, ვიდრე იმავე პირობებში თავად შეიმოსებოდით, თავი კომფორტულად რომ გეგრძნოთ.
. ჩვილებს, ცხადია, თბილად უნდა ეძინოთ, მაგრამ საბანი, პლედი, ბალიში სჯობს მათ საწოლს მოვარიდოთ – დამტკიცებულია, რომ ისინი ჩვილთა უეცარი სიკვდილის ალბათობას ზრდის. საუკეთესო ვარიანტია სპეციალური ტომარა. თუ მაინც საბანს დააფარებთ, კიდეები ლეიბის ქვეშ ისე უნდა ამოუკეცოთ, რომ თავისუფალი კიდე ბავშვს მხოლოდ მკერდამდე სწვდებოდეს. ამ შემთხვევაში ნაკლებმოსალოდნელია, საბანი პატარას სახეზე დაეფაროს.

არ გაცივდე, პაწაწინა
გაციებაზე ანუ იმაზე, რასაც ამ სიტყვის წარმოთქმისას ვგულისხმობთ, ქვემოთ უფრო დაწვრილებით ვისაუბრებთ. ჰიპოთერმია ანუ გადაცივება სხეულის ტემპერატურის 35ºC-ამდე ან უფრო მეტად დაქვეითებას ნიშნავს. მიზეზი შეიძლება იყოს ძალზე დაბალი ტემპერატურის ზემოქმედება (განსაკუთრებით მაშინ, თუ ტანსაცმელი დასველდა – ამ შემთხვევაში სითბო ბევრად უფრო სწრაფად იკარგება). ბავშვებს საადაპტაციო მექანიზმები ჯერ კიდევ ჩამოუყალიბებელი აქვთ, სიცივესაც ნაკლებად გრძნობენ, ამიტომ ჰიპოთერმია მათ შეიძლება მოზრდილებზე სწრაფად განუვითარდეთ.
ჰიპოთერმიის პირველი ნიშნებია კანკალი, მოთენთილობა, რულის მოკიდება, გაბრუება. ამას მოსდევს მეტყველების გაძნელება, ცნობიერების აბნევა და სხეულის ტემპერატურის დაქვეითება.
თუ ჰიპოთერმიის ეჭვი გაგიჩნდათ, სასწრაფოდ გამოიძახეთ სასწრაფო, მანამდე კი ბავშვი თბილ ოთახში შეიყვანეთ, სველი ტანსაცმელი გახადეთ და საბანში გაახვიეთ. თუ საღ გონებაზეა, თბილი ჩაი დაალევინეთ.

ცხვირი, ყურები, თითები
მოყინვას დაბალი ტემპერატურის ზემოქმედებით კანისა და სხვა ზედაპირული სტრუქტურების დაზიანებას ვუწოდებთ. ყველაზე ხშირად ასეთი რამ სხეულის წარზიდულ ნაწილებს: ხელისა და ფეხის თითებს, ყურებს, ცხვირს – ემართება. თავდაპირველად ისინი ფითრდება, მერე კი შესაძლოა ნაცრისფერი მიიღოს და სითხით სავსე ბუშტუკებით დაიფაროს. ამავე დროს ბავშვი ამ არეში კანის წვას ან დაბუჟებას უჩივის.
თუ მოყინვა იეჭვეთ, ბავშვი სასწრაფოდ შინ შეიყვანეთ და მოყინული ხელ-ფეხები თბილ (არავითარ შემთხვევაში ცხელ!) წყალში ჩააყოფინეთ. ამერიკის პედიატრთა აკადემია 40ºC ტემპერატურის აბაზანას გვირჩევს, ანუ დაახლოებით ისეთს, როგორიც სასიამოვნოდ ცხელი შხაპია. ასეთივე ტემპერატურის წყალში დასველებული პირსახოცი შეგიძლიათ დააფაროთ მოყინულ ცხვირზე, ყურებსა და ტუჩებზე.
არ დაუზილოთ მოყინული ადგილები!
რამდენიმე წუთის შემდეგ გაამშრალეთ და თბილი ტანსაცმელი ჩააცვით ან თბილ საბანში გაახვიეთ. თუ დაბუჟებამ რამდენიმე წუთში არ გაიარა, მიმართეთ ექიმს.

