გისურვებთ ჯანმრთელობას და სულიერ სიმშვიდეს!

სიახლეები

12.02.2016
„ავერსის“ გრანდიოზული წვეულება...

გამოკითხვა

როგორ მოგწონთ მომსახურეობა ავერსის სააფთიაქო ქსელში?

  1. სამედიცინო თემები >
  2. მშობელთა სკოლა ბავშვთა მოვლა და ფიზიკური განვითარება


ვარჯიში ჩვილებისთვის

ვარჯიში ჩვენი ცხოვრების განუყოფელ ნაწილად რომ იქცეს, საუკეთესო შემთხვევაში ჩვევა ბავშვობაშივე უნდა შევიძინოთ. ასე რომ, რაც უფრო ადრე დავიწყებთ, მით უკეთესი.
ჩვილის ფიზკულტურა თითქოს სასაცილოა, მაგრამ, აბა, სცადეთ, ბოდი ან მაისური ისე გადააცვათ, ხელი არ გააშლევინოთ. მაშ, რა გვიშლის ხელს, ეს
ვარჯიშად ვაქციოთ? ჯერ ერთი, ორივე გავერთობით, მეორეც, ფიზიკური დატვირთვა, თუნდაც ასეთი ელემენტარული, ჯანმრთელობისთვის სასარგებლოა.
მაია ხვიჩია
“ავერსის კლინიკის” ფიზიოთერაპიისა და რეაბილიტაციის სამსახურის მეთოდისტი
– ახალს, სავარაუდოდ, არაფერს ვიტყვი. თუ შვილისთვის მასაჟის გაკეთებას გადაწყვეტთ, ეს აუცილებლად გამოცდილ პროფესიონალს უნდა მიანდოთ, რომელიც კარგად იცნობს ამ ასაკის ბავშვებთან მუშაობის სპეციფიკას. სასარგებლო და სრულყოფილი ის მასაჟია, რომელიც ბავშვის ინდივიდუალურ თავისებურებებს და, თქვენ წარმოიდგინეთ, ხასიათსაც კი ითვალისწინებს. უარყოფითი რეაქციის მიზეზი შეიძლება იყოს მუცლის ტკივილი, შიმშილი (თუ მასაჟი უშუალოდ კვების წინ ჩატარდა), მეტისმეტად ინტენსიური მოძრაობები, რაც ტკივილსა და დისკომფორტს იწვევს, თქვენ წარმოიდგინეთ, მასაჟისტის ცივი ხელებიც კი. თუ ბავშვი ტირის, მასაჟი სხვა დროისთვის უნდა გადავდოთ.
ბუნებრივია, მასაჟის ტექნიკას ჟურნალის ფურცლებიდან ვერ ავხსნით. სამაგიეროდ შევარჩიეთ მარტივი ვარჯიშები, რომელთა ჩატარება ფაქტობრივად ყველა დედას შეუძლია.
ვარჯიშის დროს ჩვილი ზურგზე წევს, მხოლოდ პამპერსი აცვია და ძალიან კარგ განწყობაზეა. სასურველია, თითოეული ვარჯიში 10-ჯერ მაინც გაიმეოროთ, ოღონდ ერთი პირობით: პატარა სპორტსმენს ეს უნდა სიამოვნებდეს. თუ ბავშვს ვარჯიში არ მოსწონს, შეწყვიტეთ, სხვა დროისთვის გადადეთ. მოძრაობები აუცილებლად ფრთხილი უნდა იყოს. თუ საკუთარ თავში ეჭვი გეპარებათ, სთხოვეთ მასაჟისტს ან პედიატრს, ვარჯიშები პირველად თვითონ შეგასრულებინონ.
1. დაუდექით პატარას თავთან, უკანა მხრიდან. ხელები იდაყვებზე მოჰკიდეთ, ააწევინეთ და დააშვებინეთ.
 2. ხელები წრიულად აბრუნებინეთ მხრის სახსარში ჯერ – საათის ისრის, მერე კი საპირისპირო მიმართულებით.
3. ხელები ერთმანეთზე გადააჯვარედინებინეთ, ისე, რომ მარცხენა იდაყვი ზემოდან აღმოჩნდეს. ხელები გააშლევინეთ და ისევ გადააჯვარედინებინეთ, ოღონდ ამჯერად ზემოთ მარჯვენა აღმოჩნდეს.
 4. ამჯერად პატარას ფეხთით დაუდექით. მარცხენა ხელით მარცხენა წვივი დაუფიქსირეთ – მარჯვენა ხელი კი ტერფში მოჰკიდეთ და კოჭ-წვივის სახსარში წრიულად აბრუნებინეთ ჯერ – საათის ისრის, მერე კი საპირისპირო მიმართულებით. შემდეგ იგივე გააკეთებინეთ მეორე ფეხით.
5. მარცხენა მუხლი ისე დაუფიქსირეთ, რომ ფეხი ვერ მოხაროს, მეორე ხელი კი მარჯვენა წვივში მოჰკიდეთ და ფეხი მუხლში მოახრევინეთ. შემდეგ, პირიქით, მარჯვენა დაუფიქსირეთ და მარცხენა მოახრევინეთ.
6. მოჰკიდეთ ხელები წვივებში ისე, რომ ხელის ზურგები გარეთ აღმოჩნდეს. ორივე ფეხი ერთდროულად მოახრევინეთ და გააშლევინეთ.
7. ცალი ხელით დაუფიქსირეთ მარცხენა მუხლი, მეორე კი მარჯვენა ტერფში მოჰკიდეთ და მენჯ-ბარძაყის სახსარში წრიულად აბრუნებინეთ ჯერ – საათის ისრის, მერე კი საპირისპირო მიმართულებით. შემდეგ გააკეთებინეთ იგივე მარცხენა ფეხით.  

თინათინ ციქურიშვილი
პედიატრი
“ავერსის კლინიკის" რუსთავის ფილიალი
ჩვილისთვის მასაჟი რომ აუცილებელია, ამაში არც ერთ მშობელს ეჭვი არ ეპარება. სამაგიეროდ მედიკოსები დღემდე ვერ შეთანხმებულან, ჯანმრთელ ჩვილს მასაჟი სჭირდება თუ არა.  მათ უმეტესობას მიაჩნია, რომ ჯანმრთელი ბავშვისთვის ზოგადი მასაჟი აუცილებელი არ არის – სავსებით საკმარისია ის რუტინული ვარჯიშები, რომლებსაც დედიკო ყოველდღე აკეთებინებს, ხოლო თუ დედამ მათი გამდიდრება და გამრავალფეროვნება მოისურვა, ამას პედიატრები მხოლოდ და მხოლოდ მივესალმებით. მით უმეტეს, რომ ვარჯიშისა და გაკაჟების მნიშვნელობა საკამათოდ არავის გაუხდია.
მასაჟი აუმჯობესებს კანის ტურგორს, ააქტიურებს ნივთიერებათა ცვლას, კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის ფუნქციას, აძლიერებს ჩონჩხის კუნთოვან სისტემას, ხელს უწყობს მეტეორიზმის დროს აირებისგან ნაწლავების გათავისუფლებას, ჭირვეულ ჩვილებში აუმჯობესებს ძილს და დადებითად მოქმედებს ბავშვის ფსიქოემოციურ სფეროზე. მასაჟი სასურველია ნაკლებად მოძრავი, არააქტიური, დუნე კუნთოვანი სისტემის მქონე ჩვილებისთვის, ასევე – უმადობის შემთხვევაში, დაავადების შემდგომ პერიოდში, ფიზიკური განვითარების მსუბუქი დარღვევისას. მსუბუქი განზიდვები განსაკუთრებით სასარგებლოა მენჯ- ბარძაყის დისპლაზიის დროს.
მინდა, ყველა მშობელმა დაიმახსოვროს: მასაჟიც და ვარჯიშიც მხოლოდ მაშინ არის სასარგებლო, როცა ბავშვს სიამოვნებს და დისკომფორტს არ ჰგვრის.
მასაჟის ჩატარება არ შეიძლება, თუ ბავშვს აქვს:
* მწვავე, ცხელებით მიმდინარე დაავადება და მაღალი ტემპერატურა;
* სისხლდენა ან სისხლდენისადმი მიდრეკილება (მაგალითად, ჰემოფილია);
* კანის ნებისმიერი ლოკალიზაციის ჩირქოვანი პროცესი;
* სისხლის ავთვისებიანი დაავადება;
* გულის თანდაყოლილი მანკი;
* თიაქარი (ჭიპის, ბარძაყის, საზარდულის );
* კანის, ფრჩხილებისა და თმის დაავადება;
* კუჭ-ნაწლავის დაავადება, რომელსაც თან ახლავს ღებინება და ფაღარათი.


პამპერსიანი სპორტსმენები

 
6-9 თვე

ყოველი ახალი დღე პაწაწინას ახალ მოთხოვნას უყენებს, დედიკოსთან თამაშსა თუ ვარჯიშში გატარებული თითოეული წამი დიდი სიხარულით ავსებს. მით უმეტეს, ამ შუალედში ჯდომა და ცოცვა უნდა ვისწავლოთ, სიარულისთვის მოვემზადოთ, ამიტომ ვარჯიშებსაც გამრავალფეროვნება სჭირდება.

მაია ხვიჩია
“ავერსის კლინიკის” ფიზიოთერაპიისა და რეაბილიტაციის სამსახური
– მიუხედავად იმისა, რომ ვცდილობთ, რაც შეიძლება მარტივი ვარჯიშები შევარჩიოთ, ჩვილის ინდივიდუალური სუსტი წერტილების გამოვლენა და 
გამოსწორება მხოლოდ რეაბილიტაციის თანამედროვე სამსახურის დახმარებით არის შესაძლებელი, ჩვენი კლინიკა კი კვალიფიციური კადრებითა და თანამედროვე დიაგნოსტიკური საშუალებებით ჩვილების მომსახურების ყველა პირობას ქმნის.
ვარჯიშთა კომპლექსი, რომელიც წინა ნომერში შემოგთავაზეთ, 6 თვის შემდეგაც უნდა განაგრძოთ, მაგრამ რაკი პატარა სპორტსმენს უკვე მეტი შეუძლია და სურს, დროა, ახალ-ახალი ვარჯიშების ჩართვაზეც ვიფიქროთ.
ასათვისებელ-დასაძლევი უნარები, პირველ რიგში, ბუნებრივია, ჯდომას, მერე კი ცოცვას გულისხმობს. ამ ასაკში ყურადღება ძირითადად ზურგისა და ქვედა კიდურების კუნთებზე უნდა გავამახვილოთ. ასევე დიდი ყურადღება უნდა მივაქციოთ მენჯ-ბარძაყის სახსარსაც, დროულად გამოვავლინოთ მისი დისპლაზია (განუვითარებლობა). ეს, რა თქმა უნდა, პედიატრისა და ბავშვთა ორთოპედის კომპეტენციაა. მსუბუქი დისპლაზიის შემთხვევაში რეკომენდაციები მოვლის თაობაზე, მასაჟი და ვარჯიში სავსებით საკმარისია, რომ სახსარი სრულყოფილად განვითარდეს და მომავალში ბავშვს პრობლემები აღარ შეუქმნას.
აღარ გავიმეორებ იმას, რომ ოთახის ტემპერატურა პატარა სპორტსმენისთვის კომფორტული უნდა იყოს. ტანსაცმელი შეგიძლიათ მთლიანად გახადოთ ან მხოლოდ ბოდე დაუტოვოთ. დრო გულდასმით შეარჩიეთ – არც ახალი ნაჭამი უნდა იყოს, არც უნდა შიოდეს, არც ეძინებოდეს და, რა თქმა უნდა, ვარჯიშის გუნებაზეც უნდა იყოს.
მოძრაობებს ფრთხილად და გაბედულად ვასრულებთ, თან ვითვლით. თვლა ბავშვს სიტყვების დამახსოვრებაშიც ეხმარება და ვარჯიშის საწყის ელემენტებსაც ათავისებინებს.
მიუხედავად იმისა, რომ შეძლებისდაგვარად მარტივი ვარჯიშები შევარჩიეთ, კარგი იქნება, პირველად ისინი პედიატრთან ან მეთოდისტთან ერთად შეასრულოთ, რათა დარწმუნდეთ, რომ ყველაფერს სწორად აკეთებთ.

1. ბავშვი ზურგზე დააწვინეთ, თქვენ კი მარჯვენა მხარეს, ფეხთით დაუდექით. მარცხენა ხელით მუხლები გაუკავეთ, რომ ფეხები ვერ მოხაროს, მარჯვენა  ხელისგულით კი ორივე ტერფის ზურგზე დააწექით და მაგიდისკენ დაახრევინეთ. დაითვალეთ ხუთამდე. შემდეგ მარჯვენა ხელი ფეხისგულებისკენ გადაიტანეთ და ტერფები საპირისპირო მხარეს გააშლევინეთ. მაქსიმალური გაშლის წერტილში ისევ ხუთამდე დაითვალეთ. გაიმეორეთ 5-7-ჯერ.

2. ბავშვი ისევ ზურგზე წევს, თქვენ ფეხთით უდგახართ. ორივე ხელი მუხლებზე მოჰკიდეთ, ისე, რომ მარცხენა ფეხი გაშლილი ჰქონდეს, მარჯვენა კი მუხლში მოხრილი. ნელი და თანაბარი მოძრაობებით შეასრულებინეთ 5 წრიული მოძრაობა საათის ისრის მიმართულებით მენჯ-ბარძაყის სახსარში. ამის შემდეგ მარჯვენა ფეხი გააშლევინეთ, მარცხენა კი მოახრევინეთ და იგივე მოძრაობები მეორე ფეხითაც გააკეთებინეთ.