ავად არ გამიხდე
. გამათბობლებით ზედმეტად გამომშრალი ჰაერი ზოგ ბავშვს ცხვირიდან სისხლდენისადმი მიდრეკილებას უძლიერებს. გამოიყენეთ სპეციალური დამატენიანებელი ან გამათბობელთან წყლით სავსე თასი დადგით, ბავშვს კი ცხვირში დღეში 4-5-ჯერ ჩააწვეთეთ ფიზიოლოგიური ხსნარი. ამ უკანასკნელის აფთიაქში შეძენაც შეიძლება და შინ მომზადებაც: ნახევარ ლიტრ მდუღარე წყალში 1 ჩაის კოვზი (გადასწორებული) მარილი გახსენით, გააცივეთ და ოთხფა დოლბანდში გაწურეთ. თუ სისხლდენა მეტისმეტად ძლიერია ან ხშირად მეორდება, აუცილებლად მიმართეთ პედიატრს.
. ბევრ ამერიკელ პედიატრს მიაჩნია, რომ წლამდე ასაკის ჩვილისთვის კვირაში 2-3-ჯერ ბანაობა საკმარისია, განსაკუთრებით – ზამთარში. უფრო ხშირმა აბაზანებმა შესაძლოა კანი გამოუშროსო.
. სიცივე გრიპსა და გაციებას არ იწვევს, თუმცა მათი გამომწვევი ვირუსები უფრო მეტად ზამთარში აქტიურობენ – მაშინ, როცა ბავშვები სკოლასა და ბაღში დადიან და ერთმანეთთან უფრო ახლო კონტაქტი უწევთ. თუ ბავშვს ხელების ხშირ ბანას და ხველისა თუ ცემინებისას ცხვირ-პირზე იდაყვის აფარებას ვასწავლით, ვირუსების გავრცელება შესაძლოა შევამციროთ.
. 6 თვის ასაკს გადაცილებული ბავშვები, განსაკუთრებით – ბაღისა და სკოლის მოსწავლეები, სასურველია გრიპის საწინააღმდეგოდ ავცრათ. ამჯერად ვაქცინაცია უკვე დაგვიანებულია, მაგრამ მომდევნო შემოდგომისთვის აუცილებლად გაითვალისწინეთ. ამერიკის დაავადებათა კონტროლის ეროვნული ცენტრის მონაცემებით, სკოლისა და ბაღის ასაკის ბავშვების ვაქცინაცია დაავადების ალბათობას 66%-ით ამცირებს.

საბაკურიანო-საგუდაურო
. გადაცივებისა და მოყინვის თავიდან ასაცილებლად ბავშვებს გარეთ თამაშისთვის დროის გონივრული ლიმიტი დაუწესეთ. მოსთხოვეთ, დროდადრო შინ შემოვიდნენ და გათბნენ.
. ციგაობის უფლება მხოლოდ სამანქანო გზებიდან მოშორებით მიეცით. მიაქციეთ ყურადღება, რომ დიდმა და პატარა ბავშვებმა ცალ-ცალკე იციგაონ. სჯობს, საჭიანი ციგა შეურჩიოთ. თუ ციგაზე პირქვე დაწოლის ნებას არ დართავთ, თავის ტრავმის ალბათობა საგრძნობლად შემცირდება. უმჯობესია, იჯდეს ან ისე იწვეს, რომ ფეხები ქვემოთ ჰქონდეს მიმართული. ციგა აუცილებლად მთელი უნდა იყოს, არ უნდა ჰქონდა წვეტიანი კიდეები და შვერილები, სრიალა ნაწილები კი კარგად უნდა იყოს გაპოხილი. საციგაო ფერდობი თოვლით უნდა იყოს დაფარული და არა ყინულით, დახრილობა 300-ს არ უნდა აღემატებოდეს, ქვემოთ კი აუცილებლად ვაკე მოჰყვებოდეს. ჩაფხუტის გამოყენება AAP-ს სავალდებულოდ არ მიაჩნია, თუმცა მშობლებს ურჩევს, ამ საკითხზეც დაფიქრდნენ.
. თხილამურებით ან სნოუბორდით სრიალი ბავშვებს კვალიფიციურმა ინსტრუქტორმა ასაკის შესაბამისი პროგრამით უნდა ასწავლოს. მარტო გაშვება არ შეიძლება – პატარებს თან აუცილებლად უნდა ახლდეთ უფროსი, შედარებით დიდებს კი – იმისდა მიხედვით, რამდენად გამოცდილი მოთხილამურეები თუ სნოუბორდისტები არიან. ყოველ შემთხვევაში, გვერდით თანატოლი მაინც უნდა ჰყავდეთ. აღჭურვილობა სათანადოდ უნდა იყოს შემოწმებული და არც სპეციალური დამცავი მოწყობილობები დაგავიწყდეთ. სამაგრები წელიწადში ერთხელ მაინც თავიდან უნდა მოარგოთ. ნუ დართავთ ნებას, ხეებსა და სხვა დაბრკოლებებს შორის ისრიალონ.
ჩაფხუტის გამოყენება AAP-ს არც ამჯერად მიაჩნია სავალდებულოდ, თუმცა მშობლებს ურჩევს, ამაზეც დაფიქრდნენ – თხილამურით სრიალისას სიჩქარემ შესაძლოა რამდენიმე ათეულსაც კი მიაღწიოს. სათვალის გამოყენება კი ულტრაიისფერი სხივებისა და სრიალისას წარმოქმნილი ყინულის უწვრილესი კრისტალებისგან თვალების დასაცავად აუცილებელია.
. AAP-ის რეკომენდაციით, 16 წლამდე ასაკის ბავშვებს უმჯობესია არ მივცეთ თოვლმავალის მართვის უფლება, ხოლო 6 წლამდე არც კი დავსვათ. არასოდეს გამოიყენოთ თოვლმავალი ციგის ან თხილამურების გასაწევად. იმოძრავეთ მხოლოდ უსაფრთხო სიჩქარით, არასოდეს იმგზავროთ მარტო ან ღამით. გაიკეთეთ სათვალე და დაიხურეთ მოტოციკლისტის ჩაფხუტი.
. მზის სხივებმა დამწვრობა შეიძლება ზამთარშიც გამოიწვიოს, განსაკუთრებით მაშინ, როცა თოვლისგან არის არეკლილ-გაძლიერებული. ასე რომ, ტანსაცმლით დაუფარავი ადგილები ულტრაიისფერი სხივების ფილტრის შემცველი კრემით უნდა დაიფაროთ.


ვარჯიშები ჩვილებისთვის


9-12 თვე
სპორტი და ფიზკულტურა ისეთი ჩვევებია, ჯობს, ადამიანმა აკვნიდანვე აითვისოს. სწორედ ამიტომ მოხვდნენ ამ რუბრიკის თვალთახედვის არეალში პამპერსიანი სპორტსმენები. თემიდან გადახვევას არც ამჯერად ვაპირებთ.

მაია ხვიჩია

“ავერსის კლინიკის” ფიზიოთერაპიისა და რეაბილიტაციის სამსახური

– თავიდანვე შეგახსენებთ: მიუხედავად იმისა, რომ ვარჯიში ყველა ბავშვისთვის სასარგებლოა, ჩვილის ინდივიდუალური სუსტი წერტილების გამოვლენა და გამოსწორება მხოლოდ რეაბილიტაციის თანამედროვე სამსახურის დახმარებით არის შესაძლებელი, ჩვენი კლინიკა კი კვალიფიციური კადრებითა და თანამედროვე დიაგნოსტიკური საშუალებებით ჩვილების მომსახურების ყველა პირობას ქმნის.
ვარჯიშთა ის კომპლექსები, წინა ორ ნომერში რომ შემოგთავაზეთ, რა თქმა უნდა, აქტუალობას არც 9 თვის შემდეგ კარგავს, თუმცა ყველა მათგანის ყოველდღიური გამეორება და კიდევ ახლების დამატება შესაძლოა დედასაც გაუძნელდეს და შვილსაც, ამიტომ ძველი ვარჯიშებიდან თავად შეარჩიეთ რამდენიმე , რომლებიც პატარას განსაკუთრებით მოსწონს. ეს საშუალებას მოგცემთ, ახალ ვარჯიშებს მეტი დრო დაუთმოთ.
ამ ასაკში უნდა ვისწავლოთ ცოცვა (თუ უკვე არ გვაქვს ნასწავლი), მოვემზადოთ დგომისა და სიარულისთვის, ამიტომ ძირითადი აქცენტი ქვედა კიდურების კუნთებზე კეთდება. დიდი ყურადღება უნდა მივაქციოთ მუხლის სახსრების გამაგრებას. ამავე დროს არც ხერხემალი უნდა დაგვავიწყდეს – პაწაწინა ხომ უკვე მთელი დღე ზის, ამიტომ ზურგის კუნთების გამაგრებაზეც საჭიროა ზრუნვა. აღარ გავიმეორებ იმას, რომ ოთახის ტემპერატურა პატარა სპორტსმენისთვის კომფორტული უნდა იყოს. ტანსაცმელი შეგიძლიათ მთლიანად გახადოთ ან მხოლოდ ბოდე დაუტოვოთ. დრო გულდასმით შეარჩიეთ – არც ახალი ნაჭამი უნდა იყოს, არც უნდა შიოდეს, არც ეძინებოდეს და, რა თქმა უნდა, ვარჯიშის გუნებაზეც უნდა იყოს. მოძრაობებს ფრთხილად და გაბედულად ვასრულებთ. მიუხედავად იმისა, რომ შეძლებისდაგვარად მარტივი ვარჯიშები შევარჩიეთ, კარგი იქნება, პირველად ისინი პედიატრთან ან მეთოდისტთან ერთად შეასრულოთ, რათა დარწმუნდეთ, რომ ყველაფერს სწორად აკეთებთ.

1. დავიწყოთ მუცლის პრესის გავარჯიშებით. ბავშვი ზურგზე დააწვინეთ, თქვენ კი მარჯვენა მხარეს, ფეხთით დაუდექით. ხელები მაჯებში მოჰკიდეთ და ნელ-ნელა ნახევრად წამოსვით. დაუბრუნდით საწყის მდგომარეობას. გაიმეორეთ 10-ჯერ.
2. ბავშვი ისევ ზურგზე წევს, თქვენ ფეხთით უდგახართ. ორივე ტერფი ერთად დაიჭირეთ და ფეხები მუხლებში გაამართვინეთ. შემოახაზვინეთ ჰაერში  ხუთი წრე ჯერ საათის ისრის, შემდეგ საწინააღმდეგო მიმართულებით.
3. საწყისი მდგომარეობა იგივეა. ორივე ფეხი მუხლისა და მენჯ-ბარძაყის სახსარში მაქსიმალურად მოახრევინეთ და ორივე ერთად ასევე მაქსიმალურად გადააწევინეთ გვერდზე. ამ დროს ფეხის კუნთებთან ერთად ზურგის გვერდითი კუნთებიც ვარჯიშდება. გაიმეორეთ 5-ჯერ როგორც ერთ, ისე მეორე მხარეს. 
4. საწყისი მდგომარეობა – იგივე. მოჰკიდეთ ხელი მარჯვენა მაჯაზე და მარცხენა კოჭზე და გადააბრუნეთ მარჯვნივ. ამგვარ ვარჯიშებს რეფლექსურს ვუწოდებთ. ისინი კოორდინაციას ხვეწს და სისხლის მიმოქცევის გაუმჯობესებასაც უწყობს ხელს. გაიმეორეთ ხუთჯერ. შემდეგ ხელი მარცხენა მაჯასა და მარჯვენა კოჭზე მოჰკიდეთ და მარცხენა მხარესაც 5-ჯერ გადააბრუნეთ.
5. ვისწავლოთ (ან გავიმეოროთ) ცოცვა. დააწვინეთ ბავშვი მუცელზე. ორივე ფეხი მუხლებში მკვეთრად მოახრევინეთ ისე, რომ წვივები იატაკზე (მაგიდაზე, ტახტზე) ეწყოს. უბიძგეთ წინ, რომ გაცოცდეს. გაიმეორეთ 5-7-ჯერ.
6. გაზმორება. ვარჯიში ამჯერად ჰაერში კეთდება. ცალი ხელით მუცელზე დაიწვინეთ, მეორით კი ორივე კოჭი დაუფიქსირეთ და ფეხები გაუმართეთ. შეაჩერეთ ამ პოზაში რამდენიმე წამი.
7. ხელები მაჯებში მოჰკიდეთ და ისე დააყენეთ, რომ ზედაპირს დაეყრდნოს. შემდეგ მაღლა ასწიეთ, რომ თითის წვერებზე აიწიოს. ამ პოზაშიც რამდენიმე წამი შეაჩერეთ.