3. ამ ვარჯიშს “შაჰის პოზასაც” ვუწოდებთ. ბავშვს თქვენი და მისი პოზიციის შეუცვლელად მოახრევინეთ ორივე ფეხი მუხლის სახსარში, ტერფი ტერფზე მიადებინეთ და მოხრილი ფეხები აქეთ-იქით გადაუშალეთ. იდეალურ  შემთხვევაში ისინი მაგიდის ზედაპირს უნდა შეეხოს. შეაჩერეთ ამ მდგომარეობაში ხუთ თვლამდე.

4. საწყისი მდგომარეობა: დააწვინეთ მუცელზე და ფეხთით დაუდექით.
ორივე ხელი წინამხრებში მოჰკიდეთ ისე, რომ ხელისგული იდაყვებს აფიქსირებდეს. თვლაზე “ერთი, ორი” ნელა ააწევინეთ ხელები და გულმკერდი, თვლაზე “სამი, ოთხი” კი დააშვებინეთ. გაიმეორეთ 5-7-ჯერ.

5. საწყისი მდგომარეობა: იგივე
მოჰკიდეთ ორივე ხელი წვივებზე ისე, რომ ხელის ზურგები გარეთა მხარეს მოექცეს. თვლაზე “ერთი, ორი” მოახრევინეთ ორივე ფეხი მუხლის სახსარში, თვლაზე “სამი, ოთხი” – გააშლევინეთ. გაიმეორეთ 5-7-ჯერ.

6. საწყისი მდგომარეობა: იგივე.
ცალი ხელით წელი დაუფიქსირეთ, მეორე კი წვივზე მოჰკიდეთ და მუხლის სახსარში მოახრევინეთ. თვლაზე “ერთი, ორი, სამი” მოხრილი ფეხი ზემოთ ააწევინეთ, თვლაზე “ოთხი” – დააშვებინეთ. გაიმეორეთ 5-5-ჯერ ხან ერთი, ხან მეორე ფეხით.

7. იგივე, ოღონდ ხელი ერთდროულად ორივე წვივზე მოჰკიდეთ და ორივე ფეხი ერთად ააწევინეთ. გაიმეორეთ 5-7-ჯერ.

8. ბოლო ორი ვარჯიშისთვის ტანვარჯიშის ბურთი დაგჭირდებათ.
 პატარა ბურთზე პირქვე დააწვინეთ – ისე, რომ მუცლით ბურთს მიეკროს, ფეხები კი მუხლებში მკვეთრად მოახრევინეთ. ცალი ხელით დუნდულები დაუფიქსირეთ, მეორით – მხარი. გააკეთეთ რამდენიმე მსუბუქი ვიბრაცია.
 
9. ბურთზე ზურგით დააწვინეთ და ხელები ხელებზე მოჰკიდეთ (მიაქციეთ ყურადღება: თქვენი მტევანი მხოლოდ წინამხარსა და მაჯებს კი არა, მხარსა და იდაყვსაც უნდა აფიქსირებდეს). ოდნავ გადააგორეთ ბურთი წინ და უკან. გაიმეორეთ 3-5-ჯერ.

ნებისმიერი შეკითხვით შეგიძლია მიმართოთ “ავერსის კლინიკის” ფიზიოთერაპიისა და რეაბილიტაციის სამსახურს. ტელ: 506 506 (5568)


ზამთარი მშვიდად რომ გავატაროთ

უკვე მეორე თვეა, ჩემი გოგონა ყოველ დილით იმ იმედით იღვიძებს, რომ ფანჯრიდან განსხვავებული ფერის პეიზაჟს დაინახავს, მერე კი გულდაწყვეტილი მოგვიბრუნდება ხოლმე: ხომ დამპირდით, ზამთარში თოვლი მოვა, რატომ მომატყუეთო. მშობლებს, ბუნებრივია, სითბო და ნაკლები ყინვა გვირჩევნია, მაგრამ ნათქვამია, ვიდრე მარტი წინ გიდევსო... ჩვენ კი არამცთუ მარტი, ნახევარი ზამთარიც გასავლელი გვაქვს. ამიტომ მოდი, კიდევ ერთხელ გადავავლოთ თვალი რჩევებს, ამერიკის პედიატრთა აკადემიამ (American Academy of Pediatrics – AAP) საგანგებოდ ამ ზამთრისთვის რომ შეიმუშავა.

რა ჩავაცვათ
. სუფთა ჰაერი, გართობა და მოძრაობა ბავშვებს წელიწადის ნებისმიერ დროს სჭირდებათ, ასე რომ, ზამთარში მათი შინ გამოკეტვა შეუძლებელიც არის და გარკვეული თვალსაზრისით დანაშაულიც, მაგრამ როცა გარეთ სათამაშოდ ვუშვებთ, შესაფერის სამოსზეც უნდა ვიზრუნოთ. ერთ მეტისმეტად თბილსა და ღუნღულა ჯემპერსა თუ პულოვერს თხელი სამოსის რამდენიმე ფენა სჯობს – ასე ტანი უფრო იოლად შეინარჩუნებს სითბოსა და სიმშრალეს. არ 
დაგავიწყდეთ თბილი ჩექმები, ხელთათმანები და ქუდი.
. თქვენს შვილის რა გაათბობს, თქვენზე უკეთ ვის ეცოდინება, თუმცა ექიმებს შედარებით გვიანი ასაკის ჩვილებისა და პატარა ბავშვებისთვის ზოგადი წესი აქვთ შემუშავებული: იმაზე ერთი ფენით მეტი ჩააცვით, ვიდრე იმავე პირობებში თავად შეიმოსებოდით, თავი კომფორტულად რომ გეგრძნოთ.
. ჩვილებს, ცხადია, თბილად უნდა ეძინოთ, მაგრამ საბანი, პლედი, ბალიში სჯობს მათ საწოლს მოვარიდოთ – დამტკიცებულია, რომ ისინი ჩვილთა უეცარი სიკვდილის ალბათობას ზრდის. საუკეთესო ვარიანტია სპეციალური ტომარა. თუ მაინც საბანს დააფარებთ, კიდეები ლეიბის ქვეშ ისე უნდა ამოუკეცოთ, რომ თავისუფალი კიდე ბავშვს მხოლოდ მკერდამდე სწვდებოდეს. ამ შემთხვევაში ნაკლებმოსალოდნელია, საბანი პატარას სახეზე დაეფაროს.

არ გაცივდე, პაწაწინა
გაციებაზე ანუ იმაზე, რასაც ამ სიტყვის წარმოთქმისას ვგულისხმობთ, ქვემოთ უფრო დაწვრილებით ვისაუბრებთ. ჰიპოთერმია ანუ გადაცივება სხეულის ტემპერატურის 35ºC-ამდე ან უფრო მეტად დაქვეითებას ნიშნავს. მიზეზი შეიძლება იყოს ძალზე დაბალი ტემპერატურის ზემოქმედება (განსაკუთრებით მაშინ, თუ ტანსაცმელი დასველდა – ამ შემთხვევაში სითბო ბევრად უფრო სწრაფად იკარგება). ბავშვებს საადაპტაციო მექანიზმები ჯერ კიდევ ჩამოუყალიბებელი აქვთ, სიცივესაც ნაკლებად გრძნობენ, ამიტომ ჰიპოთერმია მათ შეიძლება მოზრდილებზე სწრაფად განუვითარდეთ.
ჰიპოთერმიის პირველი ნიშნებია კანკალი, მოთენთილობა, რულის მოკიდება, გაბრუება. ამას მოსდევს მეტყველების გაძნელება, ცნობიერების აბნევა და სხეულის ტემპერატურის დაქვეითება.
თუ ჰიპოთერმიის ეჭვი გაგიჩნდათ, სასწრაფოდ გამოიძახეთ სასწრაფო, მანამდე კი ბავშვი თბილ ოთახში შეიყვანეთ, სველი ტანსაცმელი გახადეთ და საბანში გაახვიეთ. თუ საღ გონებაზეა, თბილი ჩაი დაალევინეთ.

ცხვირი, ყურები, თითები
მოყინვას დაბალი ტემპერატურის ზემოქმედებით კანისა და სხვა ზედაპირული სტრუქტურების დაზიანებას ვუწოდებთ. ყველაზე ხშირად ასეთი რამ სხეულის წარზიდულ ნაწილებს: ხელისა და ფეხის თითებს, ყურებს, ცხვირს – ემართება. თავდაპირველად ისინი ფითრდება, მერე კი შესაძლოა ნაცრისფერი მიიღოს და სითხით სავსე ბუშტუკებით დაიფაროს. ამავე დროს ბავშვი ამ არეში კანის წვას ან დაბუჟებას უჩივის.
თუ მოყინვა იეჭვეთ, ბავშვი სასწრაფოდ შინ შეიყვანეთ და მოყინული ხელ-ფეხები თბილ (არავითარ შემთხვევაში ცხელ!) წყალში ჩააყოფინეთ. ამერიკის პედიატრთა აკადემია 40ºC ტემპერატურის აბაზანას გვირჩევს, ანუ დაახლოებით ისეთს, როგორიც სასიამოვნოდ ცხელი შხაპია. ასეთივე ტემპერატურის წყალში დასველებული პირსახოცი შეგიძლიათ დააფაროთ მოყინულ ცხვირზე, ყურებსა და ტუჩებზე.
არ დაუზილოთ მოყინული ადგილები!
რამდენიმე წუთის შემდეგ გაამშრალეთ და თბილი ტანსაცმელი ჩააცვით ან თბილ საბანში გაახვიეთ. თუ დაბუჟებამ რამდენიმე წუთში არ გაიარა, მიმართეთ ექიმს.

ავად არ გამიხდე
. გამათბობლებით ზედმეტად გამომშრალი ჰაერი ზოგ ბავშვს ცხვირიდან სისხლდენისადმი მიდრეკილებას უძლიერებს. გამოიყენეთ სპეციალური დამატენიანებელი ან გამათბობელთან წყლით სავსე თასი დადგით, ბავშვს კი ცხვირში დღეში 4-5-ჯერ ჩააწვეთეთ ფიზიოლოგიური ხსნარი. ამ უკანასკნელის აფთიაქში შეძენაც შეიძლება და შინ მომზადებაც: ნახევარ ლიტრ მდუღარე წყალში 1 ჩაის კოვზი (გადასწორებული) მარილი გახსენით, გააცივეთ და ოთხფა დოლბანდში გაწურეთ. თუ სისხლდენა მეტისმეტად ძლიერია ან ხშირად მეორდება, აუცილებლად მიმართეთ პედიატრს.
. ბევრ ამერიკელ პედიატრს მიაჩნია, რომ წლამდე ასაკის ჩვილისთვის კვირაში 2-3-ჯერ ბანაობა საკმარისია, განსაკუთრებით – ზამთარში. უფრო ხშირმა აბაზანებმა შესაძლოა კანი გამოუშროსო.
. სიცივე გრიპსა და გაციებას არ იწვევს, თუმცა მათი გამომწვევი ვირუსები უფრო მეტად ზამთარში აქტიურობენ – მაშინ, როცა ბავშვები სკოლასა და ბაღში დადიან და ერთმანეთთან უფრო ახლო კონტაქტი უწევთ. თუ ბავშვს ხელების ხშირ ბანას და ხველისა თუ ცემინებისას ცხვირ-პირზე იდაყვის აფარებას ვასწავლით, ვირუსების გავრცელება შესაძლოა შევამციროთ.
. 6 თვის ასაკს გადაცილებული ბავშვები, განსაკუთრებით – ბაღისა და სკოლის მოსწავლეები, სასურველია გრიპის საწინააღმდეგოდ ავცრათ. ამჯერად ვაქცინაცია უკვე დაგვიანებულია, მაგრამ მომდევნო შემოდგომისთვის აუცილებლად გაითვალისწინეთ. ამერიკის დაავადებათა კონტროლის ეროვნული ცენტრის მონაცემებით, სკოლისა და ბაღის ასაკის ბავშვების ვაქცინაცია დაავადების ალბათობას 66%-ით ამცირებს.

საბაკურიანო-საგუდაურო
. გადაცივებისა და მოყინვის თავიდან ასაცილებლად ბავშვებს გარეთ თამაშისთვის დროის გონივრული ლიმიტი დაუწესეთ. მოსთხოვეთ, დროდადრო შინ შემოვიდნენ და გათბნენ.
. ციგაობის უფლება მხოლოდ სამანქანო გზებიდან მოშორებით მიეცით. მიაქციეთ ყურადღება, რომ დიდმა და პატარა ბავშვებმა ცალ-ცალკე იციგაონ. სჯობს, საჭიანი ციგა შეურჩიოთ. თუ ციგაზე პირქვე დაწოლის ნებას არ დართავთ, თავის ტრავმის ალბათობა საგრძნობლად შემცირდება. უმჯობესია, იჯდეს ან ისე იწვეს, რომ ფეხები ქვემოთ ჰქონდეს მიმართული. ციგა აუცილებლად მთელი უნდა იყოს, არ უნდა ჰქონდა წვეტიანი კიდეები და შვერილები, სრიალა ნაწილები კი კარგად უნდა იყოს გაპოხილი. საციგაო ფერდობი თოვლით უნდა იყოს დაფარული და არა ყინულით, დახრილობა 300-ს არ უნდა აღემატებოდეს, ქვემოთ კი აუცილებლად ვაკე მოჰყვებოდეს. ჩაფხუტის გამოყენება AAP-ს სავალდებულოდ არ მიაჩნია, თუმცა მშობლებს ურჩევს, ამ საკითხზეც დაფიქრდნენ.
. თხილამურებით ან სნოუბორდით სრიალი ბავშვებს კვალიფიციურმა ინსტრუქტორმა ასაკის შესაბამისი პროგრამით უნდა ასწავლოს. მარტო გაშვება არ შეიძლება – პატარებს თან აუცილებლად უნდა ახლდეთ უფროსი, შედარებით დიდებს კი – იმისდა მიხედვით, რამდენად გამოცდილი მოთხილამურეები თუ სნოუბორდისტები არიან. ყოველ შემთხვევაში, გვერდით თანატოლი მაინც უნდა ჰყავდეთ. აღჭურვილობა სათანადოდ უნდა იყოს შემოწმებული და არც სპეციალური დამცავი მოწყობილობები დაგავიწყდეთ. სამაგრები წელიწადში ერთხელ მაინც თავიდან უნდა მოარგოთ. ნუ დართავთ ნებას, ხეებსა და სხვა დაბრკოლებებს შორის ისრიალონ.
ჩაფხუტის გამოყენება AAP-ს არც ამჯერად მიაჩნია სავალდებულოდ, თუმცა მშობლებს ურჩევს, ამაზეც დაფიქრდნენ – თხილამურით სრიალისას სიჩქარემ შესაძლოა რამდენიმე ათეულსაც კი მიაღწიოს. სათვალის გამოყენება კი ულტრაიისფერი სხივებისა და სრიალისას წარმოქმნილი ყინულის უწვრილესი კრისტალებისგან თვალების დასაცავად აუცილებელია.
. AAP-ის რეკომენდაციით, 16 წლამდე ასაკის ბავშვებს უმჯობესია არ მივცეთ თოვლმავალის მართვის უფლება, ხოლო 6 წლამდე არც კი დავსვათ. არასოდეს გამოიყენოთ თოვლმავალი ციგის ან თხილამურების გასაწევად. იმოძრავეთ მხოლოდ უსაფრთხო სიჩქარით, არასოდეს იმგზავროთ მარტო ან ღამით. გაიკეთეთ სათვალე და დაიხურეთ მოტოციკლისტის ჩაფხუტი.
. მზის სხივებმა დამწვრობა შეიძლება ზამთარშიც გამოიწვიოს, განსაკუთრებით მაშინ, როცა თოვლისგან არის არეკლილ-გაძლიერებული. ასე რომ, ტანსაცმლით დაუფარავი ადგილები ულტრაიისფერი სხივების ფილტრის შემცველი კრემით უნდა დაიფაროთ.


ვარჯიშები ჩვილებისთვის


9-12 თვე
სპორტი და ფიზკულტურა ისეთი ჩვევებია, ჯობს, ადამიანმა აკვნიდანვე აითვისოს. სწორედ ამიტომ მოხვდნენ ამ რუბრიკის თვალთახედვის არეალში პამპერსიანი სპორტსმენები. თემიდან გადახვევას არც ამჯერად ვაპირებთ.

მაია ხვიჩია

“ავერსის კლინიკის” ფიზიოთერაპიისა და რეაბილიტაციის სამსახური

– თავიდანვე შეგახსენებთ: მიუხედავად იმისა, რომ ვარჯიში ყველა ბავშვისთვის სასარგებლოა, ჩვილის ინდივიდუალური სუსტი წერტილების გამოვლენა და გამოსწორება მხოლოდ რეაბილიტაციის თანამედროვე სამსახურის დახმარებით არის შესაძლებელი, ჩვენი კლინიკა კი კვალიფიციური კადრებითა და თანამედროვე დიაგნოსტიკური საშუალებებით ჩვილების მომსახურების ყველა პირობას ქმნის.
ვარჯიშთა ის კომპლექსები, წინა ორ ნომერში რომ შემოგთავაზეთ, რა თქმა უნდა, აქტუალობას არც 9 თვის შემდეგ კარგავს, თუმცა ყველა მათგანის ყოველდღიური გამეორება და კიდევ ახლების დამატება შესაძლოა დედასაც გაუძნელდეს და შვილსაც, ამიტომ ძველი ვარჯიშებიდან თავად შეარჩიეთ რამდენიმე , რომლებიც პატარას განსაკუთრებით მოსწონს. ეს საშუალებას მოგცემთ, ახალ ვარჯიშებს მეტი დრო დაუთმოთ.
ამ ასაკში უნდა ვისწავლოთ ცოცვა (თუ უკვე არ გვაქვს ნასწავლი), მოვემზადოთ დგომისა და სიარულისთვის, ამიტომ ძირითადი აქცენტი ქვედა კიდურების კუნთებზე კეთდება. დიდი ყურადღება უნდა მივაქციოთ მუხლის სახსრების გამაგრებას. ამავე დროს არც ხერხემალი უნდა დაგვავიწყდეს – პაწაწინა ხომ უკვე მთელი დღე ზის, ამიტომ ზურგის კუნთების გამაგრებაზეც საჭიროა ზრუნვა. აღარ გავიმეორებ იმას, რომ ოთახის ტემპერატურა პატარა სპორტსმენისთვის კომფორტული უნდა იყოს. ტანსაცმელი შეგიძლიათ მთლიანად გახადოთ ან მხოლოდ ბოდე დაუტოვოთ. დრო გულდასმით შეარჩიეთ – არც ახალი ნაჭამი უნდა იყოს, არც უნდა შიოდეს, არც ეძინებოდეს და, რა თქმა უნდა, ვარჯიშის გუნებაზეც უნდა იყოს. მოძრაობებს ფრთხილად და გაბედულად ვასრულებთ. მიუხედავად იმისა, რომ შეძლებისდაგვარად მარტივი ვარჯიშები შევარჩიეთ, კარგი იქნება, პირველად ისინი პედიატრთან ან მეთოდისტთან ერთად შეასრულოთ, რათა დარწმუნდეთ, რომ ყველაფერს სწორად აკეთებთ.

1. დავიწყოთ მუცლის პრესის გავარჯიშებით. ბავშვი ზურგზე დააწვინეთ, თქვენ კი მარჯვენა მხარეს, ფეხთით დაუდექით. ხელები მაჯებში მოჰკიდეთ და ნელ-ნელა ნახევრად წამოსვით. დაუბრუნდით საწყის მდგომარეობას. გაიმეორეთ 10-ჯერ.
2. ბავშვი ისევ ზურგზე წევს, თქვენ ფეხთით უდგახართ. ორივე ტერფი ერთად დაიჭირეთ და ფეხები მუხლებში გაამართვინეთ. შემოახაზვინეთ ჰაერში  ხუთი წრე ჯერ საათის ისრის, შემდეგ საწინააღმდეგო მიმართულებით.
3. საწყისი მდგომარეობა იგივეა. ორივე ფეხი მუხლისა და მენჯ-ბარძაყის სახსარში მაქსიმალურად მოახრევინეთ და ორივე ერთად ასევე მაქსიმალურად გადააწევინეთ გვერდზე. ამ დროს ფეხის კუნთებთან ერთად ზურგის გვერდითი კუნთებიც ვარჯიშდება. გაიმეორეთ 5-ჯერ როგორც ერთ, ისე მეორე მხარეს. 
4. საწყისი მდგომარეობა – იგივე. მოჰკიდეთ ხელი მარჯვენა მაჯაზე და მარცხენა კოჭზე და გადააბრუნეთ მარჯვნივ. ამგვარ ვარჯიშებს რეფლექსურს ვუწოდებთ. ისინი კოორდინაციას ხვეწს და სისხლის მიმოქცევის გაუმჯობესებასაც უწყობს ხელს. გაიმეორეთ ხუთჯერ. შემდეგ ხელი მარცხენა მაჯასა და მარჯვენა კოჭზე მოჰკიდეთ და მარცხენა მხარესაც 5-ჯერ გადააბრუნეთ.
5. ვისწავლოთ (ან გავიმეოროთ) ცოცვა. დააწვინეთ ბავშვი მუცელზე. ორივე ფეხი მუხლებში მკვეთრად მოახრევინეთ ისე, რომ წვივები იატაკზე (მაგიდაზე, ტახტზე) ეწყოს. უბიძგეთ წინ, რომ გაცოცდეს. გაიმეორეთ 5-7-ჯერ.
6. გაზმორება. ვარჯიში ამჯერად ჰაერში კეთდება. ცალი ხელით მუცელზე დაიწვინეთ, მეორით კი ორივე კოჭი დაუფიქსირეთ და ფეხები გაუმართეთ. შეაჩერეთ ამ პოზაში რამდენიმე წამი.
7. ხელები მაჯებში მოჰკიდეთ და ისე დააყენეთ, რომ ზედაპირს დაეყრდნოს. შემდეგ მაღლა ასწიეთ, რომ თითის წვერებზე აიწიოს. ამ პოზაშიც რამდენიმე წამი შეაჩერეთ.

ნებისმიერი შეკითხვით შეგიძლია მიმართოთ “ავერსის კლინიკის” ფიზიოთერაპიისა და რეაბილიტაციის სამსახურს. ტელ: 506 506 (5568)


ვარჯიშები ბავშვებისთვის

1-3 წელი
ფიზკულტურა უკვე პატარა სპორტსმენის ძალისხმევასაც მოითხოვს, თუმცა სანამ ვარჯიშებს აითვისებდეს, ალბათ არა ერთი და ორი დღე გავა. მთავარია, მოთმინება არ გამოგელიოთ ან ზედმეტი მცდელობით ვარჯიში საშვილიშვილოდ არ შეაძულოთ. გახსოვდეთ: პატარებისთვის რაიმეს დასწავლისა და მიჩვევის საუკეთესო გზა თამაშია. 
მაია ხვიჩია
“ავერსის კლინიკის” ფიზიოთერაპიისა და რეაბილიტაციის სამსახური
– ბავშვის ზრდასთან ერთად მოთხოვნები, რომლებსაც ვარჯიშს ვუყენებთ, ბუნებრივია, იცვლება. 
პასიური დატვირთვა თანდათან აქტიურით უნდა შეიცვალოს. ვიმეორებთ: თანდათან, ამიტომ პირველ ხანებში ჟურნალის წინა ნომრებში შემოთავაზებული კომპლექსები განაგრძეთ, თან ნელ-ნელა ახალი ვარჯიშებიც აათვისებინეთ. ამ ასაკში ჩვენი მიზანია, მივაჩვიოთ პატარა ფიზიკური კულტურის ელემენტებს, დავეხმაროთ მოძრაობების დახვეწაში. ისევე როგორც ნებისმიერ ასაკში, დიდი ყურადღება უნდა მივაქციოთ ხერხემალს – ჯდომა და სიარული მას საკმაოდ დიდ დატვირთვას უქმნის, ამიტომ ზურგის კუნთების გამაგრებაზე ზრუნვა ნაადრევი არასოდეს არის. გარდა ზურგის კუნთებისა, კომპლექსში კისრისა და მენჯ-ბარძაყის კუნთების განმავითარებელი ვარჯიშებიც ჩავრთეთ. გახსოვდეთ: ბავშვი ამ ასაკში ყველაზე უკეთ მიბაძვითა და უფროსების მაგალითით სწავლობს, ამიტომაც, ნაცვლად იმისა, რომ უჩიჩინოთ და აკეთებინოთ, უბრალოდ აჩვენეთ. თქვენი ხერხემალი ამისთვის მხოლოდ მადლობას გეტყვით. არასოდეს დააძალოთ ბავშვს ვარჯიში, ის გართობად აქციეთ. თუ უარი გითხრათ, ვარჯიში ცოტა ხნით (ოღონდ მართლა ცოტა ხნით) გადადეთ.
1. სთხოვეთ (და აჩვენეთ), დაწვეს ზურგზე, წამოსწიოს თავი, დაჭიმოს და თავისკენ გადახაროს მტევნები და ტერფები, ბეჭები კი იატაკს არ მოაცილოს. შეყოვნდეს ამ პოზაში 5 თვლაზე. გაიმეოროს 5-ჯერ.
2. ბავშვი ისევ ზურგზე წევს, ბეჭები და თავი იატაკზე უდევს. სთხოვეთ, დაჭიმოს ორივე ფეხი. მარჯვენა იატაკს არ ააცილოს, მარცხენა კი მუხლში მოუხრელად ასწიოს რაც შეიძლება მაღლა ისე, რომ სხეულის მიმართ მართი კუთხე შექმნას. გაიმეოროს 5-5-ჯერ როგორც ერთ, ისე მეორე ფეხით.
 3. საწყისი მდგომარეობა იგივეა. სთხოვეთ, ასწიოს იდაყვსა და მუხლში გამართული ორივე ხელი და ფეხი. გააჩეროს 20 თვლამდე.
გართულებული ვარიანტია ამ ხნის განმავლობაში ხელებისა და ფეხების ვიბრაცია.
4. ამჯერად მარჯვენა გვერდზე დაწოლა თხოვეთ. მარჯვენა ხელი თავქვეშ ამოიდოს. მარცხენათი კი მუცელთან იატაკს დაეყრდნოს. ორივე ფეხი მუხლის სახსარში მაქსიმალურად დაჭიმოს. თვლაზე “ერთი” რაც შეიძლება მაღლა აიქნიოს მარცხენა ფეხი, თვლაზე “ორი” – დაუშვას. გაიმეოროს 5-ჯერ.   შემდეგ გადაბრუნდეს მეორე მხარეს და გაიმეოროს იგივე მარჯვენა ფეხით.
5. დაწვეს მუცელზე. მთელი სხეული დაჭიმოს, თავის წინ კი გაშლილი ხელებით ჯოხი დაიჭიროს. თვლაზე “ერთი” ნელა ასწიოს გაშლილი ხელები, ფეხები და თავი. თვლაზე “ორი” დაუბრუნდეს საწყის მდგომარეობას. გაიმეოროს 5-7-ჯერ. 
6. კალათა. საწყისი მდგომარეობა – იგივე. სთხოვეთ ბავშვს, ფეხები მუხლებში მოხაროს და გაჭიმული ხელებით კოჭებს და თავი და ფეხები შეძლებისდაგვარად მაღლა ასწიოს. მაქსიმალურ წერტილში გაჩერდეს 10 თვლაზე.
7. ასწავლეთ გამარტივებულ ლოტოსში ჩაჯდომა: მუხლში მოხრილი ფეხები წვივებთან გადაჯვარედინებულია, ტერფები იატაკს ეყრდნობა, მუხლები მაქსიმალურად არის გადაშლილი. სთხოვეთ ხელების მუშტებად შეკვრა,  იდაყვებში მოახრევინეთ და განზე გააშლევინეთ. წელის გამართვა არ დაგავიწყდეთ. თვლაზე “ერთი” გადახაროს თავი გვერდზე ისე, რომ ყური მხარს შეახოს. მიაქციეთ ყურადღება: მხარი არ ასწიოს. გაიმეორეთ 5-5-ჯერ ხან ერთ, ხან მეორეს მხარეს.
8. საწყისი მდგომარეობა – იგივე. ხელები ასწიოს ზემოთ ან ოდნავ განზე და გაჭიმოს. მიაბრუნოს თავი ჯერ ერთ, მერე მეორე მხარეს. 