ნებისმიერი შეკითხვით შეგიძლია მიმართოთ “ავერსის კლინიკის” ფიზიოთერაპიისა და რეაბილიტაციის სამსახურს. ტელ: 506 506 (5568)


ვარჯიშები ბავშვებისთვის

1-3 წელი
ფიზკულტურა უკვე პატარა სპორტსმენის ძალისხმევასაც მოითხოვს, თუმცა სანამ ვარჯიშებს აითვისებდეს, ალბათ არა ერთი და ორი დღე გავა. მთავარია, მოთმინება არ გამოგელიოთ ან ზედმეტი მცდელობით ვარჯიში საშვილიშვილოდ არ შეაძულოთ. გახსოვდეთ: პატარებისთვის რაიმეს დასწავლისა და მიჩვევის საუკეთესო გზა თამაშია. 
მაია ხვიჩია
“ავერსის კლინიკის” ფიზიოთერაპიისა და რეაბილიტაციის სამსახური
– ბავშვის ზრდასთან ერთად მოთხოვნები, რომლებსაც ვარჯიშს ვუყენებთ, ბუნებრივია, იცვლება. 
პასიური დატვირთვა თანდათან აქტიურით უნდა შეიცვალოს. ვიმეორებთ: თანდათან, ამიტომ პირველ ხანებში ჟურნალის წინა ნომრებში შემოთავაზებული კომპლექსები განაგრძეთ, თან ნელ-ნელა ახალი ვარჯიშებიც აათვისებინეთ. ამ ასაკში ჩვენი მიზანია, მივაჩვიოთ პატარა ფიზიკური კულტურის ელემენტებს, დავეხმაროთ მოძრაობების დახვეწაში. ისევე როგორც ნებისმიერ ასაკში, დიდი ყურადღება უნდა მივაქციოთ ხერხემალს – ჯდომა და სიარული მას საკმაოდ დიდ დატვირთვას უქმნის, ამიტომ ზურგის კუნთების გამაგრებაზე ზრუნვა ნაადრევი არასოდეს არის. გარდა ზურგის კუნთებისა, კომპლექსში კისრისა და მენჯ-ბარძაყის კუნთების განმავითარებელი ვარჯიშებიც ჩავრთეთ. გახსოვდეთ: ბავშვი ამ ასაკში ყველაზე უკეთ მიბაძვითა და უფროსების მაგალითით სწავლობს, ამიტომაც, ნაცვლად იმისა, რომ უჩიჩინოთ და აკეთებინოთ, უბრალოდ აჩვენეთ. თქვენი ხერხემალი ამისთვის მხოლოდ მადლობას გეტყვით. არასოდეს დააძალოთ ბავშვს ვარჯიში, ის გართობად აქციეთ. თუ უარი გითხრათ, ვარჯიში ცოტა ხნით (ოღონდ მართლა ცოტა ხნით) გადადეთ.
1. სთხოვეთ (და აჩვენეთ), დაწვეს ზურგზე, წამოსწიოს თავი, დაჭიმოს და თავისკენ გადახაროს მტევნები და ტერფები, ბეჭები კი იატაკს არ მოაცილოს. შეყოვნდეს ამ პოზაში 5 თვლაზე. გაიმეოროს 5-ჯერ.
2. ბავშვი ისევ ზურგზე წევს, ბეჭები და თავი იატაკზე უდევს. სთხოვეთ, დაჭიმოს ორივე ფეხი. მარჯვენა იატაკს არ ააცილოს, მარცხენა კი მუხლში მოუხრელად ასწიოს რაც შეიძლება მაღლა ისე, რომ სხეულის მიმართ მართი კუთხე შექმნას. გაიმეოროს 5-5-ჯერ როგორც ერთ, ისე მეორე ფეხით.
 3. საწყისი მდგომარეობა იგივეა. სთხოვეთ, ასწიოს იდაყვსა და მუხლში გამართული ორივე ხელი და ფეხი. გააჩეროს 20 თვლამდე.
გართულებული ვარიანტია ამ ხნის განმავლობაში ხელებისა და ფეხების ვიბრაცია.
4. ამჯერად მარჯვენა გვერდზე დაწოლა თხოვეთ. მარჯვენა ხელი თავქვეშ ამოიდოს. მარცხენათი კი მუცელთან იატაკს დაეყრდნოს. ორივე ფეხი მუხლის სახსარში მაქსიმალურად დაჭიმოს. თვლაზე “ერთი” რაც შეიძლება მაღლა აიქნიოს მარცხენა ფეხი, თვლაზე “ორი” – დაუშვას. გაიმეოროს 5-ჯერ.   შემდეგ გადაბრუნდეს მეორე მხარეს და გაიმეოროს იგივე მარჯვენა ფეხით.
5. დაწვეს მუცელზე. მთელი სხეული დაჭიმოს, თავის წინ კი გაშლილი ხელებით ჯოხი დაიჭიროს. თვლაზე “ერთი” ნელა ასწიოს გაშლილი ხელები, ფეხები და თავი. თვლაზე “ორი” დაუბრუნდეს საწყის მდგომარეობას. გაიმეოროს 5-7-ჯერ. 
6. კალათა. საწყისი მდგომარეობა – იგივე. სთხოვეთ ბავშვს, ფეხები მუხლებში მოხაროს და გაჭიმული ხელებით კოჭებს და თავი და ფეხები შეძლებისდაგვარად მაღლა ასწიოს. მაქსიმალურ წერტილში გაჩერდეს 10 თვლაზე.
7. ასწავლეთ გამარტივებულ ლოტოსში ჩაჯდომა: მუხლში მოხრილი ფეხები წვივებთან გადაჯვარედინებულია, ტერფები იატაკს ეყრდნობა, მუხლები მაქსიმალურად არის გადაშლილი. სთხოვეთ ხელების მუშტებად შეკვრა,  იდაყვებში მოახრევინეთ და განზე გააშლევინეთ. წელის გამართვა არ დაგავიწყდეთ. თვლაზე “ერთი” გადახაროს თავი გვერდზე ისე, რომ ყური მხარს შეახოს. მიაქციეთ ყურადღება: მხარი არ ასწიოს. გაიმეორეთ 5-5-ჯერ ხან ერთ, ხან მეორეს მხარეს.
8. საწყისი მდგომარეობა – იგივე. ხელები ასწიოს ზემოთ ან ოდნავ განზე და გაჭიმოს. მიაბრუნოს თავი ჯერ ერთ, მერე მეორე მხარეს. 