ნებისმიერი შეკითხვით შეგიძლია მიმართოთ “ავერსის კლინიკის” ფიზიოთერაპიისა და რეაბილიტაციის სამსახურს. ტელ: 2500 700 (5670)


ვარჯიშები ბავშვებისთვის

1-3 წელი

ფიზკულტურა უკვე პატარა სპორტსმენის ძალისხმევასაც მოითხოვს, თუმცა სანამ ვარჯიშებს აითვისებდეს, ალბათ არა ერთი და ორი დღე გავა. მთავარია, მოთმინება არ გამოგელიოთ ან ზედმეტი მცდელობით ვარჯიში საშვილიშვილოდ არ შეაძულოთ. გახსოვდეთ: პატარებისთვის რაიმეს დასწავლისა და მიჩვევის საუკეთესო გზა თამაშია. 
მაია ხვიჩია
“ავერსის კლინიკის” ფიზიოთერაპიისა და რეაბილიტაციის სამსახური
– ბავშვის ზრდასთან ერთად მოთხოვნები, რომლებსაც ვარჯიშს ვუყენებთ, ბუნებრივია, იცვლება. 
პასიური დატვირთვა თანდათან აქტიურით უნდა შეიცვალოს. ვიმეორებთ: თანდათან, ამიტომ პირველ ხანებში ჟურნალის წინა ნომრებში შემოთავაზებული კომპლექსები განაგრძეთ, თან ნელ-ნელა ახალი ვარჯიშებიც აათვისებინეთ. ამ ასაკში ჩვენი მიზანია, მივაჩვიოთ პატარა ფიზიკური კულტურის ელემენტებს, დავეხმაროთ მოძრაობების დახვეწაში. ისევე როგორც ნებისმიერ ასაკში, დიდი ყურადღება უნდა მივაქციოთ ხერხემალს – ჯდომა და სიარული მას საკმაოდ დიდ დატვირთვას უქმნის, ამიტომ ზურგის კუნთების გამაგრებაზე ზრუნვა ნაადრევი არასოდეს არის. გარდა ზურგის კუნთებისა, კომპლექსში კისრისა და მენჯ-ბარძაყის კუნთების განმავითარებელი ვარჯიშებიც ჩავრთეთ. გახსოვდეთ: ბავშვი ამ ასაკში ყველაზე უკეთ მიბაძვითა და უფროსების მაგალითით სწავლობს, ამიტომაც, ნაცვლად იმისა, რომ უჩიჩინოთ და აკეთებინოთ, უბრალოდ აჩვენეთ. თქვენი ხერხემალი ამისთვის მხოლოდ მადლობას გეტყვით. არასოდეს დააძალოთ ბავშვს ვარჯიში, ის გართობად აქციეთ. თუ უარი გითხრათ, ვარჯიში ცოტა ხნით (ოღონდ მართლა ცოტა ხნით) გადადეთ.
1. სთხოვეთ (და აჩვენეთ), დაწვეს ზურგზე, წამოსწიოს თავი, დაჭიმოს და თავისკენ გადახაროს მტევნები და ტერფები, ბეჭები კი იატაკს არ მოაცილოს. შეყოვნდეს ამ პოზაში 5 თვლაზე. გაიმეოროს 5-ჯერ.
2. ბავშვი ისევ ზურგზე წევს, ბეჭები და თავი იატაკზე უდევს. სთხოვეთ, დაჭიმოს ორივე ფეხი. მარჯვენა იატაკს არ ააცილოს, მარცხენა კი მუხლში მოუხრელად ასწიოს რაც შეიძლება მაღლა ისე, რომ სხეულის მიმართ მართი კუთხე შექმნას. გაიმეოროს 5-5-ჯერ როგორც ერთ, ისე მეორე ფეხით.
 3. საწყისი მდგომარეობა იგივეა. სთხოვეთ, ასწიოს იდაყვსა და მუხლში გამართული ორივე ხელი და ფეხი. გააჩეროს 20 თვლამდე.
გართულებული ვარიანტია ამ ხნის განმავლობაში ხელებისა და ფეხების ვიბრაცია.
4. ამჯერად მარჯვენა გვერდზე დაწოლა თხოვეთ. მარჯვენა ხელი თავქვეშ ამოიდოს. მარცხენათი კი მუცელთან იატაკს დაეყრდნოს. ორივე ფეხი მუხლის სახსარში მაქსიმალურად დაჭიმოს. თვლაზე “ერთი” რაც შეიძლება მაღლა აიქნიოს მარცხენა ფეხი, თვლაზე “ორი” – დაუშვას. გაიმეოროს 5-ჯერ.   შემდეგ გადაბრუნდეს მეორე მხარეს და გაიმეოროს იგივე მარჯვენა ფეხით.
5. დაწვეს მუცელზე. მთელი სხეული დაჭიმოს, თავის წინ კი გაშლილი ხელებით ჯოხი დაიჭიროს. თვლაზე “ერთი” ნელა ასწიოს გაშლილი ხელები, ფეხები და თავი. თვლაზე “ორი” დაუბრუნდეს საწყის მდგომარეობას. გაიმეოროს 5-7-ჯერ. 
6. კალათა. საწყისი მდგომარეობა – იგივე. სთხოვეთ ბავშვს, ფეხები მუხლებში მოხაროს და გაჭიმული ხელებით კოჭებს და თავი და ფეხები შეძლებისდაგვარად მაღლა ასწიოს. მაქსიმალურ წერტილში გაჩერდეს 10 თვლაზე.
7. ასწავლეთ გამარტივებულ ლოტოსში ჩაჯდომა: მუხლში მოხრილი ფეხები წვივებთან გადაჯვარედინებულია, ტერფები იატაკს ეყრდნობა, მუხლები მაქსიმალურად არის გადაშლილი. სთხოვეთ ხელების მუშტებად შეკვრა,  იდაყვებში მოახრევინეთ და განზე გააშლევინეთ. წელის გამართვა არ დაგავიწყდეთ. თვლაზე “ერთი” გადახაროს თავი გვერდზე ისე, რომ ყური მხარს შეახოს. მიაქციეთ ყურადღება: მხარი არ ასწიოს. გაიმეორეთ 5-5-ჯერ ხან ერთ, ხან მეორეს მხარეს.
8. საწყისი მდგომარეობა – იგივე. ხელები ასწიოს ზემოთ ან ოდნავ განზე და გაჭიმოს. მიაბრუნოს თავი ჯერ ერთ, მერე მეორე მხარეს. 

ნებისმიერი შეკითხვით შეგიძლია მიმართოთ “ავერსის კლინიკის” ფიზიოთერაპიისა და რეაბილიტაციის სამსახურს. ტელ: 2500 700 (5670)


ზამთარი მშვიდად რომ გავატაროთ

უკვე მეორე თვეა, ჩემი გოგონა ყოველ დილით იმ იმედით იღვიძებს, რომ ფანჯრიდან განსხვავებული ფერის პეიზაჟს დაინახავს, მერე კი გულდაწყვეტილი მოგვიბრუნდება ხოლმე: ხომ დამპირდით, ზამთარში თოვლი მოვა, რატომ მომატყუეთო. მშობლებს, ბუნებრივია, სითბო და ნაკლები ყინვა გვირჩევნია, მაგრამ ნათქვამია, ვიდრე მარტი წინ გიდევსო... ჩვენ კი არამცთუ მარტი, ნახევარი ზამთარიც გასავლელი გვაქვს. ამიტომ მოდი, კიდევ ერთხელ გადავავლოთ თვალი რჩევებს, ამერიკის პედიატრთა აკადემიამ (American Academy of Pediatrics – AAP) საგანგებოდ ამ ზამთრისთვის რომ შეიმუშავა.

რა ჩავაცვათ
. სუფთა ჰაერი, გართობა და მოძრაობა ბავშვებს წელიწადის ნებისმიერ დროს სჭირდებათ, ასე რომ, ზამთარში მათი შინ გამოკეტვა შეუძლებელიც არის და გარკვეული თვალსაზრისით დანაშაულიც, მაგრამ როცა გარეთ სათამაშოდ ვუშვებთ, შესაფერის სამოსზეც უნდა ვიზრუნოთ. ერთ მეტისმეტად თბილსა და ღუნღულა ჯემპერსა თუ პულოვერს თხელი სამოსის რამდენიმე ფენა სჯობს – ასე ტანი უფრო იოლად შეინარჩუნებს სითბოსა და სიმშრალეს. არ 
დაგავიწყდეთ თბილი ჩექმები, ხელთათმანები და ქუდი.
. თქვენს შვილის რა გაათბობს, თქვენზე უკეთ ვის ეცოდინება, თუმცა ექიმებს შედარებით გვიანი ასაკის ჩვილებისა და პატარა ბავშვებისთვის ზოგადი წესი აქვთ შემუშავებული: იმაზე ერთი ფენით მეტი ჩააცვით, ვიდრე იმავე პირობებში თავად შეიმოსებოდით, თავი კომფორტულად რომ გეგრძნოთ.
. ჩვილებს, ცხადია, თბილად უნდა ეძინოთ, მაგრამ საბანი, პლედი, ბალიში სჯობს მათ საწოლს მოვარიდოთ – დამტკიცებულია, რომ ისინი ჩვილთა უეცარი სიკვდილის ალბათობას ზრდის. საუკეთესო ვარიანტია სპეციალური ტომარა. თუ მაინც საბანს დააფარებთ, კიდეები ლეიბის ქვეშ ისე უნდა ამოუკეცოთ, რომ თავისუფალი კიდე ბავშვს მხოლოდ მკერდამდე სწვდებოდეს. ამ შემთხვევაში ნაკლებმოსალოდნელია, საბანი პატარას სახეზე დაეფაროს.

არ გაცივდე, პაწაწინა
გაციებაზე ანუ იმაზე, რასაც ამ სიტყვის წარმოთქმისას ვგულისხმობთ, ქვემოთ უფრო დაწვრილებით ვისაუბრებთ. ჰიპოთერმია ანუ გადაცივება სხეულის ტემპერატურის 35ºC-ამდე ან უფრო მეტად დაქვეითებას ნიშნავს. მიზეზი შეიძლება იყოს ძალზე დაბალი ტემპერატურის ზემოქმედება (განსაკუთრებით მაშინ, თუ ტანსაცმელი დასველდა – ამ შემთხვევაში სითბო ბევრად უფრო სწრაფად იკარგება). ბავშვებს საადაპტაციო მექანიზმები ჯერ კიდევ ჩამოუყალიბებელი აქვთ, სიცივესაც ნაკლებად გრძნობენ, ამიტომ ჰიპოთერმია მათ შეიძლება მოზრდილებზე სწრაფად განუვითარდეთ.
ჰიპოთერმიის პირველი ნიშნებია კანკალი, მოთენთილობა, რულის მოკიდება, გაბრუება. ამას მოსდევს მეტყველების გაძნელება, ცნობიერების აბნევა და სხეულის ტემპერატურის დაქვეითება.
თუ ჰიპოთერმიის ეჭვი გაგიჩნდათ, სასწრაფოდ გამოიძახეთ სასწრაფო, მანამდე კი ბავშვი თბილ ოთახში შეიყვანეთ, სველი ტანსაცმელი გახადეთ და საბანში გაახვიეთ. თუ საღ გონებაზეა, თბილი ჩაი დაალევინეთ.

ცხვირი, ყურები, თითები
მოყინვას დაბალი ტემპერატურის ზემოქმედებით კანისა და სხვა ზედაპირული სტრუქტურების დაზიანებას ვუწოდებთ. ყველაზე ხშირად ასეთი რამ სხეულის წარზიდულ ნაწილებს: ხელისა და ფეხის თითებს, ყურებს, ცხვირს – ემართება. თავდაპირველად ისინი ფითრდება, მერე კი შესაძლოა ნაცრისფერი მიიღოს და სითხით სავსე ბუშტუკებით დაიფაროს. ამავე დროს ბავშვი ამ არეში კანის წვას ან დაბუჟებას უჩივის.
თუ მოყინვა იეჭვეთ, ბავშვი სასწრაფოდ შინ შეიყვანეთ და მოყინული ხელ-ფეხები თბილ (არავითარ შემთხვევაში ცხელ!) წყალში ჩააყოფინეთ. ამერიკის პედიატრთა აკადემია 40ºC ტემპერატურის აბაზანას გვირჩევს, ანუ დაახლოებით ისეთს, როგორიც სასიამოვნოდ ცხელი შხაპია. ასეთივე ტემპერატურის წყალში დასველებული პირსახოცი შეგიძლიათ დააფაროთ მოყინულ ცხვირზე, ყურებსა და ტუჩებზე.
არ დაუზილოთ მოყინული ადგილები!
რამდენიმე წუთის შემდეგ გაამშრალეთ და თბილი ტანსაცმელი ჩააცვით ან თბილ საბანში გაახვიეთ. თუ დაბუჟებამ რამდენიმე წუთში არ გაიარა, მიმართეთ ექიმს.

ავად არ გამიხდე
. გამათბობლებით ზედმეტად გამომშრალი ჰაერი ზოგ ბავშვს ცხვირიდან სისხლდენისადმი მიდრეკილებას უძლიერებს. გამოიყენეთ სპეციალური დამატენიანებელი ან გამათბობელთან წყლით სავსე თასი დადგით, ბავშვს კი ცხვირში დღეში 4-5-ჯერ ჩააწვეთეთ ფიზიოლოგიური ხსნარი. ამ უკანასკნელის აფთიაქში შეძენაც შეიძლება და შინ მომზადებაც: ნახევარ ლიტრ მდუღარე წყალში 1 ჩაის კოვზი (გადასწორებული) მარილი გახსენით, გააცივეთ და ოთხფა დოლბანდში გაწურეთ. თუ სისხლდენა მეტისმეტად ძლიერია ან ხშირად მეორდება, აუცილებლად მიმართეთ პედიატრს.
. ბევრ ამერიკელ პედიატრს მიაჩნია, რომ წლამდე ასაკის ჩვილისთვის კვირაში 2-3-ჯერ ბანაობა საკმარისია, განსაკუთრებით – ზამთარში. უფრო ხშირმა აბაზანებმა შესაძლოა კანი გამოუშროსო.
. სიცივე გრიპსა და გაციებას არ იწვევს, თუმცა მათი გამომწვევი ვირუსები უფრო მეტად ზამთარში აქტიურობენ – მაშინ, როცა ბავშვები სკოლასა და ბაღში დადიან და ერთმანეთთან უფრო ახლო კონტაქტი უწევთ. თუ ბავშვს ხელების ხშირ ბანას და ხველისა თუ ცემინებისას ცხვირ-პირზე იდაყვის აფარებას ვასწავლით, ვირუსების გავრცელება შესაძლოა შევამციროთ.
. 6 თვის ასაკს გადაცილებული ბავშვები, განსაკუთრებით – ბაღისა და სკოლის მოსწავლეები, სასურველია გრიპის საწინააღმდეგოდ ავცრათ. ამჯერად ვაქცინაცია უკვე დაგვიანებულია, მაგრამ მომდევნო შემოდგომისთვის აუცილებლად გაითვალისწინეთ. ამერიკის დაავადებათა კონტროლის ეროვნული ცენტრის მონაცემებით, სკოლისა და ბაღის ასაკის ბავშვების ვაქცინაცია დაავადების ალბათობას 66%-ით ამცირებს.

საბაკურიანო-საგუდაურო
. გადაცივებისა და მოყინვის თავიდან ასაცილებლად ბავშვებს გარეთ თამაშისთვის დროის გონივრული ლიმიტი დაუწესეთ. მოსთხოვეთ, დროდადრო შინ შემოვიდნენ და გათბნენ.
. ციგაობის უფლება მხოლოდ სამანქანო გზებიდან მოშორებით მიეცით. მიაქციეთ ყურადღება, რომ დიდმა და პატარა ბავშვებმა ცალ-ცალკე იციგაონ. სჯობს, საჭიანი ციგა შეურჩიოთ. თუ ციგაზე პირქვე დაწოლის ნებას არ დართავთ, თავის ტრავმის ალბათობა საგრძნობლად შემცირდება. უმჯობესია, იჯდეს ან ისე იწვეს, რომ ფეხები ქვემოთ ჰქონდეს მიმართული. ციგა აუცილებლად მთელი უნდა იყოს, არ უნდა ჰქონდა წვეტიანი კიდეები და შვერილები, სრიალა ნაწილები კი კარგად უნდა იყოს გაპოხილი. საციგაო ფერდობი თოვლით უნდა იყოს დაფარული და არა ყინულით, დახრილობა 300-ს არ უნდა აღემატებოდეს, ქვემოთ კი აუცილებლად ვაკე მოჰყვებოდეს. ჩაფხუტის გამოყენება AAP-ს სავალდებულოდ არ მიაჩნია, თუმცა მშობლებს ურჩევს, ამ საკითხზეც დაფიქრდნენ.
. თხილამურებით ან სნოუბორდით სრიალი ბავშვებს კვალიფიციურმა ინსტრუქტორმა ასაკის შესაბამისი პროგრამით უნდა ასწავლოს. მარტო გაშვება არ შეიძლება – პატარებს თან აუცილებლად უნდა ახლდეთ უფროსი, შედარებით დიდებს კი – იმისდა მიხედვით, რამდენად გამოცდილი მოთხილამურეები თუ სნოუბორდისტები არიან. ყოველ შემთხვევაში, გვერდით თანატოლი მაინც უნდა ჰყავდეთ. აღჭურვილობა სათანადოდ უნდა იყოს შემოწმებული და არც სპეციალური დამცავი მოწყობილობები დაგავიწყდეთ. სამაგრები წელიწადში ერთხელ მაინც თავიდან უნდა მოარგოთ. ნუ დართავთ ნებას, ხეებსა და სხვა დაბრკოლებებს შორის ისრიალონ.
ჩაფხუტის გამოყენება AAP-ს არც ამჯერად მიაჩნია სავალდებულოდ, თუმცა მშობლებს ურჩევს, ამაზეც დაფიქრდნენ – თხილამურით სრიალისას სიჩქარემ შესაძლოა რამდენიმე ათეულსაც კი მიაღწიოს. სათვალის გამოყენება კი ულტრაიისფერი სხივებისა და სრიალისას წარმოქმნილი ყინულის უწვრილესი კრისტალებისგან თვალების დასაცავად აუცილებელია.
. AAP-ის რეკომენდაციით, 16 წლამდე ასაკის ბავშვებს უმჯობესია არ მივცეთ თოვლმავალის მართვის უფლება, ხოლო 6 წლამდე არც კი დავსვათ. არასოდეს გამოიყენოთ თოვლმავალი ციგის ან თხილამურების გასაწევად. იმოძრავეთ მხოლოდ უსაფრთხო სიჩქარით, არასოდეს იმგზავროთ მარტო ან ღამით. გაიკეთეთ სათვალე და დაიხურეთ მოტოციკლისტის ჩაფხუტი.
. მზის სხივებმა დამწვრობა შეიძლება ზამთარშიც გამოიწვიოს, განსაკუთრებით მაშინ, როცა თოვლისგან არის არეკლილ-გაძლიერებული. ასე რომ, ტანსაცმლით დაუფარავი ადგილები ულტრაიისფერი სხივების ფილტრის შემცველი კრემით უნდა დაიფაროთ.


შეაფასეთ ბავშვის განვითარება

ასაღები სიმაღლეები
ყველა ბავშვი უნიკალურია და საკუთარი ტემპით ვითარდება. ხშირად დანამდვილებით ვერც კი იტყვი, როდის შეიძინა პატარამ ესოდენ მნიშვნელოვანი ცოდნა. დიახ, ეს თითქოსდა უბრალო ჩვევები სინამდვილეში განვითარების უმნიშვნელოვანესი საფეხურებია და ქვედას აუთვისებლად პატარა მომდევნოზე ვერ გადავა. მიუხედავად იმისა, რომ მცირე გადახრები დასაშვებია, ნერვული განვითარების შეფერხება რაც შეიძლება ადრე უნდა შევამჩნიოთ. ის, რასაც ჟურნალის მომდევნო ფურცლებზე გაეცნობით, მიზნად ისახავს, ამ პრობლემებზე ზოგადი წარმოდგენა შეგიქმნათ. თითოეული ეს ყურადსაღები ნიშანი შესაძლოა განვითარების შეფერხების გამოვლინება იყოს. ასეთი ბავშვების უმრავლესობა რამდენიმე თვეში თანატოლებს ყოველგვარი ჩარევის გარეშე ეწევა, მაგრამ მაინც – როგორც ყოველთვის, ჯობს თავი დავიზღვიოთ; რაც უფრო ადრე გამოვავლენთ პრობლემას, მით უფრო მეტია შანსი, ბავშვის ჩამორჩენა ასაკის მატებასთან ერთად რაც შეიძლება ნაკლებად შესამჩნევი გახდეს.

3 თვისთვის
ემოციურ-სოციალური სფერო
. ჩნდება სოციალური ღიმილი (ანუ თქვენს ღიმილზე ღიმილითვე პასუხობს)
 . მოსწონს, როცა ეთამაშებიან და ტირის, როცა თამაში წყდება
. ემოციებს უფრო აქტიურად, სახისა და სხეულის მონაწილეობით გამოხატავს
. ბაძავს უფროსების ზოგიერთ მოძრაობას და გამომეტყველებას
მოტორიკა (მოძრაობა)
. მუცელზე წოლისას თავსა და მკერდს წამოსწევს
. მუცელზე წოლისას სხეულის ზედა ნაწილის ასაწევად ეყრდნობა მოხრილ იდაყვებს
. მუცელზე ან ზურგზე წოლისას ფეხებს შლის და წიხლებს ისვრის
. შლის და კრავს მუჭს
. შლის და ეყრდნობა ფეხებს, როცა სწორ ზედაპირზე აყენებენ
. ხელი პირთან მიაქვს
. ჩამოკიდებულ სათამაშოებს ხელს ურტყამს
. ბღუჯავს და აქნევს ჩხრიალებს
მხედველობა
. ყურადღებით ათვალიერებს სახეებს
. თვალს ადევნებს მოძრავ საგნებს
. ნაცნობ ადამიანებსა და საგნებს შორიდან ცნობს
. იწყებს თვალებისა და ხელების შეთანხმებულად გამოყენებას
სმენა და მეტყველება
. მშობლის ხმის გაგონებაზე იღიმება
. აბრუნებს თავს იქით, საიდანაც ხმა მოესმა
. იწყებს ღუღუნს
. ბაძავს ზოგიერთი ბგერის წარმოთქმას
საყურადღებო ნიშნები
. არ რეაგირებს ხმამაღალ ბგერებზე
. 2 თვისთვის არ აკვირდება თავის ხელებს
. 2-3 თვისა თვალს არ აყოლებს მოძრავ საგნებს
. 3 თვისთვის არ ბღუჯავს და არ უკავია საგნები 
. 3-4 თვისა არ ღუღუნებს
. 4 თვია საგნებს პირში არ იდებს
. ღუღუნს იწყებს, მაგრამ 4 თვისთვისაც ვერ ახერხებს უფროსის წარმოთქმული ბგერების მიბაძვას
. 4 თვისთვის არ ეყრდნობა ფეხებს, როცა მყარ ზედაპირზე აყენებენ
. უჭირს ერთი ან ორივე თვალის ყველა მიმართულებით მიტრიალება
. როცა ღვიძავს, თითქმის ყოველთვის აელმებს თვალებს (თუმცა პირველ თვეებში თვალის დაელმება ხანდახან ნორმალურია)
. ყურადღებას არ აქცევს ახალ სახეებს
. ოთხი თვისთვის არ აბრუნებს თავს ხმაურის წყაროსკენ
. მანამდე შეძენილი უნარ-ჩვევების დაკარგვა მკვეთრად შესამჩნევია

7 თვისთვის
ემოციურ-სოციალური სფერო 
. მოსწონს სხვებთან ერთად თამაში
. აკვირდება გამოსახულებას სარკეში
. რეაგირებს სხვების გამომეტყველებაზე და ხშირად კარგ გუნებაზეა
შემეცნება
. პოულობს ნაწილობრივ დამალულ საგნებს
 . საგნებს ხელით და პირში ჩადებით შეისწავლის
. ცდილობს აიღოს შორს მდებარე საგნები
მეტყველება
. რეაგირებს თავის სახელზე
. იწყებს რეაგირებას “არა"-ზე
. ხმის ტემბრით ხვდება მოსაუბრის ემოციას
. ბგერებზე გარკვეული ბგერების გამოცემით პასუხობს
. იწყებს მარცვლების (ბა-ბა-ბა, და-და-და) ტიტინს
მოტორიკა (მოძრაობა)
. ბრუნდება ორივე მხარეს (ზურგიდან მუცელზე და პირიქით)
. ზის ჯერ ხელების დახმარებით, შემდეგ კი დაუხმარებლად
. მთლიანად ეყრდნობა ფეხებს
. იწვდის ხელს და იღებს საგანს
. გადააქვს საგნები ერთი ხელიდან მეორეში
. ცდილობს ხელით ნივთების მოგროვებას
მხედველობა 
. ფერადი მხედველობა სრულად ვითარდება
. ყალიბდება შორ მანძილზე მხედველობა
. უმჯობესდება მოძრავი საგნებისთვის თვალის მიდევნების უნარიც
საყურადღებო ნიშნები 
. კუნთები ძალიან მაგარი და მუდამ დაჭიმულია
. ძალიან მოდუნებულია, ნაჭრის თოჯინასავით ადვილად უცვლით პოზას
. როცა ცდილობთ წამოსვათ, თავი უკან გადავარდნილი რჩება
. ჩახუტება არ სიამოვნებს
. არ გამოხატავს სიყვარულს იმ ადამიანის მიმართ, ვინც ყველაზე ხშირად უვლის (დედა, ბებია, ძიძა)
. არ სიამოვნებს ხალხში ყოფნა
. ცალი ან ორივე თვალი მუდმივად შიგნით ან გარეთ აქვს მიბრუნებული
. მუდმივად ცრემლი სდის, თვალიდან გამონადენი აქვს ან სინათლეზე უღიზიანდება 
. არ რეაგირებს ბგერებზე
. საგნებს პირში ვერ იდებს
. ვერ ბრუნდება ზურგიდან მუცელზე და მუცლიდან ზურგზე 5 თვის შემდეგ
. 6 თვისთვის დახმარებითაც ვერ ზის
. 6 თვისთვის არ იცინის ან არ კივის
 . 7 თვისა როგორც ახლოს (20-30 სმ-ზე), ასევე შორს (1.5-2 მ-ზე) მოძრავ საგნებს ორივე თვალს არ აყოლებს
. 8 თვისა არ ტიტინებს
. 8 თვისასაც არ აინტერესებს თამაში “ჭი-ტაა” (მარტივი დამალობანა – დედიკო ცხვირსახოცის უკან უნდა მოვძებნოთ)
. 6-7 თვის ასაკში ვერ სწვდება და ვერ იღებს საგნებს
. მანამდე შეძენილი უნარ-ჩვევების დაკარგვა მკვეთრად შესამჩნევია