ნებისმიერი შეკითხვით შეგიძლია მიმართოთ “ავერსის კლინიკის” ფიზიოთერაპიისა და რეაბილიტაციის სამსახურს. ტელ: 2500 700 (5670)


ვარჯიშები ბავშვებისთვის

1-3 წელი

ფიზკულტურა უკვე პატარა სპორტსმენის ძალისხმევასაც მოითხოვს, თუმცა სანამ ვარჯიშებს აითვისებდეს, ალბათ არა ერთი და ორი დღე გავა. მთავარია, მოთმინება არ გამოგელიოთ ან ზედმეტი მცდელობით ვარჯიში საშვილიშვილოდ არ შეაძულოთ. გახსოვდეთ: პატარებისთვის რაიმეს დასწავლისა და მიჩვევის საუკეთესო გზა თამაშია. 
მაია ხვიჩია
“ავერსის კლინიკის” ფიზიოთერაპიისა და რეაბილიტაციის სამსახური
– ბავშვის ზრდასთან ერთად მოთხოვნები, რომლებსაც ვარჯიშს ვუყენებთ, ბუნებრივია, იცვლება. 
პასიური დატვირთვა თანდათან აქტიურით უნდა შეიცვალოს. ვიმეორებთ: თანდათან, ამიტომ პირველ ხანებში ჟურნალის წინა ნომრებში შემოთავაზებული კომპლექსები განაგრძეთ, თან ნელ-ნელა ახალი ვარჯიშებიც აათვისებინეთ. ამ ასაკში ჩვენი მიზანია, მივაჩვიოთ პატარა ფიზიკური კულტურის ელემენტებს, დავეხმაროთ მოძრაობების დახვეწაში. ისევე როგორც ნებისმიერ ასაკში, დიდი ყურადღება უნდა მივაქციოთ ხერხემალს – ჯდომა და სიარული მას საკმაოდ დიდ დატვირთვას უქმნის, ამიტომ ზურგის კუნთების გამაგრებაზე ზრუნვა ნაადრევი არასოდეს არის. გარდა ზურგის კუნთებისა, კომპლექსში კისრისა და მენჯ-ბარძაყის კუნთების განმავითარებელი ვარჯიშებიც ჩავრთეთ. გახსოვდეთ: ბავშვი ამ ასაკში ყველაზე უკეთ მიბაძვითა და უფროსების მაგალითით სწავლობს, ამიტომაც, ნაცვლად იმისა, რომ უჩიჩინოთ და აკეთებინოთ, უბრალოდ აჩვენეთ. თქვენი ხერხემალი ამისთვის მხოლოდ მადლობას გეტყვით. არასოდეს დააძალოთ ბავშვს ვარჯიში, ის გართობად აქციეთ. თუ უარი გითხრათ, ვარჯიში ცოტა ხნით (ოღონდ მართლა ცოტა ხნით) გადადეთ.
1. სთხოვეთ (და აჩვენეთ), დაწვეს ზურგზე, წამოსწიოს თავი, დაჭიმოს და თავისკენ გადახაროს მტევნები და ტერფები, ბეჭები კი იატაკს არ მოაცილოს. შეყოვნდეს ამ პოზაში 5 თვლაზე. გაიმეოროს 5-ჯერ.
2. ბავშვი ისევ ზურგზე წევს, ბეჭები და თავი იატაკზე უდევს. სთხოვეთ, დაჭიმოს ორივე ფეხი. მარჯვენა იატაკს არ ააცილოს, მარცხენა კი მუხლში მოუხრელად ასწიოს რაც შეიძლება მაღლა ისე, რომ სხეულის მიმართ მართი კუთხე შექმნას. გაიმეოროს 5-5-ჯერ როგორც ერთ, ისე მეორე ფეხით.
 3. საწყისი მდგომარეობა იგივეა. სთხოვეთ, ასწიოს იდაყვსა და მუხლში გამართული ორივე ხელი და ფეხი. გააჩეროს 20 თვლამდე.
გართულებული ვარიანტია ამ ხნის განმავლობაში ხელებისა და ფეხების ვიბრაცია.
4. ამჯერად მარჯვენა გვერდზე დაწოლა თხოვეთ. მარჯვენა ხელი თავქვეშ ამოიდოს. მარცხენათი კი მუცელთან იატაკს დაეყრდნოს. ორივე ფეხი მუხლის სახსარში მაქსიმალურად დაჭიმოს. თვლაზე “ერთი” რაც შეიძლება მაღლა აიქნიოს მარცხენა ფეხი, თვლაზე “ორი” – დაუშვას. გაიმეოროს 5-ჯერ.   შემდეგ გადაბრუნდეს მეორე მხარეს და გაიმეოროს იგივე მარჯვენა ფეხით.
5. დაწვეს მუცელზე. მთელი სხეული დაჭიმოს, თავის წინ კი გაშლილი ხელებით ჯოხი დაიჭიროს. თვლაზე “ერთი” ნელა ასწიოს გაშლილი ხელები, ფეხები და თავი. თვლაზე “ორი” დაუბრუნდეს საწყის მდგომარეობას. გაიმეოროს 5-7-ჯერ. 
6. კალათა. საწყისი მდგომარეობა – იგივე. სთხოვეთ ბავშვს, ფეხები მუხლებში მოხაროს და გაჭიმული ხელებით კოჭებს და თავი და ფეხები შეძლებისდაგვარად მაღლა ასწიოს. მაქსიმალურ წერტილში გაჩერდეს 10 თვლაზე.
7. ასწავლეთ გამარტივებულ ლოტოსში ჩაჯდომა: მუხლში მოხრილი ფეხები წვივებთან გადაჯვარედინებულია, ტერფები იატაკს ეყრდნობა, მუხლები მაქსიმალურად არის გადაშლილი. სთხოვეთ ხელების მუშტებად შეკვრა,  იდაყვებში მოახრევინეთ და განზე გააშლევინეთ. წელის გამართვა არ დაგავიწყდეთ. თვლაზე “ერთი” გადახაროს თავი გვერდზე ისე, რომ ყური მხარს შეახოს. მიაქციეთ ყურადღება: მხარი არ ასწიოს. გაიმეორეთ 5-5-ჯერ ხან ერთ, ხან მეორეს მხარეს.
8. საწყისი მდგომარეობა – იგივე. ხელები ასწიოს ზემოთ ან ოდნავ განზე და გაჭიმოს. მიაბრუნოს თავი ჯერ ერთ, მერე მეორე მხარეს. 