1 წლისთვის
ემოციურ-სოციალური სფერო
. უცნობ ხალხთან ღელავს ან მორცხვობს
. ტირის დედასთან ან მამასთან განშორებისას
. თამაშისას ბაძავს სხვებს
 . აკვირდება ჭამის დროს მის მოქმედებაზე მშობლის რეაქციას
. ამოწმებს, რა რეაქცია ექნება მშობელს მის ქცევაზე
. ზოგიერთი სიტუაციისა ეშინია
. ყველას დედა ან მომვლელი ურჩევნია
. ყურადღების მისაქცევად ბგერებს ან ჟესტებს იმეორებს
. თითებით იღებს საჭმელს და იდებს პირში
. ჩაცმაში დასახმარებლად იწვდის ხელს ან ფეხს
შემეცნება
. ცდილობს საგნების მრავალმხრივ შესწავლას (ანჯღრევს, აკაკუნებს, ისვრის, პირში იდებს)
. ადვილად პოულობს დამალულ საგნებს
. სურათის დასახელებისას ზუსტად მიუთითებს შესაბამის გამოსახულებაზე
. ბაძავს ჟესტებს
. იწყებს საგნების დანიშნულებისამებრ გამოყენებას (ჭიქიდან სვამს, სავარცხლით თმას ივარცხნის, ყურმილს ყურთან იდებს)
მეტყველება
. საუბარს უფრო და უფრო გულისყურით უსმენს
. პასუხს სცემს მარტივ სიტყვიერ დავალებებს
. რეაგირებს “არა”-ზე
. იყენებს მარტივ ჟესტებს, მაგალითად, უარის თქმის ნიშნად თავს აქნევს
. ტიტინში სხვადასხვა ინტონაცია ჩნდება
. ამბობს “და-და”-ს და “მა-მა”-ს
. ცდილობს სიტყვების გამეორებას
უხეში მოტორიკა
. სხვების დაუხმარებლად წამოჯდება
. მუცელზე წოლისას დაცოცავს
. დგას ოთხზე (მუხლებსა და ხელებზე)
. დახოხავს ოთხზე დაყრდნობით
. დამჯდარი ოთხზე დადგომას ან მუცელზე დაწოლას ადვილად ახერხებს
. ცდილობს ჩაჭიდებით წამოდგომას
. დადის ავეჯის გასწვრივ
. ორიოდე წამს ახერხებს საყრდენის გარეშე დგომას
. შეიძლება საყრდენის გარეშე რამდენიმე ნაბიჯიც გადადგას
ნატიფი მოტორიკა
. საგნის ასაღებად იყენებს თითის წვერებს
. ორ საგანს ერთმანეთს უკაკუნებს
. აწყობს ნივთებს ყუთში
. იღებს ნივთებს ყუთიდან
. გააზრებულად აგდებს ნივთს ხელიდან
. თითს იშვერს საგნებისკენ
. ცდილობს, ჩხაპნას მიბაძოს
საყურადღებო ნიშნები
. ვერ დახოხავს
. ხოხვისას ცალ მხარეს მიათრევს (ერთ თვეზე მეტხანს)
. დგომას დახმარებითაც ვერ ახერხებს
. არ ეძებს საგნებს, რომლებიც მისივე თანდასწრებით დამალეთ
. არც ერთ სიტყვას (“მამა”, “დადა”) არ ამბობს
. არ იცის ჟესტების გამოყენება (დამშვიდობებისას ხელის დაქნევა ან მისასალმებლად ხელის ჩამორთმევა)
. არ უთითებს საგნებსა და სურათებზე
. მანამდე შეძენილი უნარ-ჩვევების დაკარგვა მკვეთრად შესამჩნევია


2 წლისთვის
სოციალური სფერო 
. ბაძავს სხვების, განსაკუთრებით უფროსი ბავშვებისა და მოზრდილების ქცევას
. უფრო მეტად აცნობიერებს, რომ სხვებისგან დამოუკიდებელია
. უფრო მეტად სურს ბავშვებთან ერთად ყოფნა
ემოციები
. ამჟღავნებს მეტ დამოუკიდებლობას 
. იწყებს ცუდად მოქცევას
. დედასთან განშორების შფოთვა ორწლინახევრის ასაკისთვის ყველაზე ძლიერია, ასაკის მატებასთან ერთად კი სულ უფრო იკლებს
შემეცნება
. პოულობს ორი ან სამი ფენის ქვეშ დამალულ ნივთებსაც
 . იწყებს ნივთების ფერისა და ფორმის მიხედვით დახარისხებას
. იწყებს წარმოსახვით თამაშს (ვითომ ტელეფონით საუბრობს – ყურთან იდებს პურის ნაჭერს და სხვა)
მეტყველება
. მიუთითებს საგანზე ან სურათზე, როცა მას უსახელებენ
. ცნობს ნაცნობი ადამიანების, ნივთებისა და სხეულის ნაწილების სახელებს
. ამბობს რამდენიმე ცალკეულ სიტყვას (15-18 თვისთვის)
. იყენებს მარტივ ფრაზებს (18-24 თვისთვის)
. იყენებს 2-4-სიტყვიან წინადადებებს
. ასრულებს მარტივ ინსტრუქციებს
. იმეორებს საუბრისას შემთხვევით ყურმოკრულ სიტყვებს
უხეში მოტორიკა
. დადის დამოუკიდებლად
. სიარულისას სათამაშოს მიათრევს
. სიარულისას შეუძლია დიდი ან ერთდროულად რამდენიმე სათამაშოს წაღება
. იწყებს სირბილს
. იწყებს თითის წვერებზე დგომას
. ფეხს ურტყამს ბურთს
. დაუხმარებლად ძვრება და ჩამოდის ავეჯიდან
. კიბეზე დაუხმარებლად ადის და ჩამოდის
ნატიფი მოტორიკა
. თვითონ ჩხაპნის
. აბრუნებს ყუთს (ჭიქას, ქილას), შიგთავსი რომ გადმოყაროს
. აშენებს კოშკს ოთხი და მეტი კუბისგან
. შეიძლება ცალ ხელს უფრო ხშირად იყენებდეს, ვიდრე მეორეს
საყურადღებო ნიშნები
. ვერ დადის 18 თვისთვის
. ფეხის ადგმიდან რამდენიმე თვის შემდეგაც ვერ სწავლობს მოზრდილისთვის დამახასიათებელ სიარულს (ჯერ ქუსლის და შემდეგ წვერის დადგმას) ან დადის მხოლოდ თითის წვერებზე
. 15 სიტყვას მაინც არ ამბობს
. 2 წლის ასაკისთვის ვერ იყენებს ორსიტყვიან ფრაზებს
. 15 თვისთვის არ იცის საოჯახო ნივთების (სავარცხლის, ტელეფონის, კოვზის, ჩანგლის) დანიშნულება
. 24 თვისთვის არ ბაძავს ქმედებებსა და სიტყვებს
. 2 წლისთვის ვერ ასრულებს მარტივ ინსტრუქციებს
. 2 წლისთვის ვერ მიაგორებს ბორბლებიან სათამაშოს
. მანამდე შეძენილი უნარ-ჩვევების დაკარგვა მკვეთრად შესამჩნევია 

3 წლისთვის
სოციალური სფერო
. ბაძავს მოზრდილებსა და თანატოლებს
. ნაცნობი ბავშვების დანახვისას გამოხატავს სიხარულს
 . თამაშის დროს ელოდება თავის რიგს
. განასხვავებს ცნებებს “ჩემი” და “სხვისი”
ემოციები
. გულღიად გამოხატავს სიყვარულს
. გამოხატავს სხვადასხვა ემოციას
. 3 წლიდან ადვილად რჩება მშობლის გარეშე
. აპროტესტებს ჩვეული რეჟიმის მნიშვნელოვან ცვლილებას
შემეცნება
. ქოქავს მექანიკურ თოჯინებს
. პოულობს წიგნში ნანახ ნივთებს
. წარმოსახვით თამაშებს ეთამაშება თოჯინებს, ცხოველებსა და ადამიანებს
. ახარისხებს ნივთებს ფერისა და ფორმის მიხედვით;
. აწყობს სამ-ოთხნაწილიან პაზლებს
. ესმის “ორის” ცნება
მეტყველება
. ასრულებს ორ-სამნაწილიან დავალებას
. ცნობს და ასახელებს ფაქტობრივად ყველა ჩვეულებრივ საგანსა და მათ გამოსახულებას
. იგებს წინადადებების უმრავლესობას
. აღიქვამს სივრცეში მდებარეობას (-ზე, -ში, -ქვეშ)
. იყენებს 4-5 სიტყვიან წინადადებებს
. იცის თავისი სახელი, ასაკი და სქესი
. იყენებს ნაცვალსახელებს (მე, შენ, ჩვენ) და ზოგიერთი სიტყვის მრავლობით რიცხვს (მანქანები, ძაღლები)
. მისი ნათქვამის ძირითადი ნაწილი უცნობებსაც ესმით
უხეში მოტორიკა
. ძვრება ყველაფერზე
. ადის და ჩამოდის კიბეზე ფეხების შენაცვლებით (ერთ საფეხურზე – ერთი ფეხი, მეორეზე – მეორე...)
. ფეხს ურტყამს ბურთს
. ადვილად დარბის
. ატარებს სამთვლიან ველოსიპედს
. ადვილად იხრება წინ ისე, რომ არ წაიქცეს
ნატიფი მოტორიკა
. ფანქრით ან ცარცით ავლებს ხაზებს ზემოთ-ქვემოთ, მარცხნივ, მარცხნივ, ხაზავს წრიულ ფიგურებს
. წიგნის თვალიერებისას გვერდებს სათითაოდ ფურცლავს
. აშენებს კოშკს ექვსი და მეტი კუბისგან
. უჭერს და ხსნის ქილის თავსახურს
. ხსნის და კეტავს ონკანს (ასრულებს მტევნის წრიულ მოძრაობას)
. უჭირავს ფანქარი სწორად
საყურადღებო ნიშნები
. ხშირად ეცემა ან ვერ ადის კიბეზე
. აქვს მუდმივი ნერწყვდენა ან ძალიან გაუგებრად ლაპარაკობს
. ვერ აშენებს კოშკს ოთხზე მეტი კუბისგან
. უჭირს მცირე საგნების გამოყენება
. ვერ იხატავს წრეს 3 წლისთვის
. არ შეუძლია მოკლე ფრაზებით მეტყველება
. არ ინტერესდება წარმოსახვითი თამაშით
. ვერ იგებს მარტივ დავალებას
. თითქმის არ აინტერესებს სხვა ბავშვები
. ძალიან უჭირს დედასთან ან სხვა მომვლელთან განშორება
. არ უყურებს თანამოსაუბრეს თვალებში
. არ ინტერესდება სათამაშოებით
. მანამდე შეძენილი უნარ-ჩვევების დაკარგვა მკვეთრად შესამჩნევია