ნებისმიერი შეკითხვით შეგიძლია მიმართოთ “ავერსის კლინიკის” ფიზიოთერაპიისა და რეაბილიტაციის სამსახურს. ტელ: 2500 700 (5670)


ზამთარი მშვიდად რომ გავატაროთ

უკვე მეორე თვეა, ჩემი გოგონა ყოველ დილით იმ იმედით იღვიძებს, რომ ფანჯრიდან განსხვავებული ფერის პეიზაჟს დაინახავს, მერე კი გულდაწყვეტილი მოგვიბრუნდება ხოლმე: ხომ დამპირდით, ზამთარში თოვლი მოვა, რატომ მომატყუეთო. მშობლებს, ბუნებრივია, სითბო და ნაკლები ყინვა გვირჩევნია, მაგრამ ნათქვამია, ვიდრე მარტი წინ გიდევსო... ჩვენ კი არამცთუ მარტი, ნახევარი ზამთარიც გასავლელი გვაქვს. ამიტომ მოდი, კიდევ ერთხელ გადავავლოთ თვალი რჩევებს, ამერიკის პედიატრთა აკადემიამ (American Academy of Pediatrics – AAP) საგანგებოდ ამ ზამთრისთვის რომ შეიმუშავა.

რა ჩავაცვათ
. სუფთა ჰაერი, გართობა და მოძრაობა ბავშვებს წელიწადის ნებისმიერ დროს სჭირდებათ, ასე რომ, ზამთარში მათი შინ გამოკეტვა შეუძლებელიც არის და გარკვეული თვალსაზრისით დანაშაულიც, მაგრამ როცა გარეთ სათამაშოდ ვუშვებთ, შესაფერის სამოსზეც უნდა ვიზრუნოთ. ერთ მეტისმეტად თბილსა და ღუნღულა ჯემპერსა თუ პულოვერს თხელი სამოსის რამდენიმე ფენა სჯობს – ასე ტანი უფრო იოლად შეინარჩუნებს სითბოსა და სიმშრალეს. არ 
დაგავიწყდეთ თბილი ჩექმები, ხელთათმანები და ქუდი.
. თქვენს შვილის რა გაათბობს, თქვენზე უკეთ ვის ეცოდინება, თუმცა ექიმებს შედარებით გვიანი ასაკის ჩვილებისა და პატარა ბავშვებისთვის ზოგადი წესი აქვთ შემუშავებული: იმაზე ერთი ფენით მეტი ჩააცვით, ვიდრე იმავე პირობებში თავად შეიმოსებოდით, თავი კომფორტულად რომ გეგრძნოთ.
. ჩვილებს, ცხადია, თბილად უნდა ეძინოთ, მაგრამ საბანი, პლედი, ბალიში სჯობს მათ საწოლს მოვარიდოთ – დამტკიცებულია, რომ ისინი ჩვილთა უეცარი სიკვდილის ალბათობას ზრდის. საუკეთესო ვარიანტია სპეციალური ტომარა. თუ მაინც საბანს დააფარებთ, კიდეები ლეიბის ქვეშ ისე უნდა ამოუკეცოთ, რომ თავისუფალი კიდე ბავშვს მხოლოდ მკერდამდე სწვდებოდეს. ამ შემთხვევაში ნაკლებმოსალოდნელია, საბანი პატარას სახეზე დაეფაროს.

არ გაცივდე, პაწაწინა
გაციებაზე ანუ იმაზე, რასაც ამ სიტყვის წარმოთქმისას ვგულისხმობთ, ქვემოთ უფრო დაწვრილებით ვისაუბრებთ. ჰიპოთერმია ანუ გადაცივება სხეულის ტემპერატურის 35ºC-ამდე ან უფრო მეტად დაქვეითებას ნიშნავს. მიზეზი შეიძლება იყოს ძალზე დაბალი ტემპერატურის ზემოქმედება (განსაკუთრებით მაშინ, თუ ტანსაცმელი დასველდა – ამ შემთხვევაში სითბო ბევრად უფრო სწრაფად იკარგება). ბავშვებს საადაპტაციო მექანიზმები ჯერ კიდევ ჩამოუყალიბებელი აქვთ, სიცივესაც ნაკლებად გრძნობენ, ამიტომ ჰიპოთერმია მათ შეიძლება მოზრდილებზე სწრაფად განუვითარდეთ.
ჰიპოთერმიის პირველი ნიშნებია კანკალი, მოთენთილობა, რულის მოკიდება, გაბრუება. ამას მოსდევს მეტყველების გაძნელება, ცნობიერების აბნევა და სხეულის ტემპერატურის დაქვეითება.
თუ ჰიპოთერმიის ეჭვი გაგიჩნდათ, სასწრაფოდ გამოიძახეთ სასწრაფო, მანამდე კი ბავშვი თბილ ოთახში შეიყვანეთ, სველი ტანსაცმელი გახადეთ და საბანში გაახვიეთ. თუ საღ გონებაზეა, თბილი ჩაი დაალევინეთ.

ცხვირი, ყურები, თითები
მოყინვას დაბალი ტემპერატურის ზემოქმედებით კანისა და სხვა ზედაპირული სტრუქტურების დაზიანებას ვუწოდებთ. ყველაზე ხშირად ასეთი რამ სხეულის წარზიდულ ნაწილებს: ხელისა და ფეხის თითებს, ყურებს, ცხვირს – ემართება. თავდაპირველად ისინი ფითრდება, მერე კი შესაძლოა ნაცრისფერი მიიღოს და სითხით სავსე ბუშტუკებით დაიფაროს. ამავე დროს ბავშვი ამ არეში კანის წვას ან დაბუჟებას უჩივის.
თუ მოყინვა იეჭვეთ, ბავშვი სასწრაფოდ შინ შეიყვანეთ და მოყინული ხელ-ფეხები თბილ (არავითარ შემთხვევაში ცხელ!) წყალში ჩააყოფინეთ. ამერიკის პედიატრთა აკადემია 40ºC ტემპერატურის აბაზანას გვირჩევს, ანუ დაახლოებით ისეთს, როგორიც სასიამოვნოდ ცხელი შხაპია. ასეთივე ტემპერატურის წყალში დასველებული პირსახოცი შეგიძლიათ დააფაროთ მოყინულ ცხვირზე, ყურებსა და ტუჩებზე.
არ დაუზილოთ მოყინული ადგილები!
რამდენიმე წუთის შემდეგ გაამშრალეთ და თბილი ტანსაცმელი ჩააცვით ან თბილ საბანში გაახვიეთ. თუ დაბუჟებამ რამდენიმე წუთში არ გაიარა, მიმართეთ ექიმს.