4 წლისთვის
სოციალური სფერო 
. აინტერესებს ყველაფერი  ახალი
. კარგად ურთიერთობს სხვა ბავშვებთან
. თამაშობს სახლობანას
. აქტიურად ფანტაზიორობს თამაშის დროს
. იცვამს და იხდის
. კონფლიქტის მოსაგვარებლად აღწევს შეთანხმებას 
. უფრო მეტად დამოუკიდებელია
ემოციები
. ხშირად წარმოიდგენს, რომ უცნობი გამოსახულება შეიძლება მურჩხული იყოს
. აღიქვამს საკუთარ თავს როგორც ერთიან პიროვნებას სხეულით, გონებითა და გრძნობებით
. ხშირად უჭირს ფანტაზიისა და რეალობის ერთმანეთისგან გამიჯვნა
შემეცნება
. სწორად ასახელებს ზოგიერთ ფერს
 . იცის, რას ნიშნავს ცნება “თვლა” და რამდენიმე ციფრი;
. ცდილობს მოაგვაროს პრობლემები თავისი თვალთახედვით
. იწყებს დროის აღქმას
. ასრულებს სამნაწილიან დავალებებს
. იხსენებს მოთხრობის მონაკვეთებს
. ესმის “მსგავსისა” და “განსხვავებულის” ცნებები
. თამაშობს გამოგონილ თამაშებს
მეტყველება
. იყენებს გრამატიკის ზოგიერთ ძირითად წესს
. საუბრობს ხუთ-ექვსსიტყვიანი წინადადებებით
. მისი ნათქვამი უცნობებისთვისაც გასაგებია
. ჰყვება ისტორიებს
უხეში მოტორიკა
. ხტუნავს და დგას ცალ ფეხზე ხუთ წამამდე
. ადის და ჩამოდის კიბეზე საყრდენის გარეშე
. ფეხს ურტყამს ბურთს
. ბურთს ორივე ხელის მაღლა აწევით ისვრის
. ხშირად ახერხებს გადმოგდებული ბურთის დაჭერას
. ცქვიტად მოძრაობს წინ და უკან
ნატიფი მოტორიკა
. იხატავს ოთხკუთხედ ფიგურებს
. ხატავს ადამიანის ფიგურას სხეულის ორი-ოთხი ნაწილით
. შეუძლია მაკრატლის ხმარება
. ხატავს წრეებსა და კვადრატებს 
. იწყებს ზოგიერთი ასოს გადაწერას
საყურადღებო ნიშნები
. ვერ ისვრის ბურთს ორივე ხელის მაღლა აწევით
. ვერ ხტუნავს ადგილზე
. ვერ ატარებს სამთვლიან ველოსიპედს
. ვერ იჭერს ფანქარს ცერი და დანარჩენი თითებით
. უჭირს ჩხაპნა
. ვერ აგროვებს ოთხ კუბს
. კვლავ მიწებებულია მშობელს ან ტირის, როცა ის ტოვებს
. არ აინტერესებს ინტერაქტიური თამაშები
. ყურადღებას არ აქცევს სხვა ბავშვებს
. ოჯახის წევრების გარდა არავისთან ურთიერთობს
. არ ერთვება წარმოსახვით თამაშებში
. ყოველთვის ეწინააღმდეგება ჩაცმას, დაძინებას, ტუალეტს
. გაბრაზებისას კარგავს კონტროლს და აგრესიული ხდება
. ვერ იხატავს წრეს
. არ იყენებს სამზე მეტსიტყვიან წინადადებებს
. სწორად ვერ იყენებს ცნებებს “მე” და “შენ” 
. მანამდე შეძენილი უნარ-ჩვევების დაკარგვა მკვეთრად შესამჩნევია

5 წლისთვის
სოციალური სფერო 
. სურს ასიამოვნოს მეგობრებს
. სურს დაემსგავსოს მეგობრებს
. ძირითადად ემორჩილება წესებს
. მოსწონს ცეკვა, სიმღერა და მსახიობობა
. უფრო დამოუკიდებელია და შეიძლება, კარის მეზობელს მარტოც კი ესტუმროს
ემოციები
. აღიქვამს სქესს
. ერთმანეთისგან არჩევს წარმოსახვასა და სინამდვილეს
. ზოგჯერ ჭირვეულობს, ზოგჯერ კი სიამოვნებით გემორჩილებათ.
შემეცნება
. შეუძლია ათი და მეტი საგნის დათვლა
. სწორად ასახელებს ოთხ ფერს მაინც
. უკეთ აღიქვამს დროის ცნებას
. იცის საოჯახო ნივთების, ფულის, საკვების, ელექტრომოწყობილობების დანიშნულება
მეტყველება
. იხსენებს მოთხრობის ცალკეულ მონაკვეთებს
 . საუბრობს ხუთზე მეტსიტყვიანი წინადადებებით
. იყენებს მომავალ დროს
. ჰყვება უფრო გრძელ ამბებს
. ამბობს თავის სახელს, გვარს და მისამართს
უხეში მოტორიკა
. ჩერდება ცალ ფეხზე 10 წამს და მეტხანს
. ხტუნავს და ყირაზე გადადის
. ქანაობს, დაძვრება ზემოთ
. შეიძლება სახტუნაოთიც ხტუნაობდეს
ნატიფი მოტორიკა
. იხატავს სამკუთხედებსა და სხვა ფიგურებს
. ხატავს ადამიანის ფიგურას სხეულით
. წერს ზოგიერთ ასოს
. იცმევს და იხდის დაუხმარებლად 
. ხმარობს კოვზს, ჩანგალს და ზოგჯერ დანასაც
. იცის და იყენებს ტუალეტის ჩვევებს
საყურადღებო ნიშნები
. უკიდურესად მშიშარა ან მორცხვია
. უკიდურესად აგრესიულია 
. ვერ შორდება მშობლებს ისტერიკის გარეშე
. ადვილად ეფანტება გონება და უჭირს ერთ საქმიანობაზე ხუთ წუთზე მეტხანს კონცენტრირება
. ნაკლებად აინტერესებს სხვა ბავშვებთან თამაში
. საერთოდ უარს ამბობს, უპასუხოს შეკითხვებს, ანდა მხოლოდ ზედაპირულად რეაგირებს
. თამაშისას იშვიათად იყენებს წარმოსახვას ან მიბაძვას
. უმეტესად მოწყენილი და უხალისოა
. არაფერში მონაწილეობს
. თავს არიდებს სხვა ბავშვებსა და მოზრდილებს ან ცდილობს, განზე გადგეს
. ვერ გამოხატავს ემოციებს
. უჭირს ჭამა, ძილი ან ტუალეტის გამოყენება
. ერთმანეთისგან ვერ განასხვავებს ფანტაზიასა და რეალობას
. უჩვეულოდ პასიურია
. ვერ იგებს ორნაწილიან და წინდებულების შემცველ მითითებებს (მაგალითად: “თოჯინა ლოგინში ჩააწვინე და ბურთი საწოლის ქვეშ შეაგდე”)
. სწორად ვერ წარმოთქვამს თავის სახელსა და გვარს
. საუბრისას სწორად ვერ იყენებს მრავლობით რიცხვსა და წარსულ დროს
. ვერ აშენებს კოშკს ექვსი-რვა კუბისგან
. ფანქარი მოუხერხებლად უჭირავს
. უჭირს ტანსაცმლის გახდა
. ვერ იბანს და იმშრალებს ხელებს
. ვერ იხეხავს კბილებს
. მანამდე შეძენილი უნარ-ჩვევების დაკარგვა მკვეთრად შესამჩნევია


პატარების მოტყუება ნებადართულია

სანამ დედამიწა ბრუნავს, ალბათ არც ბავშვის მოვლა-აღზრდის შესახებ კამათს მოეღება ბოლო. მით უმეტეს, საქართველოში, სადაც, ბებიებიდან დაწყებული, მეზობლებით დამთავრებული, ყველა ექსპერტია. მატყუარა საწოვარა კი ამ კამათის ერთ-ერთი მუდმივი თემაა. ყოველ მეორე ბავშვს პირში მატყუარა აქვს გაჩრილი. ის კი არა, ბევრი სასკოლო ასაკისთვისაც ძლივს ელევა… ზოგი მას აშკარად უმღერის დითირამბებს, ზოგი დედისა თუ დედამთილისგან მალულად სჩრის პატარას პირში, ცოტა ხნით მაინც რომ ამოისუნთქოს, ზოგი კი, პირიქით, ამაყობს, რომ შვილის მოტყუება არასოდეს უცდია. ექიმების საერთო აზრსაც ძნელად თუ მოისმენ. ზოგიერთი მიკროპედიატრი სამშობიაროში დედას ლამის კრიმინალად უთვლის მატყუარას გამოყენებას, ზოგი კი, პირიქით, თვითონვე ურჩევს.
მოდი, ვცადოთ და გავარკვიოთ, სჭირდება თუ არა პატარას მატყუარა მეგობარი.

დადებითი მხარეები
ბავშვი წოვის ძლიერი რეფლექსით იბადება. მისთვის ძუძუ მხოლოდ საკვების წყარო კი არა, დედასთან ურთიერთობის საშუალებაა. არამარტო ძუძუს – 
საზოგადოდ, წოვას აქვს დამამშვიდებელ-დამაწყნარებელი ეფექტი. ულტრასონოგრაფიის დროს არაერთხელ შეუმჩნევიათ, რომ ბავშვი თითს დედის წიაღშიც კი წოვს.
ასე რომ, მატყუარა საწოვარამ შეიძლება:
- დაამშვიდოს ნერვიული ბავშვი. იქნებ ამქვეყნად ახალმოვლენილს მარტოობისა, უცნობი გარემოსი ეშინია, წოვა კი ერთგვარი იმპულსია, რომ ყველაფერი რიგზეა. განსაკუთრებით მაშინ, როცა დედიკოს რძე არ აქვს ან იძულებულია, შინიდან გავიდეს. ასევე შესაძლოა დაგვეხმაროს აცრის, სისხლის ანალიზის ან სხვა უსიამოვნო პროცედურის დროს.
- დროებით გადაატანინოს ყურადღება. ალბათ გამოგიცდიათ: ნამცეცას შია, თქვენ კი ან ბოთლი გაქვთ გამოსახარში, ან ადუღებული წყალი არა და არ ცივდება, ან უბრალოდ მოხერხებული ადგილის პოვნა გინდათ, სანამ ძუძუს მისცემდეთ.
- ჩაძინება გაუადვილოს. მოუსვენარ პატარებს მატყუარა ხშირად ამშვიდებს და რულს ჰგვრის.
- შეამციროს ჩვილთა უეცარი სიკვდილის ალბათობა. ჯერჯერობით ეს ბოლომდე დაუზუსტებელი ჰიპოთეზაა, მაგრამ ზოგიერთმა გამოკვლევამ გამოავლინა უკუკავშირი ძილის დროს მატყუარას გამოყენებასა და ჩვილთა უეცარი სიკვდილის სინდრომს შორის.
ამავე დროს მატყუარა საწოვარას კიდევ ერთი ბრწყინვალე თვისება აქვს: ის შეგიძლიათ გადააგდოთ. ხელოვნური კვების დროს ბავშვი ხშირად ვერ იკმაყოფილებს წოვის მოთხოვნილებას, ამიტომ თუნდაც მატყუარა არ მივცეთ, რამეს მაინც მოწოვს – თითს, მუშტს, ლოყას, ენას, ტუჩს... თავად განსაჯეთ რომელი ჩვევაა უფრო ძნელი დასამარცხებელი.

რამდენიმე ნაკლიც
ყოველივე ამის შემდეგ შესაძლოა მოგეჩვენოთ, რომ ასეთ გენიალურ გამოგონებაზე უარის თქმა არ ღირს. სინამდვილეში საქმე ასე მარტივად არ არის. სპეციალისტებმა რამდენიმე უარყოფითი მხარეც შეამჩნიეს:
- მატყუარას ნაადრევად მიცემამ შესაძლოა ბავშვს ძუძუზე უარი ათქმევინოს. ცხადია, არა იმიტომ, რომ მატყუარა დაანაყრებს. საქმე ის არის, რომ ძუძუსა და საწოვარას წოვა განსხვავებულ ქმედებას მოითხოვს და ზოგიერთი ნამცეცა ვეღარ ხვდება, როდის როგორ მოიქცეს.
- ბავშვი შესაძლოა მატყუარაზე გახდეს დამოკიდებული. თუ ჩვილი საწოვარას ძილის დროსაც არ ეშვება, დიდია ალბათობა, პირიდან გადმოვარდნილი მატყუარას გასასწორებლად და გულამოსკვნით ატირებული პაწიას დასაწყნარებლად ლოგინიდან წამოხტომა არაერთხელ მოგიწიოთ.
- მატყუარა საწოვარა ზრდის შუა ყურის ინფექციის რისკს. ყოველ შემთხვევაში, ასე ამტკიცებენ პედიატრები  აშშ-ის ერთ-ერთი ავტორიტეტული საავადმყოფოდან – მეიოს კლინიკიდან, თუმცა რა მექანიზმით ხდება ეს, არ განმარტავენ.
- მატყუარას ხანგრძლივმა წოვამ შესაძლოა თანკბილვის პრობლემები გამოიწვიოს. ამერიკელი ორთოდონტების აზრით, პრობლემები მხოლოდ მუდმივი კბილების ამოჭრის ასაკიდან ითვლება, ქართველ ორთოდონტებს კი მიაჩნიათ, რომ ყბა-კბილთა სისტემის ანომალიების პრევენციისთვის მატყუარა საწოვრის გადასაგდებად ზოგჯერ 2 წელიც კი დაგვიანებულია.