ავად არ გამიხდე
. გამათბობლებით ზედმეტად გამომშრალი ჰაერი ზოგ ბავშვს ცხვირიდან სისხლდენისადმი მიდრეკილებას უძლიერებს. გამოიყენეთ სპეციალური დამატენიანებელი ან გამათბობელთან წყლით სავსე თასი დადგით, ბავშვს კი ცხვირში დღეში 4-5-ჯერ ჩააწვეთეთ ფიზიოლოგიური ხსნარი. ამ უკანასკნელის აფთიაქში შეძენაც შეიძლება და შინ მომზადებაც: ნახევარ ლიტრ მდუღარე წყალში 1 ჩაის კოვზი (გადასწორებული) მარილი გახსენით, გააცივეთ და ოთხფა დოლბანდში გაწურეთ. თუ სისხლდენა მეტისმეტად ძლიერია ან ხშირად მეორდება, აუცილებლად მიმართეთ პედიატრს.
. ბევრ ამერიკელ პედიატრს მიაჩნია, რომ წლამდე ასაკის ჩვილისთვის კვირაში 2-3-ჯერ ბანაობა საკმარისია, განსაკუთრებით – ზამთარში. უფრო ხშირმა აბაზანებმა შესაძლოა კანი გამოუშროსო.
. სიცივე გრიპსა და გაციებას არ იწვევს, თუმცა მათი გამომწვევი ვირუსები უფრო მეტად ზამთარში აქტიურობენ – მაშინ, როცა ბავშვები სკოლასა და ბაღში დადიან და ერთმანეთთან უფრო ახლო კონტაქტი უწევთ. თუ ბავშვს ხელების ხშირ ბანას და ხველისა თუ ცემინებისას ცხვირ-პირზე იდაყვის აფარებას ვასწავლით, ვირუსების გავრცელება შესაძლოა შევამციროთ.
. 6 თვის ასაკს გადაცილებული ბავშვები, განსაკუთრებით – ბაღისა და სკოლის მოსწავლეები, სასურველია გრიპის საწინააღმდეგოდ ავცრათ. ამჯერად ვაქცინაცია უკვე დაგვიანებულია, მაგრამ მომდევნო შემოდგომისთვის აუცილებლად გაითვალისწინეთ. ამერიკის დაავადებათა კონტროლის ეროვნული ცენტრის მონაცემებით, სკოლისა და ბაღის ასაკის ბავშვების ვაქცინაცია დაავადების ალბათობას 66%-ით ამცირებს.

საბაკურიანო-საგუდაურო
. გადაცივებისა და მოყინვის თავიდან ასაცილებლად ბავშვებს გარეთ თამაშისთვის დროის გონივრული ლიმიტი დაუწესეთ. მოსთხოვეთ, დროდადრო შინ შემოვიდნენ და გათბნენ.
. ციგაობის უფლება მხოლოდ სამანქანო გზებიდან მოშორებით მიეცით. მიაქციეთ ყურადღება, რომ დიდმა და პატარა ბავშვებმა ცალ-ცალკე იციგაონ. სჯობს, საჭიანი ციგა შეურჩიოთ. თუ ციგაზე პირქვე დაწოლის ნებას არ დართავთ, თავის ტრავმის ალბათობა საგრძნობლად შემცირდება. უმჯობესია, იჯდეს ან ისე იწვეს, რომ ფეხები ქვემოთ ჰქონდეს მიმართული. ციგა აუცილებლად მთელი უნდა იყოს, არ უნდა ჰქონდა წვეტიანი კიდეები და შვერილები, სრიალა ნაწილები კი კარგად უნდა იყოს გაპოხილი. საციგაო ფერდობი თოვლით უნდა იყოს დაფარული და არა ყინულით, დახრილობა 300-ს არ უნდა აღემატებოდეს, ქვემოთ კი აუცილებლად ვაკე მოჰყვებოდეს. ჩაფხუტის გამოყენება AAP-ს სავალდებულოდ არ მიაჩნია, თუმცა მშობლებს ურჩევს, ამ საკითხზეც დაფიქრდნენ.
. თხილამურებით ან სნოუბორდით სრიალი ბავშვებს კვალიფიციურმა ინსტრუქტორმა ასაკის შესაბამისი პროგრამით უნდა ასწავლოს. მარტო გაშვება არ შეიძლება – პატარებს თან აუცილებლად უნდა ახლდეთ უფროსი, შედარებით დიდებს კი – იმისდა მიხედვით, რამდენად გამოცდილი მოთხილამურეები თუ სნოუბორდისტები არიან. ყოველ შემთხვევაში, გვერდით თანატოლი მაინც უნდა ჰყავდეთ. აღჭურვილობა სათანადოდ უნდა იყოს შემოწმებული და არც სპეციალური დამცავი მოწყობილობები დაგავიწყდეთ. სამაგრები წელიწადში ერთხელ მაინც თავიდან უნდა მოარგოთ. ნუ დართავთ ნებას, ხეებსა და სხვა დაბრკოლებებს შორის ისრიალონ.
ჩაფხუტის გამოყენება AAP-ს არც ამჯერად მიაჩნია სავალდებულოდ, თუმცა მშობლებს ურჩევს, ამაზეც დაფიქრდნენ – თხილამურით სრიალისას სიჩქარემ შესაძლოა რამდენიმე ათეულსაც კი მიაღწიოს. სათვალის გამოყენება კი ულტრაიისფერი სხივებისა და სრიალისას წარმოქმნილი ყინულის უწვრილესი კრისტალებისგან თვალების დასაცავად აუცილებელია.
. AAP-ის რეკომენდაციით, 16 წლამდე ასაკის ბავშვებს უმჯობესია არ მივცეთ თოვლმავალის მართვის უფლება, ხოლო 6 წლამდე არც კი დავსვათ. არასოდეს გამოიყენოთ თოვლმავალი ციგის ან თხილამურების გასაწევად. იმოძრავეთ მხოლოდ უსაფრთხო სიჩქარით, არასოდეს იმგზავროთ მარტო ან ღამით. გაიკეთეთ სათვალე და დაიხურეთ მოტოციკლისტის ჩაფხუტი.
. მზის სხივებმა დამწვრობა შეიძლება ზამთარშიც გამოიწვიოს, განსაკუთრებით მაშინ, როცა თოვლისგან არის არეკლილ-გაძლიერებული. ასე რომ, ტანსაცმლით დაუფარავი ადგილები ულტრაიისფერი სხივების ფილტრის შემცველი კრემით უნდა დაიფაროთ.


« < 1234 > »
ზემოთ