რა შეიძლება და რა არა
თუ გადაწყვეტთ, პატარას მატყუარა მისცეთ, რამდენიმე რეკომენდაცია გაითვალისწინეთ:
- დაიცადეთ, სანამ ბავშვი ძუძუს მიეჩვევა. გაგიკვირდებათ და ამასაც სწავლა სჭირდება. გემრიელი ტრაპეზის ჩვევების ასათვისებლად პატარას შესაძლოა კვირებიც კი დასჭირდეს. ამერიკის პედიატრთა აკადემია გვირჩევს, ბუნებრივ კვებაზე მყოფ ბავშვებს მატყუარა პირველ თვეს მაინც არ მივცეთ – მეორე თვიდან ძუძუსა და მატყუარას აღრევის ალბათობა თითქმის აღარ არსებობსო, მაგრამ როგორ ვასწავლოთ ძუძუს მიჩვეულ ღიპუცას, ხელოვნური ანალოგით დაკმაყოფილდეს, ამაზე აკადემია არაფერს ამბობს.
- ნუ გამოიყენებთ მატყუარას საცობად. ზოგჯერ პაწაწინას ხელში აყვანა და დარწევაც დაამშვიდებს. თუ ბავშვი მშიერია, ბუნებრივია ძუძუ ან ბოთლი უნდა შესთავაზოთ.
- შეარჩიეთ ყურადღებით. ერთადერთი, რასაც სპეციალისტები გვირჩევენ, ის არის, რომ მატყუარა მთლიანი იყოს – ნაწილებად არ იშლებოდეს. რაც შეეხება თვითონ საწოვარას ან სატუჩის ფორმას, ეს თქვენს, უფრო ზუსტად, თქვენი შვილის გემოვნებაზეა დამოკიდებული. როცა საწოვარას შეიყვარებს, სახლში რამდენიმე ზუსტად ისეთივე მოდელი მოიმარაგეთ – თუ დაკარგა ან დააზიანა, საეჭვოა, სხვანაირს მიეკაროს.
- აცალეთ პატარას, ტემპი თვითონ დაადგინოს. თუ ჩვილი მიზანმიმართულად აფურთხებს საწოვარას, ნუ დააძალებთ. მომდევნო მცდელობა რამდენიმე დღით გადადეთ. თუ ძილის დროს საწოვარა პირიდან გადმოუვარდა, ნუ იჩქარებთ, უკანვე ჩასჩაროთ.
- არ დაგავიწყდეთ სისუფთავე. ახალშეძენილი მატყუარა ჯერ საპნითა და თბილი წყლით გარეცხეთ, შემდეგ კი გამოხარშეთ და გაშრობა დააცადეთ. მატყუარას გალოკვა დაუშვებელია! ზრდასრული ადამიანის პირის ღრუში უამრავი ისეთი მიკრობი ცხოვრობს, რომლებსაც პატარას უმწიფარი იმუნური სისტემა შესაძლოა ვერ მოერიოს.
. საწოვარა ყურადღებით ათვალიერეთ და როგორც კი ცვეთას შეამჩნევთ, გამოცვალეთ. გაცვეთილ საწოვარას შესაძლოა ნამცეცი მოსწყდეს და ბავშვს სასულეში გადასცდეს.
. ნუ ჩამოჰკიდებთ საწოვარას ძაფზე ან ლენტზე, გამოიყენეთ მხოლოდ სპეციალური სამაგრი.
. დროულად დაემშვიდობეთ – წოვის რეფლექსი 1-1.5 წლისთვის სუსტდება. თუმცა ისიც სათქმელია, რომ მედიცინაში დოგმა არ არსებობს, თითოეული ბავშვი ინდივიდუალურ მიდგომას ითხოვს.

 საზეპირო
კარგია თუ არა მატყუარა, ამაზე მედიცინას ერთმნიშვნელოვანი პასუხი არ გააჩნია. არჩევანი თქვენზეა. ნურც მომხრეებს და ნურც მოწინააღმდეგეებს უფლებას ნუ მისცემთ, თავი დამნაშავედ გაგრძნობინონ.

 


როცა ბავშვს ცხელა

როგორ ცხელა!
როგორ გინდა, პატარა ონავარი ზაფხულში შინ გაააჩერო?! ალბათ ზაფხულის არდადეგებიც იმისთვის მოიგონეს, რომ ბავშვებს ეზოში თამაშით გული ეჯერებინათ. ესეც არ იყოს, კარგ ამინდში აღმა-დაღმა სირბილი პატარებისთვის სასარგებლოა: მზის ულტრაიისფერი სხივების ზემოქმედებით კანში D 
ვიტამინი წარმოიქმნება, რომელიც ძვლის ქსოვილის საშენი მასალის – კალციუმის ათვისებას უწყობს ხელს, ზომიერი ფიზიკური აქტიურობა კი ძვლებს ამაგრებს (ამის შესახებ ვრცელი ინფორმაციის მისაღებად მეზობელი გვერდები გადაათვალიერეთ).

ერთი სიტყვით, ტრადიციას არ ვღალატობთ და ზაფხულში ბავშვს საშუალებას ვაძლევთ (უფლებასაც), რაც შეიძლება მეტი ხანი გაატაროს გარეთ, მაგრამ ანცობა-გართობამ უსაფრთხოდ რომ ჩაიაროს, რამდენიმე მარტივი წესის დაცვა მოგვიწევს.
უსაფრთხოებაზე ვსაუბრობთ და საფრთხის არსზე სიტყვაც არ დაგვცდენია, – ეს არის მეტისმეტი სიცხე, მზის პირდაპირი სხივები და დეჰიდრატაცია ანუ გაუწყლოება.

სულ სიდედრის ბრალია!
თურმე რაც უფრო თეთრია კანი, მით უფრო მალე იწვება. ასე რომ, თუ პატარა ბამბასავით ფითქინაა, მზეზე დიდხანს ნუ გააჩერებთ. გარდა ამისა, რა მცირე ხანიც უნდა დაყოს გარეთ, აუცილებლად წაუსვით მზისგან დამცავი კრემი და დაახურეთ კეპი ან პანამა.
თუ ბავშვი მელანოციტების სიჭარბით მშობლებს ან მათ მშობლებს დაემსგავსა, საქმე უკეთ არის – მელანოციტებში გამომწყვდეული მელანინი ულტრაიისფერ გამოსხივებას შთანთქავს, ამიტომ შავგრემანი ბავშვები მზეზე უფრო იშვიათად იწვებიან. აი, რამხელა სარგებლობა მოაქვს ბებიკოს გენებს!
ხდება ხოლმე, რომ მელანოციტებიანი გენეტიკით გათამამებული მშობლები მზის სხივებისგან ბავშვის დასაცავად არაფერს აკეთებენ და პატარაც სწორედ უყურადღებობის გამო იწვება.
დაიხსომეთ: თეთრი ბავშვები მზეზე ადვილად იწვებიან, შავგრემანები კი უფრო ძნელად, მაგრამ თუ ყურადღება არ მივაქციეთ, ადრე თუ გვიან ისინიც აუცილებლად მიიღებენ დამწვრობას!
პირველი პირობა პატარას დამწვრობისგან დასაცავად მზისგან დამცავი კრემის წასმაა. რაც უფრო მაღალია დაცვის ფაქტორის (SPF) ინდექსი, მით უფრო უკეთ და მეტხანს იქნება დაცული პატარა. თუ ბავშვი შავგრემანია, 15-დან  30-მდე SPF-იც ეყოფა, ხოლო ბამბაქულა ონავარს 30-ზე მაღალი SPF-ის მქონე კრემი უნდა წაუსვათ. ალბათ გაინტერესებთ, რას ნიშნავს SPF-ის გვერდით მოყვანილი რიცხვი. საქმე მარტივ არითმეტიკაშია: ამ რიცხვზე უნდა გავამრავლოთ კანის შეწითლების (დაწვის) სავარაუდო დრო. თუ ბავშვი მზეზე წოლისას ან თამაშისას 20 წუთში იწვება, SPF 15-იანი კრემის წყალობით მას 15-ჯერ მეტხანს (15X20=300 წუთს ანუ 5 საათს) შეეძლება მზეზე უსაფრთხოდ ნებივრობა. და მაინც, კრემის იმედზე ბავშვს ხუთი საათი ნუ დატოვებთ, – ჯობს, ყოველ ორ საათში ერთხელ გადაუსვათ ფაფუკ კანზე დამცავი საშუალება. ისიც გაითვალისწინეთ, რომ ცურვისა და ოფლიანობის დროს კრემი ჩამოირეცხება. ისიც კი, რომელსაც ფლაკონზე waterproof ანუ წყალგამძლეაო, აწერია.
პაწიას კრემი გულდასმით წაუსვით, ნუ გამოტოვებთ კანის ნურც ერთ კუთხე-კუნჭულს. უგულისყურობის გამო უმეტესად დაუცველი რჩება ქუთუთოები, კისრის უკანა ნაწილი, ტერფები, სახის ის ნაწილი, სადაც თმიანი საფარველი იწყება... ისეც გაითვალისწინეთ, რომ მზის სხივები ბადისებრ, ნასვრეტებიან ტანსაცმელშიც ატანს.
ჰო, მართლა, არ დაგავიწყდეთ მზის სათვალე. ისეთი შეარჩიეთ, რომელიც კომფორტულად მოერგება პაწიას ცხვირს.

მოიკალით წყურვილი
ალბათ შეგიმჩნევიათ, რომ თამაშისა თუ ვარჯიშის დროს ბავშვი ხშირად სვამს წყალს. გაძლიერებვული წყურვილი იმის ბრალია, რომ ოფლთან ერთად ორგანიზმი დიდი რაოდენობით სითხეს კარგავს, გადახურებული ორგანიზმიდან წყალი იოლად ორთქლდება... მართალია, პატარები მოზრდილებზე ნაკლებად იოფლებიან, მაგრამ სითხის მარაგის შევსებაც უფრო მალ-მალე სჭირდებათ.
დეჰიდრატაციაზე (გაუწყლოებაზე), გარდა წყურვილისა, მიუთითებს: პირის სიმშრალე, თავის ტკივილი,  ძლიერი მოთენთილობა, შარდის მოცულობის შემცირება და შარდის გამუქება.
გაუწყლოების შემთხევვაში ვიქცევით ასე: მოწყურებულ ბავშვს წყალს ვასმევთ და რაც შეიძლება გრილ ადგილას (ჩრდილში ან კარგად განიავებულ შენობაში) მიგვყავს. როგორც კი მოსულიერდება, თამამად შეუძლია განაგრძოს თამაში.

დაემალეთ მზეს
ზედმეტი ინსოლაცია მზის დაკვრას იწვევს, მაგრამ სანამ მზის მწველი სხივები პაწიას თავში ჩაუკაკუნებდეს, გამაფრთხილებელ მესიჯებს უგზავნის. თავდაპირველად პატარა ონავარს შესაძლოა კუნთების სპაზმი დაემართოს. ამ მოვლენას ექიმები კრამპსაც უწოდებენ. ამ დროს ბავშვი უჩივის კუნთების ტკივილს, რომელიც არც დაჭიმვას უკავშირდება და არც ტრავმას. ტკივილს კუნთების სპაზმი ერთვის.
ეს პრობლემა, წესისამებრ, მაშინ იჩენს თავს, როდესაც მეტისმეტ სიცხეში ვარჯიშისას ბავშვი ძლიერ ოფლიანდება და ოფლთან ერთად იმ ელექტროლიტებსაც კარგავს, რომლებიც კუნთების ნორმალური შეკუმშვისთვის არის აუცილებელი.
პრობლემის მოსაგვარებლად ვიქცევით ასე: პატარას ელექტროლიტების შემცველ სითხეს ვასმევთ (მარგებელია აისოლი) და ცოტა ხანს ვასვენებთ, თან კუნთის მოდუნებაში ვეხმარებით – ვუკეთებთ მსუბუქ მასაჟს.
კუნთის კრამპი უპირატესად პირველი ძლიერი ფიზიკური დატვირთვისას ვითარდება. როდესაც პაწიას კუნთები ფიზიკურ აქტიურობას მიეჩვევა, პრობლემაც გაიშვიათდება.
მეტისმეტი სიცხე და ოფლიანობა ორგანიზმს ფიტავს. გამოფიტვა მაშინ არის მოსალოდნელი, როდესაც პატარას სწყურია, ოფლად იღვრება, მაგრამ ამას ყურადღებას არ აქცევს და თამაშს ან ვარჯიშს განაგრძობს. შედეგად ბავშვი ძლიერ ითენთება, ძილი ერევა, კოორდინაცია ერღვევა, ფითრდება, აწუხებს თავის ძლიერი ტკივილი, გულისრევის შეგრძნება, შესაძლოა, აღებინოს კიდეც, არც ის არის გამორიცხული, უეცრად კუნთების ძლიერი კრამპიც დაეწყოს.
თუ ბავშვს სიცხისმიერი გამოფიტვის ნიშნები შეატყვეთ, ასე მოიქეცით: სასწრაფოდ გადაიყვანეთ გრილ შენობაში, გახადეთ ტანსაცმელი, დაუზილეთ ტანი ცივი წყლით, ხოლო თუ არ აღებინებს, ცივი წყალი დაალევინეთ კიდეც, მოგვიანებით კი უთუოდ მიეცით ელექტროლიტების შემცველი სითხე (აისოლი). რაც მთავარია, იმ დღეს არამც და არამც აღარ გაუშვათ მზეზე სათამაშოდ.
აი, მზის დაკვრა უკვე სერიოზული პრობლემაა, ამიტომ ყურადღებით იყავით, საქმე აქამდე რომ არ მივიდეს, მაგრამ თუ მზის სხივებმა მაინც მიიტანა იერიში ბავშვის ორგანიზმზე, ამას შემდეგი ნიშნები მიგახვედრებთ: სხეულის ტემპერატურა 39 გრადუსამდე მოიმატებს, ბავშვს ღებინებას ან დიარეა, თავის ძლიერი ტკივილი აუვარდება, ძლიერ მოითენთება, გულისცემა გაუხშირდება, სწრაფად დაიწყებს სუნთქვას, განწყობა გაუფუჭდება, შესაძლოა, გულიც კი წაუვიდეს და კრუნჩხვა განვითარდეს.
მზის დაკვრის შემთხვევაში ბავშვს გადაუდებელი სამედიცინო დახმარება დასჭირდება, ექიმის მოსვლამდე კი ეცადეთ, ნებისმიერი საშუალებით გააგრილოთ: დაუზილოთ კანი სველი პირსახოცით, დაადოთ ყინულის ბურთულები...


« < 1234 > »
ზემოთ